De Wereld | BNR

Trumps geopolitieke schaakwedstrijd

Op 13 januari, toen de protesten in Iran in volle gang waren en de machthebbers die met massamoord op de demonstranten onderdrukten, opende Donald Trump de geopolitieke schaakpartij met de ayatollahs, en omdat hij met wit speelde en dus opende dacht hij te gaan winnen. Inmiddels staat het Midden-Oosten in lichterlaaie, sneuvelen bosjes soldaten en burgers en sleurt de oliecrisis de wereldeconomie naar de afgrond. ‘Houd vooral vol,’ zei Trump op die 13de januari tegen het Iraanse volk, ‘hulp is onderweg.’ [https://www.youtube.com/shorts/dmsudW1SSSk ] In werkelijkheid is de terreur tegen het volk waarschijnlijk nog nooit zo hevig geweest. Elke vorm van protest wordt afgestraft met arrestaties en executies. [https://archive.ph/UYH0Bhttps://www.reuters.com/world/middle-east/fearing-economic-collapse-after-war-iran-cracks-down-dissent-2026-03-30/ ] De gevreesde Revolutionaire Garde en de Basij milities ronselen zelfs jongens vanaf 12 jaar om controleposten te bemannen. De gebieden waar minderheden zoals Koerden wonen, staan onder extra streng toezicht. Ouders van activisten krijgen waarschuwingen dat hun kinderen worden geëxecuteerd. Iraanse expats ontvangen dreigementen dat hun bezittingen worden geconfisqueerd als ze blijk geven van steun voor Amerika of Israël. De machthebbers bereiden zich tot de tanden bewapend voor op het einde van de oorlog, als het land zo in puin ligt dat een nieuwe golf van protesten onvermijdelijk is.  Trump had gerekend op de val van het leiderschap – misschien wel zijn grootste misrekening. Dat krijg je ervan, schrijft Jeremy Bowen van de BBC [https://www.bbc.com/news/articles/c5y969pnxgvo ], als je een oorlog voert gebaseerd op instinct en het werkt niet. Een oorlog waar Trump duidelijk van af wil. Op 11 maart zei hij ‘we hebben gewonnen,’ een boodschap die hij op 20, 24 en 25 maart herhaalde. Maar, zoals de Guardian terecht schrijft, dat almaar herhalen maakt het niet waar  [https://www.theguardian.com/us-news/2026/mar/30/trump-iran-war-reality].  Waarop Trump zich ook op heeft misrekend is de afsluiting van de Straat van Hormuz en de mondiale brandstofcrisis. Amerika importeert geen druppel olie uit het Midden-Oosten, en hij maakte twee denkfouten: dat de NAVO en andere landen die wél door olie-schaarste worden getroffen het probleem gingen oplossen, en dat voor de VS geen verhoging van de benzineprijs dreigde. De NAVO zegt: je hebt ons niet eens gewaarschuwd en het is geen NAVO-gebied. En als de benzineprijs overal stijgt, zijn ook de Amerikanen de sjaak, hoewel ze omkomen in de olie. Dat had Trump moeten weten. Tenslotte is er de misrekening over de Golfstaten en Israël, die willen dat Amerika dóórvecht [https://apnews.com/article/trump-iran-saudi-arabia-mbs-gulf-war-uae-89f690b952fe28d3140c537b70fa5051]  . En hopen dat die Amerikaanse grondtroepen er echt komen. De kans dat de Amerikaanse burger de president een nieuwe grondoorlog vergeeft is minimaal. Trump dacht dat hij de schaakpartij zou winnen omdat hij met wit speelt en dus opende. In werkelijkheid staat hij schaak. Komt van het Perzische woord sjah. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

‘China is Trump-tariff-proof geworden'

