OuderENwijzer

Aflevering 4 - Palliatieve zorg

alliatieve zorg wordt nog vaak in één adem genoemd met ‘terminaal’ of ‘stervensfase’. Alsof het pas begint wanneer het einde al bijna vastligt. Juist dat hardnekkige beeld zorgt ervoor dat veel mensen – patiënten én hun naasten – te laat toegang krijgen tot zorg die het leven in een moeilijke fase rustiger, draaglijker en soms zelfs rijker kan maken. Arts palliatieve geneeskunde Manon Boddaert ziet dagelijks wat er gebeurt wanneer palliatieve zorg wél op tijd wordt ingezet. Niet als verzachtende begeleiding aan het einde, maar als zorg die vertrekt vanuit een andere vraag. Zoals zij het formuleert: “Palliatieve zorg begint wanneer de vraag verandert van: hoe worden we beter? Naar: hoe blijven we zo goed mogelijk leven?”

Aflevering 3 - Vallen en valpreventie

Een woonkamer. Een paar speelgoedautootjes van de kleinkinderen op de vloer. Iemand die vanuit de keuken de kamer binnenloopt en nét niet ziet wat er ligt. In een fractie van een seconde gaat het mis. Vallen gebeurt vaak thuis en meestal onverwacht. Soms blijft het bij schrik en een blauwe plek. Soms verandert er in één moment veel meer. Vallen gebeurt (veel) vaker dan we denken. Jaarlijks vallen ongeveer één miljoen 65-plussers in Nederland. Gemiddeld belandt bijna iedere vier à vijf minuten een oudere na een val op de spoedeisende hulp. In 2023 overleden ruim 7.000 mensen doordat zij per ongeluk vielen, struikelden of uitgleden. Het is de meest voorkomende niet-natuurlijke doodsoorzaak onder ouderen. Wij spraken over vallen én het voorkomen daarvan met traumachirurg Detlef van der Velde (St. Antonius Ziekenhuis Utrecht) en valpreventie-expert Rozan van der Veen (VeiligheidNL). Dat gesprek ging over wat er medisch, praktisch en menselijk komt kijken bij vallen en heupbreuken. En waarom preventie zo’n groot verschil kan maken.

Aflevering 9 - Dementie

Dementie is een van de grootste angsten rond ouder worden. Niet alleen het vergeten, maar vooral het idee jezelf kwijt te raken. Afhankelijk te worden. Je waardigheid te verliezen. Geriatrisch psycholoog en theatermaker Sarah Blom kijkt daar anders naar. In haar werk in verpleeghuizen én op het podium met voorstellingen als Dag Mama laat zij zien dat er, ondanks alles, nog verbinding mogelijk is. Soms zelfs meer dan we denken. “Het proces zo draaglijk mogelijk maken. Dat is voor mij de kern.”

Aflevering 5 - Behandelgrenzen

Reanimatie. IC-opname. Beademing. Het zijn woorden die vaak pas vallen wanneer er haast is. Wanneer iemand benauwd is, wanneer familie schrikt, wanneer er snel beslist moet worden. Terwijl het gesprek daarover juist vóór die paniek zou moeten plaatsvinden. Over dit belangrijke onderwerp spreken we met Marieke Meinardi, internist ouderengeneeskunde in het Albert Schweitzer ziekenhuis en Marleen Kooijman, huisarts in Rotterdam en kaderhuisarts spoedzorg. Twee artsen die dagelijks zien hoe groot het verschil is tussen een keuze die u in rust kunt overdenken en een beslissing die in een acute situatie over u heen rolt.

Aflevering 8 - Zingeving

We leren praten over groei, succes en gezondheid. Maar over het onvermijdelijke verval praten we nauwelijks. Terwijl juist daar, aan het einde van het leven, vragen opkomen die zich niet langer laten uitstellen. Theo Boer houdt zich al decennia met die vragen bezig. Als hoogleraar ethiek van de gezondheidszorg en jarenlang lid van een euthanasiecommissie, denkt hij na over ouder worden. Over zingeving en over wat mensen overeind houdt wanneer zekerheden wegvallen. Boer gebruikt een beeld uit de bergsport. “In klimmen is niet het bereiken van de top de grootste uitdaging,” zegt hij, “maar het veilig afdalen.” Zo is het ook met ouder worden. We leren opgaan en blinken, maar nauwelijks hoe we moeten omgaan met het moment waarop lichamelijke kracht, gezondheid of onafhankelijkheid afneemt. Toch betekent dat niet automatisch dat alles minder wordt. Sommige lijnen in het leven dalen, ziet Boer, terwijl andere juist kunnen stijgen: verbondenheid, mildheid, wijsheid. “De kunst is niet om het verval te ontkennen,” zegt hij, “maar om te blijven kijken waar nog ruimte zit om mens te blijven.”