593 - Oud-Eurocommissaris Franz Fischler blikt terug en kijkt vooruit. En: hoe Europa toerisme en mobiliteit duurzaam maakt

593 - Oud-Eurocommissaris Franz Fischler blikt terug en kijkt vooruit. En: hoe Europa toerisme en mobiliteit duurzaam maakt

Nergens ter wereld komen zo veel reizigers genieten van groene landschappen, mooie regio's en cultuursteden als hier in Europa. Meer dan 500 miljoen van hen bezochten in 2025 de landen van de EU. Maar liefst tien procent van de Europese economie draait op toerisme. Maar dat succes komt niet vanzelf. Er zijn veel uitdagingen. Klimaateffecten, overvolle steden, nog te weinig duurzaam transport, gebrek aan nieuw jong talent in de sector. Jaap Jansen en PG Kroeger praten erover met twee Europese topexperts op het European Sustainable Tourism Mobility Forum [https://www.buas.nl/en/event/european-sustainable-tourism-mobility-forum] deze week op Breda University of Applied Sciences [https://www.buas.nl/]. Daarna volgt een bijzonder gesprek met een levende legende uit de Europese politiek, de Oostenrijkse oud-Eurocommissaris Franz Fischler [https://de.wikipedia.org/wiki/Franz_Fischler]. Hij zette grote landbouwhervormingen in gang en vindt dat het nu, na 25 jaar, weer tijd is voor een grootscheepse hervorming. *** This is a Dutch podcast, but from minute 5 on, the conversation is in English. Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! [https://vriendvandeshow.nl/bb] Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl]  en wij zoeken contact. *** Europees commissaris Apostolos Tzitzikostas werkt in Brussel nu - voor het eerst - aan een strategie voor duurzaam toerisme, geïntegreerd met zijn beleid gericht op duurzaam transport en mobiliteit. Sleutelfiguur daarbij is Mona Bjorklund [https://www.linkedin.com/in/mona-bjorklund-3899a0399/], directeur beleid bij 'DG MOVE' het directoraat-generaal van de Commissie dat erover gaat. Zij zet helder uiteen hoe zo'n strategie op hoog beleidsniveau tot stand komt. Bepaald niet als 'dictaat uit Brussel', maar als ontwikkeling van een duidelijke, gezamenlijke beleidsrichting voor de lange termijn, samen met bedrijven, organisaties en kennisinstellingen vanuit heel de EU. Zo'n samenwerkingspartner is Fabian Schulz-Luckenbach [https://www.linkedin.com/in/fabian-schulz-luckenbach-aa477824a/], hoofd pubic affairs internationaal  langeafstand-passagierstransport van Deutsche Bundesbahn. Hij vertelt hoe EU-lidstaten concreet op die langetermijnstrategie inspelen. Zo moeten grote infraplannen gerealiseerd worden voor duurzaam spoorverkeer over de nationale grenzen heen. Aanleg van hogesnelheidsverbindingen tussen Europese metropolen is een grote prioriteit, waar met veel elan aan gewerkt wordt. Minstens zo'n uitdaging blijken de regelstelsels van de lidstaten die elkaar vaak in de weg zitten. Van nationale seinsystemen tot energiekosten waarbij het vliegverkeer nu nog bevoordeeld wordt. De toerismesector is zeer dynamisch. Er is ruimte voor 1 miljoen meer banen en jong talent. Ook daarom is het uitwisselen van bewezen methoden tussen lidstaten, regio's en steden essentieel. Het aansturen van grote bezoekersstromen in culturele hotspots geeft heel wat steden hoofdpijn. Scheefgegroeid toerisme is geen tijdelijk verschijnsel dat zich vanzelf oplost. Oud-eurocommissaris en oud-landbouwminister Franz Fischler herkent vanuit zijn werk op het hoogste niveau in Brussel veel van zulke uitdagingen, zeker voor 'groene regio's'. Hij was in 1995 de eerste Eurocommissaris uit Oostenrijk, dat pas na akkoord van Gorbatsjov EU-lid kon worden. Hij was ook de eerste commissaris die een 'multinationaal kabinet' samenstelde: zes sherpa’s die hem door de Brusselse beleidsjungle loodsten. Meteen bij zijn start kreeg hij de zwaarste portefeuille: landbouw en rurale ontwikkeling. Hoe zijn land de EU in kwam schildert hij met kleurrijke verhalen. Er was een referendum voor nodig. Toen voorstander Jörg Haider – leider van de radicaal-rechtse Vrijheidspartij – ontdekte dat de Groenen de enige oppositie waren, wendde hij de steven en ging bij Fischlers boerenachterban het anti-Europavuurtje opstoken. Dat mislukte. Hoe dat verliep is ook nu nog leerzaam voor de actuele politiek. In de Europese Commissie zag Fischler hoe Jacques Chirac met Gerhard Schröder de landbouwhervorming