Wat hebben we aan Apollo gehad, nr. 1: de start in Rusland en Duitsland - Scientias Podcast 71

Apollo 13 – Het Wetenschappelijke 'Wat als?' - Scientias Podcast 74

Wat heeft het Apollo-project ons wetenschappelijk gezien opgeleverd? 00:00:00 Intro: Apollo 13 en de vraag wat de missie wetenschappelijk opleverde 00:01:53 Maanstenen als ijkmeting voor het zonnestelsel 00:07:51 Van Apollo 11 en 12 naar Apollo 13 00:08:19 Het ongeluksgetal 13 en de start van het verhaal 00:10:30 De zuurstoftank: een fout die jaren eerder begint 00:14:59 Een vergeten veiligheidsschakelaar 00:15:00 De beschadiging van zuurstoftank 2 00:17:34 De generale repetitie en het leegkoken van de tank 00:20:29 De lancering op 11 april 1970 00:23:27 Pogo-oscillaties tijdens de vlucht 00:27:41 De routinefase en de saaie tv-uitzending 00:28:18 Waarom de zuurstoftanks geroerd moesten worden 00:31:17 Kortsluiting en explosie in zuurstoftank 2 00:32:31 “Houston, we’ve had a problem” 00:33:17 Aquarius als reddingsboot 00:34:10 Het CO2-filterprobleem en ducttape 00:36:03 Wat ging er nog wél goed? 00:36:34 De S-IVB-impact op de maan 00:37:15 Foto’s en zwaartekrachtsmetingen rond de maan 00:39:16 De lessen van Apollo 13 00:40:01 Afsluiting en vooruitblik op Apollo 14 See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Apollo 12 – Precisie op de Oceaan van Stormen - Scientias Podcast 73

Wat heeft het Apollo-project ons wetenschappelijk gezien opgeleverd? 00:00:00 Intro: Apollo 12 en de wetenschap achter de maanmissies 00:04:23 Na Apollo 11: waarom Apollo 12 al klaarstond 00:06:10 Het noodplan voor een mislukte maanlanding 00:09:22 Apollo 12 wordt de precisie- en wetenschapsmissie 00:11:15 Lanceren door geladen wolken 00:13:03 Twee blikseminslagen en chaos in Mission Control 00:14:59 John Aaron herkent het patroon 00:16:35 SCE to AUX redt de missie 00:18:55 De technische fout die Apollo 12 in 2002 terugbracht 00:19:12 Hoe de Saturn V in trappen werkt 00:21:23 Translunar Injection en de derde trap 00:23:20 Een kleine sensorafwijking met grote gevolgen 00:24:22 De zwervende S-IVB-rakettrap 00:26:22 J002E3: Apollo 12 duikt opnieuw op 00:28:36 De bemanning: Pete Conrad, Alan Bean en Dick Gordon 00:30:18 Pete Conrads eerste woorden op de maan 00:31:14 De precisielanding bij Surveyor 3 00:32:17 Alan Bean, Dick Gordon en de wetenschap aan boord 00:33:28 ALSEP: een wetenschapspakket op de maan 00:34:32 De plutoniumstaaf en de geologische hamer 00:35:33 Wat ALSEP allemaal mat 00:37:31 Hoe wetenschap stap voor stap wordt opgebouwd 00:37:53 Maanstof, Artemis en toekomstige landingen 00:38:45 SNAP-27: plutonium als energiebron 00:43:04 Maanstenen en de magma-oceaan 00:45:45 De maan als kind van de aarde 00:46:20 Seismologie op de maan 00:48:09 De opstijgtrap als gecontroleerde maaninslag 00:49:47 Afronding en vooruitblik op Apollo 13 See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Apollo 11: One small step for man, one giant leap for Science! - Scientias Podcast 72

