Wat hebben leerlingen in het VSO nodig om tot leren te komen?

Wat doen zwarte zwanen scholen anders?

Kansengelijkheid en onderwijskwaliteit worden vaak besproken alsof scholen moeten kiezen: óf toegankelijker worden, óf de lat hoger leggen. Het gesprek met Iliass El Hadioui laat juist zien waarom die tegenstelling tekortschiet. Sommige scholen slagen erin om leerlingen uit kapitaalarme omgevingen structureel méér leerontwikkeling te bieden, zonder hun pedagogische opdracht te versmallen tot toetsresultaten. Zulke scholen noemt hij zwarte zwanen: uitzonderingen binnen het systeem die tegen de verwachting in veel impact hebben. Hij schreef hierover een nieuw boek: Zwarte Zwanen Scholen, over ik, wij en de cultuur van hoge verwachtingen [http://managementboek.nl/boek/9789461646842/zwarte-zwanen-scholen-iliass-el-hadioui?affiliate=6755]. Het interessante is niet dat deze zwarte zwanen scholen een wonderrecept hebben uitgevonden. Het gaat eerder om een verfijnde professionele cultuur waarin individualiteit en collectiviteit elkaar versterken. Leraren behouden hun vakmanschap en autonomie, maar weten ook wanneer gezamenlijke afspraken nodig zijn. Schoolteams durven te kiezen, prioriteren en handelen naar wat zij weten over hun leerlingen. Eerder sprak ik Iliass in aflevering 373 [https://youtu.be/JSQp6kY8x78] over de vraag hoe te bouwen aan een cultuur van hoge verwachtingen. Kernpunten uit de podcast: ⚫ Zwarte zwanenscholen combineren kansengelijkheid met hoge onderwijskwaliteit. Ze laten zien dat inclusiever onderwijs niet hoeft te betekenen dat de lat lager komt te liggen. 🧭 De kern zit niet in één methode, maar in cultuur. Sterke scholen verbinden individuele professionaliteit met collectieve verantwoordelijkheid, zonder te vervallen in los zand of groepsdenken. 📊 Data krijgen pas betekenis in samenhang. Lage leerresultaten, hoge medewerkerstevredenheid of sterke basisrust zeggen afzonderlijk weinig; de vraag is hoe scholen die gegevens met elkaar verbinden. 🌱 Sense of belonging en cognitieve ontwikkeling horen bij elkaar. Leerlingen moeten zich verbonden voelen, maar die verbondenheid moet ook gekoppeld zijn aan groei, zelfvertrouwen en leervermogen. 🔍 Niet alles tegelijk willen doen is een vorm van professionaliteit. Zwarte zwanenscholen kiezen enkele prioriteiten en werken daar systematisch en langdurig aan. Quotes uit het gesprek “De kern van zwarte zwaneninstituten is dat ze productiever zijn. Ze zijn in staat om de ervaren of geconstrueerde problemen van mensen daadwerkelijk op te lossen.” “Het theoretiseren van de praktijk en het praktiseren van theorie: die tweebenigheid is denk ik echt essentieel.” “We zijn heel goed in dingen erbij doen, maar we zijn met elkaar gewoon niet zo goed om dingen uit het curriculum te halen.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig [http://www.wetenswaardig.nl/] voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW [https://www.jsw.nl/] is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:04 – Onderwijskundige start 02:00 – Kansengelijkheid en Kwaliteit 03:22 – Zwarte Zwanen 05:30 – Toetscultuur en Verschillen 08:22 – Afwijkende Scholen 10:22 – Theorie Praktijk 12:20 – Collectieve Verwachtingen 15:21 – Pedagogische Vraagstukken 16:20 – Individualiteit Collectiviteit 20:08 – Productief Handelen 24:02 – Data Duiden 27:55 – Groter of Kleiner 31:21 – Vooroordelen Doorbreken 36:21 – Samenwerken Afbakenen 39:54 – Verbonden Leren Het bericht Wat doen zwarte zwanen scholen anders? [https://tjipcast.nl/innoveren/wat-doen-zwarte-zwanen-scholen-anders/] verscheen eerst op Tjipcast [https://tjipcast.nl].