torpedeerde die hij later alsnog voor elkaar kreeg. "Een gedegen hervorming lukt alleen als je een goede strategie hebt ontwikkeld. En die moet je publiekelijk niet volledig ventileren, maar stap voor stap realiseren." Fischler vertelt met smaak over zijn belevenissen met collega's als president Romano Prodi, Michel Barnier en Frits Bolkestein. "Die was niet zozeer eurosceptisch als wel een scepticus over heel de mensheid, van nature." Ursula von der Leyen noemt hij ‘een sterkere president’ dan de professorale Prodi, maar een waarschuwing geeft hij wel af. "Ze trekt alle besluitvorming naar zich toe. De sfeer in de Commissie is minder goed dan in mijn tijd. En 27 commissarissen is te veel. Dat moet minder, zoals in het Verdrag staat. Maar de lidstaten houden het tegen.” *** Verder luisteren 499 - EU-klimaatdiplomaat Tony Agotha, speciaal gezant in turbulente tijden [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/499-eu-klimaatdiplomaat-tony-agotha-speciaal-gezant-in-turbulente-tijden] 471 - De verduurzaming is Nederlands grootste verbouwing ooit [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/471-de-verduurzaming-is-nederlands-grootste-verbouwing-ooit] 415 – Klimaatbeleid: de inhaalslag van Nederland in Europa [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/415-klimaatbeleid-de-inhaalslag-van-nederland-in-europa] 389 - De lange en hobbelige weg naar een klimaatneutraal Nederland [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/389-de-lange-en-hobbelige-weg-naar-een-klimaatneutraal-nederland] 106 - Diederik Samsom over het Europese klimaatbeleid en het crisisherstelplan [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/106-diederik-samsom-over-het-europese-klimaatbeleid-en-het-crisisherstelplan] 446 - Doe wat Draghi zegt of Europa wacht een langzame doodsstrijd [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/446-doe-wat-draghi-zegt-of-europa-wacht-een-langzame-doodsstrijd] 512 – Hoe onderwijs, bedrijven en overheden samen de arbeidsmarktkrapte bestrijden [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/512-hoe-onderwijs-bedrijven-en-overheden-samen-de-arbeidsmarktkrapte-bestrijden] 336 - Timothy Garton Ash: Hoe Europa zichzelf voor de derde keer opnieuw uitvindt [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/336-timothy-garton-ash-hoe-europa-zichzelf-voor-de-derde-keer-opnieuw-uitvindt] 109 - Mathieu Segers: Sterke lidstaten maken Europa sterk [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/109-mathieu-segers-sterke-lidstaten-maken-europa-sterk] *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1: intro 00:05:43 - Deel 2: Mona Bjorklund & Fabian Schultz-Luckenbach 00:28:46 – Deel 3: Franz Fischler 00:54:01 – Deel 4: Franz Fischler 01:18:48 – Einde See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

592 – 250 jaar Verenigde Staten: hoe George Washington en zijn opvolgers het presidentschap uitvonden

In 250 jaar jaar telden de Verenigde Staten van Amerika 47 presidenten. Wie waren zij? Hoe deden ze het, als staatshoofd en als politiek leider? Wie van hen zetten écht de toon? En hoe kijken wij nu naar mensen als Abraham Lincoln, Harry Truman, Richard Nixon en Donald Trump? Jaap Jansen en PG Kroeger praten hierover met professor Michael Nelson [https://www.rhodes.edu/bio/michael-nelson] van Rhodes College in Memphis, eminent kenner, auteur en samensteller van reeksen boeken over het ambt, de impact en het leven van presidenten. *** This is a Dutch podcast, but from minute 6 on, the conversation is in English. Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! [https://vriendvandeshow.nl/bb] Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl]  en wij zoeken contact. *** 'President' was met de komt van de Amerikaanse Grondwet in 1787 een bestuurlijke vondst en politiek experiment. Deze functie bestond nog nergens. Hoe deze in te vullen, wist eigenlijk niemand. Michael Nelson schetst kleurrijk hoe George Washington dit allemaal zelf moest uitvinden en hoe hij wonderlijk goed erin slaagde die rol ook voor zijn opvolgers inhoud, richting en stijl te geven. Na hem zouden anderen deze functie verder kleur geven. Andrew Jackson (1829-1837) ging met veto's in tegen het Congres, als anti-elite politicus. Teddy Roosevelt (1901 - 1909) was de man die als