In de oorlog tussen Israël en Amerika met Iran drukt China zich met name diplomatiek uit. Waar Europa onder druk wordt gezet om de Amerikanen te helpen kan China zich op de vlakte houden vanwege de sterke positie van het land. Volgens Oscar Garschagen, voormalig correspondent in zowel China als Amerika, heeft China die transactionele houding van Trump ook helemaal niet nodig. Ook niet als het op handel aankomt. Hij is te gast in BNR De Wereld bij Bernard Hammelburg. Volgens Garschagen heeft Amerika ook helemaal niet door hoe China ervoor staat. 'Als je kijkt naar de robotisering van de maakindustrie bijvoorbeeld.' In mei zal Trump Xi bezoeken om een handelsdeal te sluiten, en ook daar heeft China een betere positie. Garschagen denkt ook dat Europa niet doorheeft hoe China precies werkt. Luister ook | ‘Een sterk Oekraïne is belangrijker voor ons dan artikel 5 van de NAVO’ [https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10596713/een-sterk-oekraine-is-belangrijker-voor-ons-dan-artikel-5-van-de-navo] Groen licht voor handelsdeal EU-VS, maar wel onder voorwaarden Het Europees Parlement heeft ingestemd met de handelsdeal tussen Amerika en de VS, maar stelt wel nadrukkelijk een aantal voorwaarden voor om te voorkomen dat Amerika zich niet aan de afspraken gaat houden. Daarmee is de soap rond die deal nog altijd niet voorbij, legt Europa-verslaggever Geert Jan Hahn uit. Lees ook | Europees Parlement geeft groen licht voor handelsdeal VS, wel met ‘vangnet’ [https://www.bnr.nl/nieuws/nieuws-politiek/10597030/europees-parlement-geeft-groen-licht-voor-handelsdeal-vs-wel-met-vangnet] De desastreuze gevolgen van de oorlog voor het Midden-Oosten De gevolgen van de oorlog in Iran zijn niet te overzien in het Midden-Oosten. Arabist Jan Jaap de Ruiter ziet hoe kroonprins Mohamed Bin Salman zijn ideaal van één sterke economische regio verdwijnen. En waar Trump een uitweg zoekt lijkt Netanahu juist door te willen vechten. We nemen de regio onder de loep. Lees ook | Iran wil blijven doorvechten, toch positieve geluiden [https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10597088/iran-wil-blijven-doorvechten-toch-positieve-geluiden] Een kijkje in de Situation Room! | Postma in Amerika Amerika-correspondent Jan Postma was deze week in de Situation Room van het Witte Huis! Althans? Hij leek erop... En of er groot nieuws aanstaande is ziet men in Washington nu door het aantal pizzabestellingen. Luister ook | Amerika Podcast [https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast] Deze uitzending vindt plaats vanaf het evenement Trends in Export van kredietverzekeraar Atradius en ondernemersvereniging EvoFenedex in Circa Amsterdam. ---------------------------------------- Over de makers Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York. Redactie Michaël Roele [https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl], buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Hormuz blijft Irans wonderwapen

Misschien is het niet helemaal een patstelling, maar het is duidelijk dat geen van de partijen de Iran-oorlog kan winnen. Iran is een machtiger vijand dan waarop Donald Trump had gerekend, met als meest effectieve wapen de Straat van Hormuz. Amerika slaat toe met veel meer geweld dan Iran had verwacht en heeft militair de overhand, maar dat is nog geen zege. Israël wist dat het niet kon winnen, maar heeft een simpeler doelstelling: als het nucleaire programma en het arsenaal aan raketten van Iran en Hezbollah voor een aantal jaren wordt teruggezet, is dat al voldoende.  Trump is aan de oorlog begonnen zonder exit-strategie, maar zoekt nu wel naar de uitgang. Op de mogelijke afsluiting van de Straat van Hormuz had het Pentagon gerekend, maar omdat Amerika geen olie uit het Midden-Oosten importeert verwachtte Trump geen prijseffect [https://www.theguardian.com/world/2026/mar/24/trumps-very-good-talks-with-iran-buy-him-time-with-oil-and-energy-markets] . Als hij even had gegoogeld had hij kunnen weten dat de Amerikaanse olieprijs meebeweegt met de wereldmarkt. Op dit moment is een economische, en dus politieke ramp nog te voorkomen, maar dan moet er heel snel een bestand [https://www.independent.co.uk/voices/iran-war-us-deal-trump-middle-east-tensions-b2944457.html] komen. Er dreigt nu al een opstand in de MAGA-beweging. Zijn verhaal heeft hij klaar: ‘Regime-verandering? Heb ik gedaan. Atoomprogramma? Heb ik opnieuw onschadelijk gemaakt. Ballistische raketten? Grotendeels uitgeschakeld.’ Over het lot van het Iraanse volk hoor je hem niet meer, want ‘die moeten hun eigen kans grijpen,’ vindt hij. Hij geeft hoog op over diplomatiek overleg met Iran, waarvan Iran zegt dat het een pitaatje-aap-verhaal is. Maar Turkije, Pakistan en Egypte bevestigen dat er inderdaad contacten zijn. Dus wie weet.  Israël heeft zwaar de pest in dat Trump zonder overleg naar de uitgang zoekt. Het is kennelijk wel samen uit, maar niet samen thuis [https://www.timesofisrael.com/as-trump-steers-away-from-war-with-iran-israel-discovers-cost-of-riding-with-us/]. De enige partij die met enig recht de overwinning zou kunnen uitroepen is Iran. Het leiderschap is wel gehavend, maar nog intact, de Revolutionaire Garde en de moordeskaders van Basji zijn er nog, het nucleaire programma en de raketproductie kunnen snel worden herstart. En Hormuz blijft het effectieve wonderwapen.  Misschien komt Trump nog weg met het frame dat hij heeft gewonnen, maar we weten beter. Anders ligt het voor Iran, dat de logica van het Midden-Oosten zal toepassen: we hebben niet verloren en dus zijn wij de winnaars. Hoe ging het ook weer met het onderdrukte Iraanse volk? Tja. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