Hoe maak je van data zuurstof voor meer werkgeluk in het onderwijs?

Werkgeluk klinkt soms als een zacht begrip, maar in scholen raakt het aan harde vragen: blijven mensen gezond aan het werk, kunnen teams zich ontwikkelen en lukt het om goed onderwijs te geven vanuit plezier en rust? Guy van Liemt [https://www.linkedin.com/in/guyvanliemt/?originalSubdomain=nl] en Paul Baan [https://www.linkedin.com/in/paulbaan/] laten vanuit onderzoek zien dat werkgeluk niet gaat over oppervlakkig plezier, maar over duurzaam functioneren: energie, veiligheid, ontwikkeling, autonomie en een team waarin mensen zich gedragen voelen. Het gesprek draait daarmee om een scherpe verschuiving: niet sturen op symptomen, maar kijken naar de oorzaken eronder. Werkdruk, verzuim en verloop zijn vaak signalen van iets fundamentelers: onvoldoende ruimte voor ontwikkeling, gebrekkige focus of een team dat geen stevige thuisbasis meer vormt. Data helpen dan niet om harder te controleren, maar om preciezer te zien aan welke knoppen een school werkelijk kan draaien. Meedoen aan het onderzoek van Klassewerkplek? Kijk hier [https://www.klassewerkplek.nl/]! Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen: 🧭 Werkgeluk gaat niet over “leuk doen”, maar over duurzaam goed functioneren: energie, veiligheid, competentie, autonomie en ontwikkeling. 📊 Data zijn waardevol als spiegel, maar verliezen hun kracht zodra ze worden gebruikt om mensen of teams af te rekenen. 🌱 Scholen die sterk scoren op werkgeluk laten volgens Paul Baan minder verzuim, minder verloop en betere onderwijsresultaten zien. 🏫 De kwaliteit van het team als thuisbasis is een cruciaal fundament: als die basis stevig is, kunnen scholen veel meer dragen. 🎯 Verbetering vraagt focus: kies enkele gerichte acties, geef teams eigenaarschap en voorkom dat werkgeluk verandert in een nieuw projectencircus. Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek [https://www.klassewerkplek.nl/]. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl [http://www.klassewerkplek.nl/]. Quotes uit de podcast: “Werkgeluk is gewoon een hefboom voor duurzame inzetbaarheid, voor verzuim, verloop, kwaliteit en incidenten.” “Focus op werkdruk is symptoombestrijding.” “We gebruiken data niet om af te rekenen. We moeten patronen blootleggen en van daaruit verder bouwen.” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels: 00:05 – Werkgeluk onderwijs 01:16 – Duurzaam functioneren 03:09 – Klassewerkplek onderzoek 04:03 – Geen luxe 06:53 – Onderwijsresultaten werkgeluk 08:23 – Symptomen oorzaken 12:59 – Data spiegel 14:47 – Werkdruk fascinatie 17:06 – Team basis 20:27 – Autonomie kaders 23:53 – Strategische pijler 27:35 – Focus kiezen 31:49 – Analyse duiding 34:53 – Drijvende factoren 38:20 – Lerarentekort werkgeluk Het bericht Hoe maak je van data zuurstof voor meer werkgeluk in het onderwijs? [https://tjipcast.nl/samenwerken/hoe-maak-je-van-data-zuurstof-voor-meer-werkgeluk-in-het-onderwijs/] verscheen eerst op Tjipcast [https://tjipcast.nl].

Wat kunnen onderwijsgedichten ons leren?