moderne populist nieuwe media als magazines en zelfs film ging inzetten. Zijn neef Franklin Roosevelt (1933 - 1945) professionaliseerde het Witte Huis als zijn persoonlijke apparaat en machtscentrum, zelfs op wereldschaal. Elke president nadien is zo hun opvolger. Nelson relativeert hoe 'zwaar' de baan van de president is. Het Witte Huis levert immers een gedegen machinerie die de bewoner bijna alles uit handen kan nemen. Wel zie je dat presidenten er soms vereenzamen, opgesloten raken in hun stress en daardoor ongelukkig en stuurloos worden. De baan laat het karakter van een president heel zichtbaar worden. "President worden, onthult wie je echt bent," zegt Nelson. Zo bleek de eenvoudige Harry Truman ongedachte kwaliteiten van leiderschap en daadkracht te hebben, terwijl Richard Nixon zeker een briljant politicus was, maar in de greep raakte van zijn demonen. Donald Trump is volgens Nelson een fundamentele breuk: hij voelt niet aan wat de rol van staatshoofd betekent. Kenmerkend noemt hij hoe Trump '250 jaar VS’ viert. Niet het ideaal van ‘leven, vrijheid en het nastreven van geluk' staat centraal, maar zijn persoonlijk hobbyisme. "Hij wil bij leven nog overal zijn naam op de gevels gedrukt zien." De historische dynamiek en de vaste waarden in het ambt van president hebben grote invloed op ons oordeel over hoe die 47 heren hun rol als politiek leider en staatshoofd invulden. We kijken meestal terug vanuit de politieke normen van onze eigen tijd. Daardoor daalt en stijgt de reputatie van verschillende van hen soms verrassend. Presidenten als Ulysses Grant, Harry Truman en Dwight Eisenhower bijvoorbeeld, werden pas later veel meer gewaardeerd. Wat Nelson betreft staan eigenlijk alleen de drie min of meer permanent hoogst beoordeelden op een vast voetstuk. "Washington, Lincoln en Franklin Roosevelt blijven het rolmodel. Zij moesten alle drie het ambt in ongekende omstandigheden bekleden en dat deden ze briljant. En ja, ze stierven meteen, dat hielp hun reputatie ook wel." Michael Nelson heeft voor de luisteraars nog een reeks niet te missen tips. Bij welke bibliotheek van welke president moet je echt gaan kijken? Welke biografie van welke president niet overslaan? Maar ook: wie wil Trump echt als zijn opvolger kronen en waarom niét JD Vance? Maar wat doet Frank Sinatra in deze aflevering? *** Verder lezen Het boek dat het beste aansluit bij deze aflevering is The American Presidency: Origins and Development, 1776-2025 [https://www.amazon.nl/American-Presidency-Origins-Development-1776-2025/dp/1071917412/ref=tmm_pap_swatch_0?_encoding=UTF8&dib_tag=se&dib=eyJ2IjoiMSJ9.sQjE_Pd9vxwQF1gbnoYGl199H-rk4SpXpXABtP-wP0qk4FkUFkPOEhzm3hr3jsuVX0YlsXqsosHS4fqlXAq0GSNmkfwVQfydQ1pay0XwL8GCmDhbvZ1HSeMNXNr36o3UlVrKEhfps_6ZPJYOamUEDHrA-SRICdQCaKjdlqky2s53JMAur0GeV_nbxdJaHqMBr7khaWCxJaig3V730VXS34_DsQ2s-zJVe7BkZvjKHFKUpujZXd8Sa9qpbOFnEfNvqxAlamSAUplZTImwkzZ81ueCW3JfGFHmIKmfVZtRGOs.YDqsbYEZICN0Dg0VF7pNWCvRJ4cqXy2ffmnHAYgT-7Y&qid=1780927499&sr=8-7]. Op Amazon zijn heel veel titels van Michael Nelson te vinden. *** Verder luisteren 473 - John Quincy Adams president [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/473-2025-wordt-opnieuw-een-historisch-jaar]  475 – Trumps rolmodel Andrew Jackson  [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/475-trumps-rolmodel-andrew-jackson] 481 - Donald Trumps nieuwe idool William McKinley, ‘de tarievenkoning’  [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/481-donald-trumps-nieuwe-idool-william-mckinley-de-tarievenkoning] 319 - Lyndon B. Johnson, politiek genie en manipulator van de buitencategorie [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/319-lyndon-b-johnson-politiek-genie-en-manipulator-van-de-buitencategorie] 202 - 4th of July: Joe Biden in het spoor van LBJ [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/202-4th-of-july-joe-biden-in-het-spoor-van-lbj]  44 - Franklin D. Roosevelt, de briljantste president van de 20ste eeuw [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/44-amerika-special-michael-wolff-over-donald-j-trump-pg-over-franklin-d-roosevelt] 101 - De laatste dagen van Franklin D. Roosevelt  [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/101-75-jaar-bevrijding-de-laatste-dagen-van-franklin-d-roosevelt] 121 - Zakenlui als president van Amerika [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/121-4th-of-july-special-zakenlui-als-president-van-amerika] 583 – Lafayette, een jonge Franse edelman in de Amerikaanse revolutie [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/583-lafayette-een-popster-in-de-amerikaanse-en-de-franse-revolutie] 519 - Thomas Jefferson, de revolutionaire schrijver van de Onafhankelijkheidsverklaring [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/519-thomas-jefferson-de-revolutionaire-schrijver-van-de-onafhankelijkheidsverklaring] 459 – Rolmodel George Washington [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/459-rolmodel-george-washington] 570 - 250 jaar VS: leiderschap in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/570-250-jaar-leiderschap-in-het-amerikaanse-huis-van-afgevaardigden] *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:45:42 – Deel 2 01:10: 36 – Deel 3 01:34:51 – Einde See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

591 – Honderd dagen kabinet-Jetten

Zo'n minderheidskabinet blijkt toch wennen. Vaste rolverdelingen en werkwijzen moeten worden aangepast. Ook de ministersploeg zelf moet anders te werk gaan. Onderling, binnen de coalitie en in het politieke krachtenspel rond het Binnenhof. Jaap Jansen en PG Kroeger vragen zich af of dit al een beetje lukt. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! [https://vriendvandeshow.nl/bb] Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl] adverteren@dagennacht.nl en wij zoeken contact. *** Overleg in een coalitie en een kabinet dat niet kan weten of de uitkomst daarvan ook leidt meerderheden in Tweede en Eerste Kamer is al direct anders van aard dan bij traditionele meerderheidskabinetten. Al in het vroegste stadium moet zo'n minderheidsploeg voor het behalen van effectieve meerderheden de beleidsruimte en de prijs meewegen. Om te beginnen binnen de eigen ploeg en dat is al lastig genoeg. Jettens ploeg lijkt hier zelfs wat op de Schoof-coalitie, waarin vanzelfsprekende meerderheden eveneens ontbraken, hoewel de parlementaire steun aanvankelijk ruim bemeten leek. Nee, er was groot onderling wantrouwen en fractieleiders die de premier en zijn collega’s marginaliseerden. Rob Jetten zal het die kant niet op willen laten gaan. Ook het parlement moet wennen. Ze dachten na de kabinetsformatie twee routes naar meerderheden te hebben. Maar voortgaande versplintering en stuurloosheid in beide Kamers vertroebelden dat beeld meteen al. Jetten kan zodoende proberen verdeel en heers te spelen, maar de lotgevallen van minister Sjoerd Sjoerdsma laten zien hoe riskant dat spel is. De brede steun in de Tweede Kamer voor de motie van Jesse Klaver tegen akkoorden met politici die oproepen tot geweld of de omvolkingstheorie verspreiden, kan hier nog onverwachte gevolgen hebben. Want door zich daar tegen te keren hebben partijen als JA21 en SGP zich laten gijzelen door FvD en groep-Markuszower. Komen zij zo buiten spel te staan? Europees en internationaal heeft Jetten zich met zijn ploeg nadrukkelijk gemanifesteerd. Hier is duidelijk merkbaar dat velen in de Kamer - bij alle kritische kanttekeningen - er voorkeur aan geven niet opnieuw een kortademig avontuur mee te maken. Stabiele, duidelijke verhoudingen zijn gewenst en noodzakelijk. Zeker als voor de decennia over grote investeringen in Defensie beslist moeten worden. Het kabinet is overladen met huiswerk. De jaarlijkse beleidsanalyse door de Europese Commissie laat zien dat D66, VVD en CDA niet langer kunnen talmen. Die indringende en uitvoerige richtingwijzer uit Brussel benadrukt dat Nederland grote dossiers al jaren stagneren. Investeringen in R&D en kennis bijvoorbeeld, maar bij ook stikstofaanpak, waterkwaliteit, de energietransitie, woningbouw, de arbeidsmarkt en ineffectieve fiscale regelingen. Die Europese analyse komt sterk overeen met de indringende kritiek van de Algemene Rekenkamer, zoals president Pieter Duisenberg die verwoordde in Betrouwbare Bronnen. Opvallend is ook, dat eenzelfde ongenoegen merkbaar is in de polder. Het sociaal overleg met het kabinet leidde niet tot doorbraken. Maar de analyse uit Brussel lijkt op veel punten aanknopingspunten voor het door Jetten gewenste 'brede pact' te bevatten. Ondertussen schrijven werkgevers en vakbonden aan een ‘agenda voor