‘Een sterk Oekraïne is belangrijker voor ons dan artikel 5 van de NAVO’

Oekraïne heeft het moeilijk, zeker nu de aandacht van de wereld verschuift naar de oorlog in Iran en de Golfregio. Toch ziet Robert Serry, oud-ambassadeur in Oekraïne en voormalig VN-diplomaat, kansen voor Oekraïne. Alleen moet Europa dan wel een stap bijzetten, want een echte strategie voor Oekraïne hebben we nog niet. Serry beschrijft het allemaal in zijn nieuwe boek ‘Nog is Oekraïne niet verloren’. Luister ook | 'Trump loopt steeds verder het moeras in' [https://www.bnr.nl/podcast/de-wereld/10596306/trump-loopt-steeds-verder-het-moeras-in] Het boek gaat over de aanloop naar het uitbreken van de oorlog in 2022, waarbij Serry 2014 als breekpunt ziet. Hij noemt het zelfs een ‘Sarajevo-moment’, verwijzend naar de aanleiding voor het begin van de Eerste Wereldoorlog: de moord op de Oostenrijkse aartshertog Franz Ferdinand in Sarajevo op 28 juni 1914. Volgens Serry hebben we al die jaren geen strategie gehad over wat we nou met Oekraïne wilden. Wel of niet binnen de EU, en met name wel of niet binnen de NAVO? En nog steeds gaat het niet goed. ‘Ik zou willen dat we een strategie hadden.’ Volgens Serry is een sterk Oekraïne van levensbelang voor ons. ‘Een sterk Oekraïne is belangrijker ovor ons dan artikel 5 van de NAVO. Lees ook | Nederland en bondgenoten klaar voor 'passende' hulp Straat van Hormuz [https://www.bnr.nl/nieuws/internationaal/10596710/nederland-en-bondgenoten-klaar-voor-passende-hulp-straat-hormuz] Europa worstelt met de Straat van Hormuz Nu de straat van Hormuz is gesloten worstelt Europa met de gevolgen. Energieprijzen schieten door het dak en dus overleggen de Europese leiders in Brussel over wat ze daaraan kunnen doen, ziet Europa-verslaggever Geert Jan Hahn vanaf de top. Wat CDA-buitenlandwoordvoerder Maes van Lanschot komt er geen NAVO-missie in het gebied. De risico’s daarvoor zijn te groot. Luister ook | Amerika Podcast [https://www.bnr.nl/podcast/amerikapodcast] Trump wil alleen positieve verhalen over oorlog Iran | Postma in Amerika President Trump voert de druk op Amerikaanse media op om positiever te berichten over de Israëlisch-Amerikaanse oorlog tegen Iran. Maar of daar ook gehoor aan wordt gegeven? Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma. ---------------------------------------- Over BNR De Wereld BNR De Wereld is het beste binnenlandse programma over het buitenland. We brengen je scherpe analyses over de internationale politiek van de beste experts. Elke donderdag om 15:00 uur op BNR. En altijd in je podcastapp. Wil je reageren op de uitzending? Stuur dan een mail naar dewereld@bnr.nl [dewereld@bnr.nl]. Over de makers Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator en columnist voor BNR Nieuwsradio en het FD, en presentator van BNR De Wereld. Als oorlogsverslaggever was hij o.a. ooggetuige van de Culturele Revolutie in China, de revolutie in Iran en de oorlogen in Vietnam, het Midden-Oosten en Afghanistan. Hij was twintig jaar correspondent in de VS. Hij verdeelt zijn tijd tussen zijn woonplaatsen Amsterdam en New York. Redactie Michaël Roele [https://www.linkedin.com/in/michaelroele?originalSubdomain=nl], buitenlandredacteur bij BNR Nieuwsradio. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

