Xi op voorsprong bij Trump

Xi op voorsprong bij Trump

In het Chinese Wuhan, de bron van de coronapandemie, begon op 23 januari 2020 de bouw van een nieuw ziekenhuis. Tien dagen later ging het open, met alles erop en eraan. Als de nood maar hoog genoeg is en de wil echt groot, kan zoiets, en we waren er behoorlijk van onder de indruk. Bij ons kost alleen de bouw en inrichting van zo’n project een jaar of tien. Wij hebben namelijk een klein ongemak, waarvan de Chinezen nog nooit hebben gehoord: democratie. Vergunningen? Inspraak? Hoorzittingen? Budgettaire goedkeuring? Aanbesteding? Bijscholing? Toezicht? Daar heeft de dictatuur geen boodschap aan. Het is dat mechanisme dat Xi Jinping op grote voorsprong zet bij de onderhandelingen met zijn bezoekende rivaal, Donald Trump.  Je kunt zeggen dat Trump behoorlijk zijn best doet om de democratie te ontmantelen, maar er is nog altijd een scheiding der machten. De onafhankelijk rechtspraak mag hem nogal eens tegemoetkomen, maar het Hooggerechtshof heeft – bijvoorbeeld – zijn beleid van extreem hoge heffingen aan andere landen voorlopig verboden. En het Congres kan nog zo vaak met de president meebuigen, de staf op het Witte Huis krijgt toch al cursussen ‘omgaan met Democraten [https://www.washingtonpost.com/politics/2026/05/04/white-house-briefs-staff-midterm-losses/]’  als die in november de meerderheid mochten overnemen.  De belangrijkste onderwerpen [https://apnews.com/article/trump-xi-iran-sanctions-trade-48b0ca751712ce473ffcd207997928af?__vfz=medium%3Dstandalone_top_pages] van de G-2 tussen Trump en Xi, die morgen in Beijing begint, zijn handelsbelangen, heffingen, Iran, Hormuz en Taiwan. Trump dreigt, na het verbod van het Hooggerechtshof [https://www.bbc.com/news/articles/cx2jqgdn719o] , toch weer met tarieven te komen, maar Xi heeft duidelijk gemaakt dat hij lik op stuk geeft en zich niet laat intimideren. Een nieuw Chinees wetje verbiedt ondernemers gehoor te geven aan Amerikaanse sancties. Trumps bezwaar tegen valse concurrentie omdat de Chinese staat altijd een belang heeft in bedrijven, is weggevallen, omdat Trump nu hetzelfde doet: de Amerikaanse regering participeert in bedrijven [https://www.washingtonpost.com/politics/2026/05/12/trump-xi-summit-economy/] als Intel en verwerkers van onmisbare mineralen.  China heeft een enorm belang bij de heropening van de Straat van Hormuz. 80 procent van de Iraanse olie-export gaat naar China, de helft van alle Chinese olie-import en een derde van de gas-import komt via Hormuz. Trump heeft tot nu toe vergeefs geprobeerd Xi te bewegen diens bondgenoot Iran onder druk te zetten om Hormuz te heropenen, maar dat wil niet erg lukken.  En daar zit de sleutel. Voor de strijd tegen Iran heeft Amerika een groot deel van zijn vloot uit het Verre Oosten weggehaald, waarmee ook de verdedigingsstrategie voor Taiwan is verslapt. Xi’s boodschap is simpel: ik help wel een handje met Iran. Maar dan moet jij voorlopig zwijgen over Taiwan, stoppen met wapenleveranties en je vloot uit de buurt houden. Geeft Trump toe aan Xi’s wensen? Zou kunnen. Maar pikt het Congres het dumpen van Taiwan? Dat wordt de lakmoesproef voor de Amerikaanse democratie. Xi is vol van het zelfvertrouwen van een man die in 10 dagen een compleet ziekenhuis kan bouwen. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

'De kwetsbaarheid van Europa op defensie is zo enorm, we hebben Amerika keihard nodig'