Nederland’, liet de nieuwe voorzitter van het CNV, Hans van den Heuvel, zich ontvallen. Daar moet iets gezamenlijks van te maken zijn. *** Verder lezen Landenrapport over Nederland van de Europese Commissie 2026 [https://ec.europa.eu/transparency/documents-register/detail?ref=SWD(2026)219&lang=en] Aanbevelingen voor Nederland van de Europese Commissie 2026 [https://ec.europa.eu/transparency/documents-register/api/files/COM(2026)301?ersIds=090166e52e6e2148] *** Verder luisteren 589 - Nieuwe poldervoorzitters dwingen kabinet-Jetten terug te komen op bezuinigingsplan [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/589-nieuwe-polder-dwingt-kabinet-tot-handreiking] 587 – Rekenkamerpresident Pieter Duisenberg over 2025 als verloren jaar: ‘Stagnatie is nooit gratis' [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/587-rekenkamerpresident-pieter-duisenberg-over-2025-als-verloren-jaar-stagnatie-is-nooit-gratis] 579 - De geur van wilde beesten - hoe overleeft een minister de eerste weken? [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/579-de-geur-van-wilde-beesten-hoe-overleeft-een-minister-de-eerste-weken] 563 - Als minderheid meerderheden maken [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/563-als-minderheid-meerderheden-maken] 562 - De uitgestoken hand van D66, VVD en CDA [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/562-de-uitgestoken-hand-van-d66-vvd-en-cda] 557 – Hoe overleeft Rob Jetten het premierschap? Uitdagingen en risico's voor de nieuwe minister-president [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/557-rob-jetten-minister-president-tips-en-trucs-voor-de-nieuwe-premier] 547 – Knopen doorhakken, hervormen en stevig investeren: het formatie-advies van Jeroen Dijsselbloem en Pieter Duisenberg [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/547-knopen-doorhakken-hervormen-en-stevig-investeren-het-formatie-advies-van-jeroen-dijsselbloem-en-pieter-duisenberg] 533 – Een nieuw belastingstelsel. Leuker kunnen we het niet maken, eenvoudiger wel [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/533-een-nieuw-belastingstelsel-leuker-kunnen-we-het-niet-maken-eenvoudiger-wel] 525 –Wat Brainport Eindhoven ons leert en hoe we onze economie nóg toekomstbestendiger kunnen maken [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/525-wat-brainport-eindhoven-ons-leert-en-hoe-we-onze-economie-n-g-toekomstbestendiger-maken] 516 – Files op het elektriciteitsnet: de energietransitie dreigt slachtoffer te worden van het eigen succes [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/516-files-op-het-elektriciteitsnet-de-energietransitie-dreigt-slachtoffer-te-worden-van-het-eigen-succes] 512 – Hoe onderwijs, bedrijven en overheden samen de arbeidsmarktkrapte bestrijden [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/512-hoe-onderwijs-bedrijven-en-overheden-samen-de-arbeidsmarktkrapte-bestrijden] 471 - De verduurzaming is Nederlands grootste verbouwing ooit [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/471-de-verduurzaming-is-nederlands-grootste-verbouwing-ooit] *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:20:29 – Deel 2 00:43:07 – Deel 3 01:10:20 – Einde See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

590 –  Lessen uit tien jaar Brexit

‘Brexit means Brexit’ was de leuze van premier Theresa May. Het klonk vol overtuiging en zelfs een beetje parmantig, maar ook zij ging roemloos ten onder. En nog heel wat andere Britse politici verdwenen in de mist. Als slachtoffers van het welbewuste uittreden van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Op 23 juni is het tien jaar gelden dat het Brexit-referendum plaatsvond. 52 procent van de deelnemende Britten koos voor scheiding. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de vaak onbekende en soms vergeten historie van die dramatische stap en de nasleep ervan tot nu toe. Een verhaal dat nog niet af is, want steeds meer Britten vinden dat er een grote fout gemaakt is. De turbulente nasleep zit vol paradoxen. Zo gebeurde in de EU precies het omgekeerde van wat de Brexit-voorstanders luidkeels verkondigden. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! [https://vriendvandeshow.nl/bb] Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl]  en wij zoeken contact. *** In de kern was de door David Cameron uitgeschreven volksstemming een slim geachte oplossing voor een strikt binnenlands probleem. Omdat zijn eigen Tory Party al decennia ideologisch gespleten was over de rol van de Britten in Europa - en de Labour Party niet minder - beloofde hij een 'heronderhandeling' over die rol, te bekronen met een referendum. Die heronderhandeling stelde niet veel voor en bleek grotendeels overbodig. Camerons boodschap werd daardoor: eigenlijk hebben we het in de EU best naar ons zin en de kleine, nuttige aanpassingen van bestaande afspraken, die krijgen we. Het contrast met de ideologische, apocalyptische anti-EU-betogen kon niet groter. Het werd een campagne tussen onspectaculaire, technische agendapunten en bijna panische ondergangsvisioenen, waarin Brexit als allerlaatste kans voor de identiteit en welvaart van de Britse eilanden werd afgeschilderd. Die duistere paniek mobiliseerde angstige kiezers, op de achtergrond geholpen door Trumps adviseur Steve Bannon en het Kremlin. En het werkte. De conservatieve regering zich had nauwelijks voorbereid op de impact van het referendum. Vijf premiers op rij  - na Cameron en May ook Boris Johnson, Liz Truss en Rishi Sunak - worstelden met 'Brexit means Brexit'. Wat betekende dat nou echt? Definitieve uittreding - in welke vorm dan ook - werd keer op keer uitgesteld. De EU-landen, aangevoerd door onderhandelaar Michel Barnier, lieten zich geen moment uit elkaar spelen en kwamen steeds weer met heldere technische oplossingen, waar de Britse ministers van terugschrokken. Toen Brexit eind 2020 echt een feit was, zat de schrik er goed in. De concrete gevolgen raakten ongeveer elke aspect van dagelijks leven. Dromen als van een welvarend 'Global Britain', als een 'Singapore aan de Noordzee', enorme besparingen op Brusselse bureaucratiekosten en dichte grenzen bleken luchtspiegelingen. De Britten leverden vooral veel welvaart in; banen en connecties met buren die klanten waren geweest. Zo ruïneerde Brexit het vertrouwen in politiek en politici verder. Brexit-initiator Nigel Farage stookte de verdeeldheid verder op. Labour van Keir Starmer profileerde zich als competent alternatief. Maar ook hij bleek de onderliggende effecten van een exit zonder plan of duidelijk politiek doel te niet goed te kunnen aanpakken, laat staan oplossen. Politieke versplintering en destabilisatie blijft domineren. En de Europese Unie zelf? De Europeanen waren niet blij, maar niettemin vrij snel opgelucht. Zonder de Britten kon de Unie zich op allerlei terreinen stevig herinrichten. Geen enkele lidstaat zou ooit nog vrijwillig zo'n suïcidale stap zetten. Viktor Orbán frustreerde graag, maar de EU verlaten? Dat nooit. Doordat de Britten wel weer meewilden doen met populaire EU-programma's als Erasmus en Horizon en zich met defensie-inspanningen ook meer op de EU ging richten kwam er zelfs flink wat geld in het laatje. Waar men de Britten als partners kon gebruiken, waren ze welkom. Waar niet, kon men ze buiten de deur houden. Omdat Londen geweigerd had bij de Brexit met de Unie een heldere structurele relatie in te richten, zat juist 'Brussel' achter de knoppen. Michel Barnier had de Britten er al voor gewaarschuwd: "Jammer is het, we wensen jullie alle goeds op je eigen nieuwe pad. Maar ook voor ons geldt nu 'life goes on'." *** Verder kijken Brexit: A Very British Coup? [https://www.youtube.com/watch?v=or-tzhDLUqo&list=WL&index=5] The Brexit Scandal [https://www.youtube.com/watch?v=1ldfpUW0cEk] *** Verder luisteren 585 - 'Nostalgie is geen strategie': Canada breekt met Amerika en kiest voor de EU [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/585-nostalgie-is-geen-strategie-canada-breekt-met-amerika-en-kiest-voor-de-eu] 567 - De geschiedenis beukt op Europa's deur. Caroline de Gruyter over zondagskinderen in een ruige wereld [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/567-de-geschiedenis-beukt-op-europas-deur-caroline-de-gruyter-over-zondagskinderen-in-een-ruige-wereld] 427 - Europa wordt een grootmacht en daar moeten we het over hebben [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/427-europa-wordt-een-grootmacht-en-daar-moeten-we-het-over-hebben] 416 - Nostalgie naar de E.E.G. [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/416-nostalgie-naar-de-e-e-g] 378 - Dertig