Wat heeft het Apollo-project ons wetenschappelijk gezien opgeleverd? 00:00:00 Intro: Apollo 11 en de wetenschap achter de missie 00:03:03 De onverwachte link met het Manhattanproject 00:03:58 Waarom wetenschap zo belangrijk werd voor Apollo 00:05:47 Twee onbekende hoofdrolspelers: Urey en Shoemaker 00:07:54 Harold Urey, zwaar water en isotopen 00:09:43 Het Miller-Urey-experiment en het ontstaan van leven 00:13:47 De maan als archief van het jonge zonnestelsel 00:16:01 Waarom maanstenen zonder context weinig zeggen 00:17:09 Eugene Shoemaker en het belang van geologie 00:18:01 Waarom men dacht dat maankraters vulkanisch waren 00:23:03 Atoombommen, kraters en het bewijs voor inslagen 00:28:33 Shoemaker wordt wereldexpert in inslagkraters 00:30:03 Astronauten leren denken als geologen 00:32:28 Shoemakers laatste rustplaats op de maan 00:33:16 De experimenten van Apollo 11 00:33:56 De Laser Ranging Retroreflector 00:35:43 Waarom de maan langzaam van de aarde wegdrijft 00:37:48 Wat de spiegel vertelt over de kern van de maan 00:38:33 Apollo 11 als test voor Einsteins relativiteit 00:42:01 Het Solar Wind Composition Experiment 00:44:19 Maanstenen, magma en anorthosiet 00:45:04 Maanstenen dateren met radioactieve elementen 00:46:15 Kraters tellen en de leeftijd van planeten bepalen 00:48:46 Late Heavy Bombardment en het water op aarde 00:49:28 De astronauten zelf als experiment 00:50:12 Straling en de Van Allen-gordels 00:51:38 Terugblik en vooruitblik naar Apollo 12 00:52:47 Volgende afleveringen: Apollo 13 en afsluiting See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Wat hebben we aan Apollo gehad, nr. 1: de start in Rusland en Duitsland - Scientias Podcast 71

In deze aflevering praat Diederik over de voorgeschiedenis van Apollo. Hoe kwamen raketpioniers als Tsiolkovsky, Oberth en Wernher von Braun op het spoor van ruimtevaart? Welke rol speelden de V2, Operation Paperclip, Sputnik en Kennedy’s maanbelofte? En waarom was de keuze voor Lunar Orbit Rendezvous zo bepalend voor de reis naar de maan?  Luister deel 1 in deze Apolloreeks over ruimtevaart. Citaat Kennedy: https://youtu.be/atM5lmX5tPk?si=H6FM87l41grx97cw&t=3 Werner von Braun (0:43): https://www.youtube.com/watch?v=8zcU85O82XE Alan Shepard: https://youtu.be/GuTE8Kndv4E?si=9UbDiQf6aEnfufgR&t=315 00:00:00 Intro: de Apollo-vakantieserie 00:01:05 Wat leverde Apollo wetenschappelijk op? 00:03:07 De hoofdpersonen en grote vragen achter Apollo 00:04:00 Waarom wetenschap cruciaal was voor NASA 00:06:06 Van de Wright Brothers naar de eerste ruimtedromen 00:07:04 Tsiolkovsky en de droom van raketten naar de maan 00:08:35 Newtons derde wet en hoe raketten werken 00:11:26 Vloeibare waterstof en zuurstof als raketbrandstof 00:15:44 Specifieke impuls: hoe efficiënt is raketbrandstof? 00:19:29 De Tsiolkovsky-vergelijking en waarom massa alles is 00:22:01 Hermann Oberth en de jonge Wernher von Braun 00:23:15 De eerste Duitse raketclubs en gevaarlijke experimenten 00:26:05 Von Braun, het leger en de V2-raket 00:27:34 Mittelbau-Dora en de donkere kant van de ruimtevaart 00:28:51 Operation Paperclip en von Braun naar Amerika 00:30:30 Disney, Tomorrowland en het opgepoetste ruimtevaartverhaal 00:31:47 Van V2-technologie naar ballistische raketten 00:33:40 Sputnik, NASA en de druk op Amerika 00:34:38 Gagarin en Kennedy’s zoektocht naar een grote overwinning 00:37:01 James E. Webb en Apollo als wetenschappelijk project 00:40:40 Direct Ascent en het probleem van de reuzenraket 00:43:01 John Houbolt en het Lunar Orbit Rendezvous 00:46:13 Project Mercury en de onzekerheden over mensen in de ruimte 00:47:15 Kritiek op bemande ruimtevaart en angst voor besmetting 00:48:29 James Van Allen en de stralingsgordels 00:50:11 Hoe Apollo veilig door de Van Allen-gordels kon vliegen 00:52:10 Wat bijna misging en de vooruitblik op Apollo 1 00:53:02 Afsluiting See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Over oudheidkunde, nepvondsten en AI: wat weten we écht over het verleden? - Scientias Podcast 70