Onderwijsgedichten lijken op het eerste gezicht misschien een niche: poëzie over school, leraren, leerlingen, lezen, rekenen en orde handhaven in de klas. Maar wie ze historisch naast elkaar legt, ziet iets groters ontstaan. Ze laten zien welke vragen het onderwijs al eeuwen met zich meedraagt: hoe wek je nieuwsgierigheid? Wat betekent het om kinderen toegang te geven tot taal, kennis en rekenen? Hoe voorkom je dat het curriculum steeds voller raakt? En wat vraagt onderwijs van de leraar? Henk Sissing stelde samen met Theo Magito een omvangrijke bundel samen [https://managementboek.nl/boek/9789464713305/er-hangt-iets-van-lente-in-de-klas-henk-sissing?affiliate=6755] met Nederlandstalige onderwijsgedichten vanaf de dertiende eeuw tot nu. In deze podcast leest Henk Sissing [https://www.linkedin.com/in/henk-sissing-1a947aa/] meerdere gedichten. We reflecteren vervolgens op de onderwijsvraagstukken van toen en nu. Uit de bundel komt een verrassend beeld naar voren: veel onderwijskwesties die vandaag urgent voelen, zijn niet nieuw. Kansengelijkheid, leesvaardigheid, praktische toepasbaarheid van rekenen, de voorbeeldrol van de leraar en de overladenheid van het onderwijs keren bijvoorbeeld regelmatig terug. Juist poëzie maakt die continuïteit zichtbaar. Niet als beleidsnota of onderwijskundig model, maar als geconcentreerde leeservaring. Een gedicht kan ons misschien in enkele regels laten zien waar onderwijs om draait: nieuwsgierigheid, overdracht, vorming, mededogen en de vraag wat kinderen nodig hebben om hun wereld te vergroten. Kernpunten uit de podcast: 🔍 Onderwijsgedichten maken zichtbaar dat veel actuele onderwijsvragen een lange geschiedenis hebben. Thema’s als lezen, schrijven, rekenen, kansengelijkheid en curriculumdruk keren al eeuwen terug. 📚 Lezen wordt in het gesprek niet alleen gezien als vaardigheid, maar als toegang tot de wereld. Leraren hebben daarin een voorbeeldrol: kinderen moeten kunnen zien dat volwassenen zelf lezen, zoeken en denken. 🧭 Nieuwsgierigheid is een terugkerend motief. Een leraar die zelf geraakt is door de wereld, kan leerlingen meenemen in verwondering, onderzoek en zelfstandig denken. ⚖️ Kansengelijkheid blijkt geen modern beleidswoord alleen. Al in oudere teksten klinkt de oproep om arme kinderen via onderwijs bescherming, ontwikkeling en perspectief te bieden. 🧩 De overladenheid van het curriculum is hardnekkig. Nieuwe thema’s worden vaak toegevoegd, maar de vraag wat er dan vanaf gaat, blijft moeilijk te beantwoorden. Quotes uit het gesprek “Als je zelf niet nieuwsgierig bent, hoe kun je je nieuwsgierigheid dan overdragen aan je leerlingen?” “Waar is 600 jaar later ons mededogen gebleven? Waar is onze compassie gebleven?” “We zijn heel goed in dingen erbij doen, maar we zijn met elkaar gewoon niet zo goed om dingen uit het curriculum te halen.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig [http://www.wetenswaardig.nl/] voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW [https://www.jsw.nl/] is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:03 – Ontstaan van de bundel 02:39 – Gedichten zoeken 04:50 – Historische thema’s 06:43 – Favoriet gedicht 10:42 – Onderwijs marketing 15:02 – Nieuwsgierige van de leraar 18:11 – Wereld openen 24:18 – Gelijke kansen 31:28 – Lezen leren 34:00 – Leesvoorbeeld tonen 39:02 – Rekenen toepassen 42:49 – Caribische stemmen 44:45 – Lofdicht leraar 47:06 – Curriculum overladen 50:30 – Slotreflectie onderwijs Het bericht Wat kunnen onderwijsgedichten ons leren? [https://tjipcast.nl/innoveren/wat-kunnen-onderwijsgedichten-ons-leren/] verscheen eerst op Tjipcast [https://tjipcast.nl].

Hoe ontwikkel je een levend taalbeleid?

