Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo

Epizod 35: Visaj Sou Sistem Nan Ayiti

29 min · 7. maj 2026
episode Epizod 35: Visaj Sou Sistem Nan Ayiti cover

Description

Nan “Ann Pale Kle: Deye Sistem Yo” epizòd 35, nou diskitekijan pwogrè Ayiti souvan bloke, non pa paske li manke volonte, men paske li manke tan. Pandan ke gwo pwojè enfrastrikti tankou Koridò Rezilyan yo ak devlopman iben nan Milot mande yon angajman 10 a 15 ane, manda mwayèn yon minis Ayisyen souvan mwens pase yon ane. Nou pral eksplore sik "Dekapitasyon Enstitisyonèl" la, kote ranplasman souvan lidèchip nan Ministè Travay Piblik, Transpò ak Kominikasyon, Ministè Anviwònman an, ak Ministè Ekonomi ak Finans lan aji kòm yon bouton re-inisyalizasyon sou devlopman nasyonalla—abandone plan enpòtan yo epi mete an danje plizyè milyon dola nan sibvansyon entènasyonal yo. Pou Plan Rekiperasyon ak Devlopman 2025-2030 an reyisi, piblikla ak enstitisyon nou yo dwe pwoteje wòl kle nan Ministè Travay Piblik, Transpò ak Kominikasyon, Ministè Anviwònman an, Ministè Enteryè ak Kominote Teritoryal yo, Ministè Ekonomi ak Finans, ak Ministè Planifikasyon ak Koperasyon Ekstèn. Twò souvan, pozisyon sa yo gen anpil moun k ap chanje anplwaye oubyen yo trete yo tankou "ti mouton sakrifis" pandan boulvès politik. Lè yo bay priyorite a kontinwite teknik olye de chanjman anplwaye politik, sèvis sivil sa yo ka finalman aji kòm yon baryè pou pwogrè. Sinou vrèman vle enfrastrikti n ap rele pou a, nou dwe chanje estrateji nou, nou pa dwe mete "Travayè" yo deyò pou pwoteje "Travay" la ase lontan pou beton an seche.

Comments

0

Be the first to comment

Sign up now and become a member of the Ann Pale Klè: Dèyè Sistèm Yo community!

Get Started

1 month for 9 kr.

Then 99 kr. / month · Cancel anytime.

  • Podcasts kun på Podimo
  • 20 lydbogstimer pr. måned
  • Gratis podcasts

All episodes

49 episodes

episode Epizod 48: Kijan Poarizasyon Ka Kampe Devlopman artwork

Epizod 48: Kijan Poarizasyon Ka Kampe Devlopman

Polarizasyon politik la dekri divizyon k ap grandi nan sosyete a an plizyè kan ideolojik opoze, sa ki diminye konpwomi epi febli fonksyon demokratik la. Li gen ladan l polarizasyon ideolojik, ki konsantre sou diferans nan politik, ak polarizasyon afektif, ki pwovoke pa ostilite emosyonèl ak konfli ki baze sou idantite. Divizyon sa a deranje devlopman nasyonal la lè li lakòz yon blokaj lejislatif, chanjman politik enstab, ak yon diminisyon konfyans nan enstitisyon yo. Li mennen tou nan fuite sèvo, move alokasyon resous, ak yon repons pòv nan kriz. Tribalis ranfòse polarizasyon an atravè yon gwo lwayote nan gwoup la ak ostilite anvè moun ki pa nan gwoup la, souvan anplifye pa medya sosyal yo. Pandan ke li ka ankouraje apatenans, tribalis san kontwòl agrave konfli a, febli koperasyon an, epi finalman febli kwasans ekonomik ak estabilite sosyal la.

29. juni 202630 min
episode Epizod 46: Chemen Kiltirèl nan Ekzil Sosyal Elèv yo artwork

Epizod 46: Chemen Kiltirèl nan Ekzil Sosyal Elèv yo

Nan epizod sa nou egzamine kijan sosyete Azi de Lès ak sosyete Lwès yo jere timoun ki pa anfòm, lè yo itilize apwòch konplètman opoze. Modèl Lès la konsantre sou travay ann ekip ak travay di, li kwè nenpòt timoun ka reyisi ak ase disiplin. Lè yon timoun mal konpòte li oswa li gen difikilte, kominote a itilize gwo presyon kanmarad pou fòse l retounen nan liy. Si yon rebèl kraze nèt, fanmi an kache l lakay li poutèt wont, sa ki fè l disparèt an silans nan sosyete a. Modèl Lwès la konsantre sou libète endividyèl ak talan natirèl. Olye pou l fè presyon sou rebèl yo pou yo chanje, sistèm nan itilize règ ak papye pou pouse yo soti nan lekòl nòmal yo. Depi prizon pou jèn yo ap fèmen, timoun sa yo ki mete deyò souvan fini nan lari, sa ki lakòz yon ogmantasyon nan moun ki san kay ak timoun ki rantre nan gang jis pou jwenn yon kote pou yo fè pati. Anfen, tou de kilti yo egzile timoun ki pa anfòm—Lès la fè sa atravè izolasyon sikolojik envizib, alòske Lwès la fè sa atravè povrete vizib nan lari yo.

22. juni 202629 min
episode Episode 45: Analysis of Majority Good vs. Universal Good artwork

Episode 45: Analysis of Majority Good vs. Universal Good

In this episode, I discuss the dynamics of how majorityethnicity plays out against or support of minority in a country. The difference between helping the majority and helping everyone equally. When times are good and resources are plenty, societies are more likely to treat everyone fairly.But when money or supplies are limited, the majority group often focus on protecting their own group and may unfairly blame the minorities (immigrants, different ethnicities, different faiths, etc.). In developing countries, this can lead to strong groups gaining power while weaker groups struggle despite if resources improve. I talked about how fixing these problems requires improving safety, breaking unfair control, and giving people the stability they need to take part in society and make better long-term decisions.

18. juni 202642 min