Europa heeft heel veel moeite met de manier waarop Amerika onder leiding van Trump met ons continent omgaat. Maar het verbreken van de banden met elkaar is juist niet wat we moeten doen, vindt Geoffrey van Leeuwen, stafchef van Mark Rutte bij de NAVO. Volgens hem heeft Europa geen keus. 'De kwetsbaarheid van Europa op het gebied van defensie is zo enorm.' Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg en Geert Jan Hahn. Luister ook | 'Kans op een betere nucleaire deal tussen VS en Iran is buitengewoon klein' [https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10599846/kans-op-een-betere-nucleaire-deal-tussen-vs-en-iran-is-buitengewoon-klein] Van Leeuwen verwijst daarbij naar de capaciteiten die Europa op militair gebied heeft. Een confrontatie met Rusland ziet hij op dit moment somber in zonder de Amerikanen. 'Ik zie niet in hoe we daar nu goed uitkomen.' De F-35 is volgens hem het beste toestel ter wereld. Op de vraag of we het ook met een iets minder Europees toestel kunnen antwoordt hij dat dat niet wenselijk is. Bovendien heeft de NAVO zonder Amerika grote gevolgen voor ons defensiebudget. 'Dan moeten we wel acht tot negen procent aan defensie besteden.' Toch is Oekraïne een toonbeeld van het feit dat je wel degelijk een goede defensie-industrie kan opbouwen. Maar ook daarvoor wijst Van Leeuwen naar de Amerikanen. 'Daar hebben ze echt wel hulp in gehad. Daarnaast levert Amerika nog verreweg de meeste intelligence aan Oekraïne.' Europa-verslaggever Geert confronteert hem met een uitspraak van Macron dat Frankrijk nu tweederde van de intel levert. 'Dat is een mooie gedachte', aldus Van Leeuwen. Lees ook | Moskou waarschuwt buitenland: ‘Neem dreiging aanval op Kyiv heel serieus’ [https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10600394/moskou-waarschuwt-buitenland-neem-dreiging-aanval-op-kyiv-heel-serieus] Rusland in zwaarder weer Het gaat niet goed met Rusland. Voor het eerst in lange tijd heeft het meer gebied verloren dan gewonnen in Oekraïne. Dat concludeert het toonaangevende Institute for the Study of War (ISW). Ook in het binnenland gaat het slecht. De economie bevindt zich in een recessie en het rekruteren van soldaten gaat steeds moeizamer omdat de arbeidsmarkt stagneert als gevolg van de oorlogseconomie. Over de gevolgen daarvan is te gast Hubert Smeets, medeoprichter van Raam op Rusland, columnist voor NRC en voormalig correspondent in het land. Luister ook | Amerika Podcast [https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast] President Rubio? | Postma in Amerika De vraag rijst wie Donald Trump op gaat volgen. Eén iemand die goede kaarten in handen lijkt te hebben is minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die zich best wel opvallend profileert, ziet Amerika-correspondent Jan Postma. ---------------------------------------- Over de makers Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York. Redactie Michaël Roele [https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl], buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Theatervoorstelling in Hormuz