Op het Vlietland College [https://www.vlietlandcollege.nl/] zagen collega’s dat leerlingen niet altijd meer vanzelfsprekend plezier hadden in het lezen van literatuur. Ook bij andere vakken dan Nederlands, Engels of Frans lagen kansen om taal bewuster te verbinden aan het leren: bij het lezen van opdrachten, het begrijpen van vaktaal en het zorgvuldig formuleren van antwoorden. Daarom begon de school kleinschalig, met taal als onderdeel van alledaagse activiteiten in de les. In dit gesprek laten Tommy Hopstaken en Joran Pereira zien hoe taalbeleid kan uitgroeien tot een gedeelde schoolcultuur. Niet door grote plannen op te leggen, maar door klein te beginnen: vijf minuten lezen aan het begin van elke les, een positieve taalbonus op toetsen, een taalkaart als hulpmiddel en een mediatheek die leerlingen helpt om boeken te vinden die bij hen passen. Opvallend is hoe zorgvuldig de school werkt met gegevens uit de eigen praktijk. Via een jaarlijkse taalscan worden leerlingen, collega’s, ouders en schoolleiding betrokken. Zo ontstaat beleid dat niet alleen evidence-informed is, maar ook past bij de context van de school. Taal wordt hier niet gezien als een apart vakgebied, maar als voertuig voor leren, denken en formuleren in alle vakken. Kernpunten uit het gesprek 📚 Taalbeleid leeft pas als het zichtbaar wordt in routines, ruimtes en gesprekken binnen de school. Op het Vlietland College gebeurt dat via lezen in alle lessen, posters, toetsafspraken en speelt de mediatheek een belangrijke centrale rol. 🧩 Kleine interventies kunnen veel draagvlak creëren. Zo werkt de taalbonus vooral omdat die positief, haalbaar en beperkt is: één ‘geheime’ toetsvraag wordt ook expliciet op taal bekeken. 🔍 De jaarlijkse taalscan maakt taalbeleid concreet en cyclisch. Door op één dag gegevens te verzamelen bij leerlingen, ouders, collega’s en schoolleiding ontstaat een breed beeld van taalniveau, leesmotivatie, taalplezier en taalcultuur. 🧑‍🏫 Een sterk taalteam bestaat niet alleen uit docenten Nederlands. Juist de combinatie met wiskunde, andere vakken, de mediathecaris en schoolleiding maakt het beleid schoolbreed en praktisch uitvoerbaar. 🌱 Evidence-informed werken betekent hier niet dat alles vooraf perfect bewezen moet zijn. Wetenschappelijke literatuur, professionele ervaring en kennis van de eigen schoolcontext worden naast elkaar gebruikt. Quotes uit het gesprek: “Levend taalbeleid betekent volgens mij dat je met zijn allen een taalcultuur op school creëert waarbij het vanzelfsprekend is dat taal belangrijk is.” “We kwamen er al gauw achter: volgens mij moet je het juist positief maken en een bonus geven als het wel goed gaat.” “Je kan dat plan wel kopiëren, maar dan kopieer je niet de kennis.” Deze aflevering maakt deel uit van een bijzondere podcastserie, ontwikkeld in samenwerking met Ontwikkelkracht [https://www.programmaontwikkelkracht.nl/]. Ontwikkelkracht is een landelijk programma dat scholen ondersteunt bij duurzame onderwijsontwikkeling, door wetenschap en praktijk met elkaar te verbinden en leren over de grenzen van scholen heen te stimuleren. In deze serie gaan we in gesprek met expertisescholen [https://www.programmaontwikkelkracht.nl/ontwikkelkracht/onze-pijlers/expertisescholen-ontwikkelkracht] en betrokken professionals over thema’s als curriculumontwikkeling, krachtig onderwijskundig leiderschap en effectieve teamsamenwerking. We verkennen wat werkt, waarom het werkt en wat andere scholen hiervan kunnen leren. Wil je laagdremoelig meedoen of meer informatie over de expertiescholen? Check dan hier [https://www.programmaontwikkelkracht.nl/ontwikkelkracht/onze-pijlers/expertisescholen-ontwikkelkracht] de link! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:23 – Introductie en ontwikkelkracht 01:07 – Levend taalbeleid 02:49 – Wiskunde en taal 03:57 – Eerste aanleiding 05:42 – Vijf minuten 07:59 – Taalcultuur bouwen 09:40 – Taalbonus toetsen 12:25 – Taal zit in ons DNA 13:42 – Taalscan dag 16:13 – Mediatheek veranderen 18:10 – Slim taalteam 19:35 – Onderzoek gebruiken 22:58 – Taalkaart toetsen 24:43 – Veelgemaakte fouten? 28:49 – Expertise delen Het bericht Hoe ontwikkel je een levend taalbeleid? [https://tjipcast.nl/lesgeven/hoe-ontwikkel-je-een-levend-taalbeleid/] verscheen eerst op Tjipcast [https://tjipcast.nl].