jaar na 'Maastricht' is Europa toe aan een nieuwe sprong voorwaarts [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/378-dertig-jaar-na-maastricht-is-europa-toe-aan-een-nieuwe-sprong-voorwaarts] 333 - Een 'bromance' tussen Rishi Sunak en Emmanuel Macron. De haat-liefdeverhouding van Britten en Fransen [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/333-een-bromance-tussen-rishi-sunak-en-emmanuel-macron-de-haat-liefdeverhouding-van-britten-en-fransen] 328 – Nieuwe rauwe wereld. Brexit, what Brexit? [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/328-nieuwe-rauwe-wereld-brexit-what-brexit] 299 - Dramatische verschuivingen in de wereldpolitiek. Europa heeft eindelijk een telefoonnummer [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/299-dramatische-verschuivingen-in-de-wereldpolitiek-europa-heeft-eindelijk-een-telefoonnummer] 283 - Zinkende schepen verlaten de rat: het pijnlijke afscheid van Boris Johnson [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/283-zinkende-schepen-verlaten-de-rat-het-pijnlijke-afscheid-van-boris-johnson] 71 - Caroline de Gruyter: 'Brexit maakt Europa sterker' [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/71-caroline-de-gruyter-brexit-maakt-europa-sterker-de-eu-als-het-habsburgse-rijk-van-onze-tijd] 52 - Hoe Rutte David Cameron teleurstelde [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/52-gerry-van-der-list-waarschuwt-fletse-vvd-wacht-rutte-het-lot-van-balkenende-pg-hoe-rutte-david-cameron-teleurstelde] 535 - 100 jaar Margaret Thatcher, de Iron Lady [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/535-100-jaar-margaret-thatcher-de-iron-lady] 30 - Thatcher, Delors en Europa [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/30-rob-de-wijk-het-gevaar-van-china-en-trump-pg-baudet-delors-en-thatcher] 479 - Winston Churchill. Staatsman. Redenaar. Excentriekeling [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/479-winston-churchill-staatsman-redenaar-excentriekeling] 32 - Churchill en Europa: biografen Andrew Roberts en Felix Klos [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/32-frits-bolkestein-over-thierry-baudet-en-de-vvd-churchill-en-europa-biografen-andrew-roberts-en-felix-klos] *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:43:55 – Deel 2 01:03:55 – Deel 3 01:49:20 – Einde See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

589 - Nieuwe poldervoorzitters dwingen kabinet-Jetten terug te komen op bezuinigingsplan

Het kabinet-Jetten worstelt met zijn ambities. Het wil de rijksbegroting en de sociale zekerheid voor de lange termijn houdbaar maken. Daartoe wil het met vakbonden en werkgevers brede overeenstemming bereiken en met de uitkomst daarvan ook in het parlement voldeonde steun verwerven voor het beleid van de minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA. Maar het wantrouwen is groot.  Na een ultimatum van de vakbeweging, inhoudelijk gesteund door de werkgevers, kwam het kabinet deze week terug op de bezuinigingsplannen. Jaap Jansen en PG Kroeger verkennen hoe de eerste beschietingen de posities van betrokken partijen markeren. Dat is extra boeiend omdat bijna alle sleutelspelers nieuw zijn in hun rol. De premier en zijn ministers, maar ook de nieuwe voorzitters van ‘de polder’ zijn nog maar net aangetreden. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! [https://vriendvandeshow.nl/bb] Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl]  en wij zoeken contact. *** Voor de nieuwe polderchefs biedt de actuele situatie prima mogelijkheden om zich te profileren. Zij kunnen zichzelf en elkaar - opvallend genoeg buiten de SER om - tegenover het minderheidskabinet plaatsen en zich als een solidair front opstellen, dat de eerder gesloten sociaal akkoorden verdedigt. Daarmee kunnen zij bovendien de coalitie onder druk zetten en uiteen spelen, omdat bijvoorbeeld D66 erg hecht aan een ambitieus sociaaleconomisch hervormingsbeleid en het CDA als vanouds aan het bereiken van sociale consensus rond grote maatschappelijke uitdagingen. Het kabinet zette daarom deze week in een uitvoerige brief [https://bijlagen.nos.nl/artikel-25292991/Reactie_brief_ultimatum_d.d._11_mei_2026_FNV_(1).pdf] ‘de eerste stap om het inhoudelijk gesprek te starten’. Rob Jetten onderstreept de wens te komen tot ‘een pact om