‘Cuba Libre’ bestaat alleen in de kroeg

Sinds de Cubaanse revolutie in 1959 hebben dertien Amerikaanse presidenten geprobeerd hun wil aan het eiland op te leggen en het communistische leiderschap af te zetten. Soms met geweld, zoals JFK die in 1961 een mislukte invasie uitvoerde, soms met zachte aanpak, zoals Obama, die probeerde de betrekkingen te normaliseren. Maar al die 67 jaar al is Cuba geïsoleerd door een Amerikaanse boycot. Donald Trump wil president Miguel Diaz-Canel afzetten, en zou daarmee de eerste van de dertien zijn die het eiland weer onder Amerikaanse voogdij plaatst. Want daar komt het op neer.  Cuba was eerst 400 jaar Spaans, maar ook na de onafhankelijkheid in 1902 bleef het in feite een kolonie – nu van Amerika. Van een ‘Cuba libre’ was nooit sprake, behalve in westerse kroegen. Landbouw en industrie waren volledig in Amerikaanse handen, het eiland was een gok- en seksparadijs lang voordat Las Vegas bestond. In 1998 en 2016 probeerde de Trump Corporation [https://www.nytimes.com/2026/03/17/world/americas/trump-cuba-intervention.html]  voet aan de grond te krijgen om luxe golfclubs te bouwen. We weten dus waar Trump op uit is, via de afzetting van Diaz-Canel [https://apnews.com/article/cuba-power-outage-electricity-trump-28db6c460ed84df539a574bed16a819d]  à la Maduro, dus volgens het Venezuela-scenario. De nog levende Castro-kliek moet dan uit Amerikaanse hand eten.  Maandag zei Trump: ‘Ik geloof dat ik de eer heb om Cuba in te nemen [https://www.theguardian.com/world/2026/mar/17/donald-trump-can-take-cuba-oil]. Ik bedoel, of ik het bevrijd of inneem, ik denk dat ik eerlijk gezegd kan doen wat ik wil.’ Door het wegvallen van de olieaanvoer uit Venezuela en Mexico, op bevel van Trump, is er geen elektriciteit meer. En dus staat niet alleen het dagelijks leven, maar ook de landbouw en de schamele industrie stil. Cuba kan geen kant uit [https://time.com/article/2026/03/17/cuba-economic-energy-crisis-trump-us-explainer/ ].  Voor de val van de Sovjetunie werd de Cubaanse economie overeind gehouden door subsidies uit Moskou. Daarna kwam het toerisme op gang, want bemiddelde westerlingen gingen graag kijken naar die relikwie uit de oude, communistische wereld, met opgeknapte oude huisjes en glimmende Amerikaanse auto’s van vóór de revolutie van 1959. Dat vonden die bemiddelde toeristen, die in aparte hotels of bij mensen thuis logeerden en met apart toeristengeld of dollars moesten betalen, prachtig – ach, wat schattig toch – een soort apies kijken.  Ook dat is allemaal weg. Het land valt om, in de grijpgrage armen van Donald Trump, met speciale assistentie van zijn rechterhand Marco Rubio, de zoon van Cubaanse immigranten, klaar om de vastgoed boys ’n girls te laten toeslaan. Cuba mag dan omvallen, het is nog steeds een soeverein land. Hoe zou het komen dat het talkshowcircuit nog niet kraait over de schending van het internationale recht? Of komt dat nog? See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.