Behaviour in the classroom: Why should we hold the line?

Positive behaviour in the classroom is not a side issue in education. It shapes whether pupils can focus, whether teachers can teach, and whether a school becomes a place of shared expectations rather than individual negotiation. The conversation with Olivia Dear [https://www.linkedin.com/in/olivia-dear-537a2a78/?originalSubdomain=uk] and Sarah Dear [https://www.linkedin.com/in/sarah-dear-b93268269/] centres on one deceptively simple phrase: hold the line. The wrote a great book [https://managementboek.nl/boek/9789048565337/behaviour-in-the-classroom-olivia-dear?affiliate=6755] about it! That phrase does not mean being harsh for its own sake. It means making expectations clear, applying them consistently, and giving pupils the support they need to meet them. Especially for pupils facing difficulties outside school, consistency can be one of the most stabilising things education provides. Lowering expectations may feel compassionate in the moment, but it can also quietly deny young people the chance to develop habits that matter beyond school: punctuality, attention, independence, responsibility. The discussion moves from individual classroom routines to whole-school culture. A teacher can plan carefully, teach routines explicitly, and practise classroom transitions, but lasting behaviour culture depends on collective agreement. Schools need to decide what they value, translate those values into concrete behaviours, and help staff act in alignment. Leadership, in this view, is not about rigid control but about continual refinement: staying visible, listening carefully, and returning again and again to the conditions that help pupils learn. Keypoints of the podcast: 🧭 Behaviour should not be left to chance. Olivia and Sarah argue that teachers need to plan behaviour just as deliberately as they plan curriculum and instruction. ⚖️ High expectations require high support. Holding pupils responsible does not mean ignoring their needs; it means scaffolding them toward independence rather than lowering the standard. 🏫 Classroom culture depends on school culture. Individual teachers can do a great deal, but consistent behaviour becomes much stronger when the whole school shares one clear line. 👀 Leadership needs visibility and curiosity. Strong school culture is built through daily attention, open discussion, and continual refinement rather than fixed rules alone. ⏱️ Time on task is fragile. Small routines—entry, attention, silence, transitions—matter because they protect pupils’ opportunity to learn. Quotes: “Behaviour management is something that we all struggle with because you’ve got 30 different personalities in the classroom, but it doesn’t have to be that case.” “Keep the expectations high and say: I know that you can do this. I believe that you can do this. I’m holding you responsible.” “A school can only have one successful culture, and that should be the culture that the school has written, the parents have signed up to, and the children have agreed to.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig [http://www.wetenswaardig.nl/] voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW [https://www.jsw.nl/] is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:05 – Opening Context 01:12 – Behaviour Culture 03:07 – Michaela Experience 04:20 – Holding Lines 07:32 – Individual Needs 10:09 – Punctuality Expectations 12:52 – Shared Agreements 14:25 – Independence Scaffolding 16:58 – Michaela school 21:08 – School Management 23:28 – Dynamic Leadership 27:42 – Behaviour Systems 29:59 – Classroom Planning 36:23 – Concrete Values 40:15 – Shared Culture Het bericht Behaviour in the classroom: Why should we hold the line? [https://tjipcast.nl/lesgeven/behaviour-in-the-classroom-why-should-we-hold-the-line/] verscheen eerst op Tjipcast [https://tjipcast.nl].