In oorlogstaal heet een oorlogsgebied een ‘theater.’ De Straat van Hormuz is zo’n gebied. Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van defensie, maakt er ook een theatervoorstelling van. Terwijl de drones en raketten over het water scheren, houdt hij vol dat het ‘bestand’ met Iran nog steeds geldt. Het is een diplomatieke goocheltruc: hoe kun je spreken van een staakt-het-vuren wanneer de Amerikaanse marine Iraanse boten tot zinken brengt en Teheran openlijk jacht maakt op commerciële schepen?  De werkelijkheid is dat Amerika en Iran elkaar vier weken geleden als reddingsboei een bestand toewierpen, maar die zonk. De Amerikaanse marine begeleidt nu schepen onder de noemer ‘Project Freedom [https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2026/5/4/trump-says-us-to-begin-escorting-ships-in-strait-of-hormuz]’, een operatie die Hegseth handig probeert los te koppelen van de bredere oorlogvoering. Maar de scheidslijn tussen ‘begeleiding’ en ‘gevechtshandelingen’ is flinterdun. Als er gericht op schepen wordt geschoten, is het woord ‘bestand’ niets meer dan een holle frase voor binnenlandse Amerikaanse politieke consumptie.  De reden voor deze semantische gymnastiek is duidelijk: de War Powers Resolution [https://thehill.com/homenews/house/5859981-trump-congress-iran-conflict/]. Als Amerika betrokken raakt in een oorlog die meer dan 60 dagen duurt, moet het Congres daar toestemming voor geven. Vorige week liep de klok al af, maar Hegseth zei dat die stil was gezet op het moment waarop het bestand inging. Door te beweren dat het bestand nog steeds van kracht is, hoopt hij een juridisch geitenpaadje te hebben gevonden. Trump wil onder geen beding zo’n stemming en wijst erop dat Bill Clinton bij de aanvallen in de Balkan en Barak Obama bij de campagne tegen Libië de wet ook hebben genegeerd.  Europa kijkt nerveus toe. Tijdens de top van de Europese Politieke Gemeenschap – een soort EU-Plus – in het Armeense Jerevan probeerden Europese leiders eenheid uit te stralen, maar de schaduw van Hormuz hing donker over de Kaukasus. Terwijl ze in Armenië spraken over stabiliteit, waarschuwden EU-functionarissen al eerder voor ‘catastrofale gevolgen [https://caliber.az/en/post/prolonged-hormuz-disruption-could-have-catastrophic-consequences-eu-warns]’. Europa weigert vooralsnog deel te nemen aan de Amerikaanse militaire operatie. Na een echt staakt-het-vuren valt er met Europa wel te praten, maar de druk van Trump neemt toe. Frankrijk gaf al aan niet deel te nemen [https://see.news/macron-rejects-participation-in-us-led-freedom-project-for-hormuz-strait]  aan de missie zolang de status van het ‘bestand’ zo schimmig blijft.  Het is een enorme politieke gok, maar misschien doet Trump en slim aan de patstelling in eigen land te doorbreken door de War Powers Resolution juist wél in te roepen en het Congres nadrukkelijk om steun vragen. Met die legitimatie heeft hij een grote kans dat de bondgenoten zich alsnog achter een gezamenlijke missie scharen. Het gaat tenslotte niet om Trumps politieke hachje, maar ook om onze brandstofprijs. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

'Kans op een betere nucleaire deal tussen VS en Iran is buitengewoon klein'

Trump wil dat Iran tekent bij een kruisje voor een nieuwe nucleaire deal. De kans dat Trump er een betere deal uithaalt dan Obama in 2015 is 'buitengewoon klein', dat zegt Piet de Klerk, oud-diplomaat bij het Internationaal Atoomenergieagentschap. In 2014 was hij hoofdonderhandelaar op de nucleaire top in Den Haag. Hij is te gast bij Bernard Hammelburg in BNR De Wereld. Luister ook | ‘Wij moeten onderdeel zijn van de oplossing in de oorlog in het Midden-Oosten' [https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10599360/wij-moeten-onderdeel-zijn-van-de-oplossing-in-de-oorlog-in-het-midden-oosten] De Klerk denkt dat de kans op een betere deal zoveel kleiner is geworden door een gebrek aan vertrouwen. 'Het vertrouwen tussen de VS en Iran is weg. In de eerste plaats omdat Trump het heeft opgezegd en toen men weer ging praten heeft Amerika de onderhandelingen afgekapt en begon het met bombardementen. Daarnaast is het onvermijdelijk dat zo'n akkoord ingewikkeld wordt.' De Klerk verwijst daarbij naar het vorige nucleaire akkoord, dat bestond uit 160 pagina's. 'Als je ziet hoe lang Obama erover heeft gedaan. Dat gaat op korte termijn gewoon niet lukken'. Lees ook | Merz zet vraagtekens bij Amerikaanse strategie [https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10599531/liveblog-iran-iran-wil-akkoord-over-hormuz-nucleair-overleg-later] Nu is ook Merz klaar met Trump Na Meloni, Sanchez en Macron is nu ook Friedrich Merz klaar met Donald Trump. Volgens de Duitse bondskanselier wordt Amerika vernederd door de Iraniërs. Het roept de vraag op of er met de groeiende Europese kritiek nu ook echt iets gaat veranderen in onze autonomie ten opzichte van de VS. Te gast is Hendrik Vos, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit Gent, gespecialiseerd in Europese politiek, net als Europa-verslaggever Geert Jan Hahn. Luister ook | Amerika Podcast [https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast] Congresleden maken zich zorgen over TMZ | Postma in Amerika De beruchte roddelsite TMZ is nu ook actief in Washington. Dat leidt tot bezorgdheid onder Congresleden. Minister van Oorlog Pete Hegseth gaat er apart mee om. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma. ---------------------------------------- Over de makers Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York. Redactie Michaël Roele [https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl], buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio. Luc de Klerk [https://www.linkedin.com/in/lucdeklerk?originalSubdomain=nl], buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Vastgoed-diplomatie