ons land nog beter te laten werken’. Een benadering die dus veel verder reikt dan een zoektocht naar consensus over ingrepen in AOW, WW en WIA. Centrale doelstelling is een ‘ontslagvrije samenleving’ waarin iedereen zich ‘van werk naar werk’ kan ontplooien. Blokkades voor zo'n inhoudelijk gesprek haalt Jetten daarom nu van tafel. En daarmee zijn die polderchefs zelf weer aan zet. Deze benadering sluit direct aan op de voorzet voor een ‘breed akkoord, liefst vóór Prinsjesdag’, zoals de nieuwe VNO-NCW voorzitter Coen van Oostrom bij zijn aantreden lanceerde. En bij de ultimatum- eisen van de nieuwe vakbondsvoorzitters Hans Spekman (FNV), Hans van den Heuvel (CNV) en Nic van Holstein (Vakcentrale voor Professionals). Die zijn overigens niet meteen gerustgesteld. Zij vragen om ‘opheldering’ over de nieuwe koers in de kabinetsbrief. En in de Tweede Kamer houden mogelijke supporters voor zo'n pact – voorop Jesse Klaver van PRO – eveneens de kaarten tegen de borst. Zo ontstaat dan een gesprek over gesprekken. De vraag daarbij is of Jetten zélf een eensgezinde coalitie heeft, die ook echt de rust in de polder wil herstellen om Nederland economisch sterker te maken. Bij alternatieven rond de AOW houden de sociale partners hun kruit droog, omdat volgens hen de houdbaarheid ervan niet in het geding zou zijn. Alle reden bij zo'n ‘opheldering’ eerst consensus te bereiken over feiten en scenario's. Zo zijn de analyses van Rekenkamer-president Pieter Duisenberg over het beperkte zicht van Sociale Zaken op de ontwikkelingen bij de WIA dan meteen van belang, evenals de constatering dat het bestaande stelsel van fiscale regelingen tientallen miljarden aan investeringsruimte blokkeert. Ondertussen moet in buurland Duitsland de coalitie van CDU/CSU en SPD onder leiding van Friedrich Merz op korte termijn ongeveer dezelfde sociale knopen doorhakken om het land – dat al een hele tijd kampt met krimp – economisch sterker te maken. *** Verder lezen Joost Bekendam & Coen van de Ven - Een granaat in de polder, de politieke cultuur van het kabinet-Jetten [https://www.groene.nl/artikel/een-granaat-in-de-polder]  Joop van den Berg - Een minderheidskabinet? Beter van niet [https://wbs.nl/publicaties/een-minderheidskabinet-beter-van-niet] *** Verder luisteren 587 – Rekenkamerpresident Pieter Duisenberg over 2025 als verloren jaar: ‘Stagnatie is nooit gratis' [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/587-rekenkamerpresident-pieter-duisenberg-over-2025-als-verloren-jaar-stagnatie-is-nooit-gratis] 579 - De geur van wilde beesten - hoe overleeft een minister de eerste weken? [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/579-de-geur-van-wilde-beesten-hoe-overleeft-een-minister-de-eerste-weken] 572 – Ondertussen in Duitsland [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/572-ondertussen-in-duitsland] 563 - Als minderheid meerderheden maken [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/563-als-minderheid-meerderheden-maken] 562 - De uitgestoken hand van D66, VVD en CDA [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/562-de-uitgestoken-hand-van-d66-vvd-en-cda] 557 – Hoe overleeft Rob Jetten het premierschap? Uitdagingen en risico's voor de nieuwe minister-president [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/557-rob-jetten-minister-president-tips-en-trucs-voor-de-nieuwe-premier] 547 – Knopen doorhakken, hervormen en stevig investeren: het formatie-advies van Jeroen Dijsselbloem en Pieter Duisenberg [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/547-knopen-doorhakken-hervormen-en-stevig-investeren-het-formatie-advies-van-jeroen-dijsselbloem-en-pieter-duisenberg] 533 – Een nieuw belastingstelsel. Leuker kunnen we het niet maken, eenvoudiger wel [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/533-een-nieuw-belastingstelsel-leuker-kunnen-we-het-niet-maken-eenvoudiger-wel] 445 - Chaos en onrecht in het sociale stelsel [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/445-chaos-en-onrecht-in-het-sociale-stelsel] 410 - De pirouette van Putters [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/410-de-pirouette-van-putters] *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00: 18:10 – Deel 2 00:48:39 – Deel 3 00:54:29 – Einde See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.