Wat weten we eigenlijk écht over de oudheid? En hoe voorkom je dat archeologie verandert in mooie verhalen, mediahypes of zelfs regelrechte misleiding? In deze aflevering spreekt Krijn Soeteman met oudheidkundige, wetenschapsjournalist en schrijver Jona Lendering [https://www.livius.org/contributor/jona-lendering/] over de wereld achter archeologische vondsten, historische claims en wetenschappelijke onzekerheid. Van de Dode Zee-rollen tot vervalste papyri, van Romeinse resten in Nijmegen tot AI die oude teksten kan helpen lezen: deze aflevering laat zien hoe fascinerend én ingewikkeld het is om het verleden betrouwbaar te reconstrueren. Ook bespreken we waarom communicatie over oudheidkunde vaak misgaat, hoe journalisten beter met archeologisch nieuws kunnen omgaan en waarom goede wetenschap juist begint bij twijfel. Blog Mainzerbeobachter: https://mainzerbeobachter.com/ [https://mainzerbeobachter.com/]  Persbericht Pompeii: https://pompeiisites.org/comunicati/archeologia-pompei-nuovi-ritrovamenti-nella-necropoli-di-porta-stabia/ [https://pompeiisites.org/comunicati/archeologia-pompei-nuovi-ritrovamenti-nella-necropoli-di-porta-stabia/] Cloe vs. History: https://www.youtube.com/watch?v=aaua5ghidk0 [https://www.youtube.com/watch?v=aaua5ghidk0]  Backfire-effect: https://mainzerbeobachter.com/2017/07/31/mom-het-backfire-effect/ [https://mainzerbeobachter.com/2017/07/31/mom-het-backfire-effect/]  Filmpjes Diederik over Egypte: https://scientias.nl/piramides-gebouwd-door-aliens-hadden-ze-elektriciteit-short/ [https://scientias.nl/piramides-gebouwd-door-aliens-hadden-ze-elektriciteit-short/] en https://scientias.nl/onvoltooide-vazen-liegen-niet-waarom-aliens-de-piramides-niet-bouwden/ [https://scientias.nl/onvoltooide-vazen-liegen-niet-waarom-aliens-de-piramides-niet-bouwden/]  00:00:00 Intro en Jona Lendering 00:01:57 Wat is oudheidkunde? 00:04:01 Waarom de oudheid relevant blijft 00:05:58 Jona als uitlegger van de oudheid 00:07:00 Archeologie in de praktijk: veldwerk en methodes 00:11:55 Ambigu bewijs: één muntje en meerdere hypotheses 00:14:38 Crisis in archeologische communicatie 00:17:00 De Schijf van Nebra, hypotheses en media 00:19:09 Nijmegen, de aquaductaffaire en wetenschappelijke integriteit 00:22:31 Lekenpubliek, musea en draagvlak voor archeologie 00:27:01 Misverstanden over de oudheid en historische analogieën 00:33:02 Geschiedenis, archeologie en mooie verhalen 00:37:19 De grondslagencrisis in de oudheidkunde 00:42:20 Wat misgaat in wetenschapsjournalistiek 00:44:20 Vervalsingen: Sappho-papyri en het Evangelie van Jezus’ vrouw 00:51:29 Het IDOHZO-syndroom: oudheid koppelen aan actualiteit 00:58:16 De Dode Zee-rollen als voorbeeld van echte oudheidkunde 01:00:15 AI in oudheidkunde: nut en valkuilen 01:04:40 Goede AI-toepassingen: LiDAR en grafheuvels 01:07:33 Qumran Instituut, Dode Zee-rollen en klerken 01:11:42 Kleitabletten automatisch lezen 01:14:46 Diederiks vraag: Egyptenaren, piramiden en aliens 01:19:30 Wat wetenschapsjournalisten beter moeten begrijpen 01:22:31 Afsluiting en vooruitblik #archeologie #scientias See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.