Ooit sloten we verdragen. Of we bereikten een akkoord na nachtenlang polderen of jaren onderhandelen over komma’s en clausules. We tekenden een overeenkomst, een pact of een convenant. Maar sinds Donald Trump de wereldpolitiek betrad met zijn bijbel The Art of the Deal, lijkt ons vocabulaire te zijn gekrompen tot één enkel, plat woord: de ‘deal’. Het is een linguïstische infectie die via het Witte Huis ook het Binnenhof heeft bereikt. Waar Trump elk internationaal partnerschap degradeerde tot een ordinaire transactie tussen twee handelaren, doen onze eigen politici nu vrolijk mee. Of het nu gaat om een migratiedeal met Tunesië of de Green Deal Duurzame Zorg; het is tegenwoordig een ‘goede deal’ of een ‘slechte deal’. De overheid presenteert zich niet langer als hoeder van het algemeen belang, maar als een behendige koopman. Het meest treffende voorbeeld is de nucleaire overeenkomst met Iran in 2015. Trump noemde dit steevast de ‘slechtste deal ooit’ [https://www.nbcnews.com/politics/white-house/art-worst-deal-trump-blasts-iran-agreement-n809986 ] en stapte er ook uit. Het was een technisch en diplomatiek huzarenstukje waaraan bijna twee jaar lang intensief was gewerkt door honderden specialisten [https://www.nytimes.com/2018/05/08/world/middleeast/trump-iran-nuclear-deal.html ] uit de VS, Rusland, China, Frankrijk, het VK, Duitsland en Iran, om een nucleaire wapenwedloop te voorkomen. Maar voor Trump was het geen historisch akkoord, het was een ‘waardeloze transactie’ waarbij hij vond dat Amerika te veel met cash smeet. Inmiddels gaat hij al lange tijd te werk door ervaren diplomaten te passeren en vastgoed-dealmakers uit zijn eigen vriendenkring in te zetten voor het bereiken van vrede. Voor hem is diplomatie geen vak van staten en wetten, maar een spel als CEO [https://en.unav.edu/web/global-affairs/how-trump-is-turning-us-foreign-policy-into-his-business-playground#:~:text=Countries%20are%20not%20partners;%20they,in%2Dchief%20of%20America%20Inc. ]. Het probleem is dat een 'deal' juridisch gezien een schimmig begrip is. Een verdrag is een op schrift gestelde overeenkomst die volgens volkenrechtelijke criteria is opgesteld. In Nederland vereist dit vaak parlementaire goedkeuring en een beoordeling door de Raad van State. Een 'deal' daarentegen is vaak niet meer dan een besluit zonder harde juridische verankering. Waar een traktaat systemen bouwt voor de lange termijn, is een deal een min of meer vrijblijvende afspraak die na de volgende verkiezingen weer van tafel kan. In de serieuze politiek is geen plaats voor het vocabulaire van een markthal. Een verdrag heeft autoriteit, een akkoord heeft draagvlak, maar een deal heeft alleen een prijs. Het geeft geen pas om de taal te verkwanselen aan de retoriek van de projectontwikkelaar. Politiek is geen transactie, maar een publieke zaak. Want zodra de staat een marktkraam wordt, is de burger de verliezende partij. En dat is een verdomd slechte deal. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.