Recht op Nieuws - Law Today

De keerzijde van de Wet Damocles

In deze aflevering van Recht op Nieuws staat de Wet Damocles centraal: het bestuurlijke instrument waarmee burgemeesters panden kunnen sluiten bij drugshandel. Aanleiding vormen twee recente onderzoeken van de Rijksuniversiteit Groningen en Pro Facto, uitgevoerd in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum. Deze studies analyseren zowel de toepassing als de effecten van pandsluitingen — en stellen daarmee een fundamentele vraag: is dit beleid effectief én rechtvaardig? Onder leiding van emeritus hoogleraar Jan Brouwer gaan experts Els Schipaanboord, Michel Vols en Michelle Bruijn in op de juridische en maatschappelijke realiteit achter de cijfers. Jaarlijks worden honderden panden gesloten, waarvan het merendeel woningen betreft. De maatregel blijkt ingrijpend: bewoners verliezen vaak hun huis, huurcontracten worden ontbonden en kwetsbare groepen, waaronder gezinnen, ouderen en mensen met schulden, raken structureel uit beeld. Tegelijkertijd is de effectiviteit van deze aanpak onzeker. Er is nauwelijks empirisch bewijs dat sluitingen drugshandel duurzaam terugdringen; verplaatsing ligt eerder voor de hand. Alternatieve maatregelen, zoals waarschuwingen of lasten onder dwangsom, blijken in de praktijk wel degelijk effect te kunnen hebben, maar worden nog beperkt toegepast. De rechtspraak dwingt inmiddels tot strengere toetsing en meer aandacht voor proportionaliteit, maar de uitvoeringspraktijk blijft daar vaak bij achter. Deze aflevering biedt een scherp, wetenschappelijk onderbouwd debat over een beleidsterrein waarin daadkracht en rechtsbescherming onder spanning staan. De conclusie is geen eenvoudig oordeel, maar een duidelijke richting: minder automatisme, meer maatwerk en meer inzicht in wat werkelijk werkt. Want de kernvraag blijft onverminderd urgent, bestrijdt de Wet Damocles criminaliteit, of treft zij vooral de meest kwetsbaren?

Demonstratierecht onder druk: hoe vrij is protest nog?

In deze aflevering van Recht op Nieuws gaat host Jan Brouwer, emeritus hoogleraar recht en samenleving aan de Rijksuniversiteit Groningen, in gesprek over een van de meest actuele spanningsvelden binnen de democratische rechtsstaat: het recht om te demonstreren. Samen met experts Berend Roorda, universitair hoofddocent en specialist demonstratierecht, en Noor Swart (promovenda op het gebied van demonstratievrijheid), wordt duidelijk hoe fundamenteel dit recht is. Demonstreren stelt burgers in staat om zich uit te spreken, invloed uit te oefenen buiten verkiezingen en biedt een stem aan minderheden. Tegelijkertijd roept de toename van protesten – van snelwegblokkades tot bezettingen – steeds vaker de vraag op waar de grenzen liggen. De overheid heeft hierin een dubbele rol: zij moet demonstraties mogelijk maken, beschermen én slechts in uitzonderlijke gevallen beperken. In de praktijk blijkt dat meestal goed te gaan, maar er zijn zorgen. Zo kunnen standaardbeperkingen van burgemeesters of ingrijpend politieoptreden een afschrikwekkend effect hebben. Ook recente uitspraken van de Raad van State en politieke plannen voor strengere regels zetten het demonstratierecht verder onder druk. De centrale vraag: hoe bewaren we de balans tussen vrijheid en openbare orde, zonder de kern van het demonstratierecht aan te tasten? Deze aflevering biedt scherpe inzichten in een debat dat de toekomst van de democratie raakt.

The Legal Path to 300 GW of Offshore Wind in the North Sea

Last month 9 Energy Ministers from North Sea countries - including the Netherlands and Norway - signed a declaration to reinforce cooperation in developing 300 gigawatts of offshore wind capacity in the North Sea. While this may sound distant, such large-scale energy projects can directly impact citizens’ energy costs across Europe. In this episode of Law Today (Recht op Nieuws), Assistant Professor Ceciel Nieuwenhout explains: • Why this declaration marks a critical step in Europe’s energy transition. • How strengthened cooperation between countries could accelerate offshore wind development. • The legal frameworks still needed to turn this ambition into reality.

Macht of recht?

"Macht of recht?" In deze aflevering van Recht op Nieuws analyseren Jan Brouwer, dr. mr. André de Hoogh (Universitair Hoofddocent Internationaal Recht) en dr. mr. Antenor Hallo De Wolf (Universitair Docent Internationaal Recht en Mensenrechten) de toestand van het internationaal recht. De centrale vraag: wordt de wereld nog geregeerd door recht, of door macht? Het internationaal recht staat onder druk. Conflicten zoals de Russische invasie in Oekraïne en Amerikaanse interventies in Venezuela en Groenland illustreren hoe grootmachten het recht naar hun hand zetten. Onder Donald Trump lijken de Verenigde Staten zich steeds minder te houden aan internationale afspraken. Zijn eenzijdige benadering, zoals het dreigen met geweld en het negeren van verdragen, ondermijnt het vertrouwen in het rechtssysteem. Venezuela illustreert hoe het internationaal recht onder druk staat: De Verenigde Staten arresteerden Nicolás Maduro, de Venezolaanse president, zonder toestemming van Venezuela en brachten hem naar de VS om hem te berechten voor narco-terrorisme en drugshandel. Volgens het internationaal recht geniet een zittend staatshoofd immuniteit en mag deze niet zomaar in het buitenland worden gearresteerd of vervolgd. Deze actie toont hoe de VS unilateraal optreedt en internationale rechtsnormen negeert. Trumps uitspraak over het annexeren van Groenland schendt artikel 2(4) van het VN-Handvest, dat geweld of dreiging met geweld tegen de territoriale integriteit van een land verbiedt. Groenland is een autonoom deel van Denemarken, en een eventuele onafhankelijkheid moet via zelfbeschikking verlopen, niet door buitenlandse inmenging. Toch is het internationaal recht niet dood. Bij de Russische invasie in Oekraïne veroordeelden meer dan 140 VN-lidstaten de schending van de territoriale integriteit. Dit toont aan dat staten nog steeds waarde hechten aan het recht. De vraag is echter of macht boven recht gaat prevaleren. De gesprekspartners benadrukken dat het recht niet verdwijnt, maar dat de handhaving ervan onder druk staat. Als landen schendingen zonder weerwoord of veroordeling laten passeren, dreigt een terugkeer naar een wereld waarin macht de enige regel is.

“Autonome Voertuigen en Rechtsorde: Risico’s, Regulering en Verantwoordelijkheid”

Aflevering 4 van “Recht op Nieuws” verkent de cruciale vraag hoe onze huidige rechtsorde omgaat met de opkomst van zelfrijdende voertuigen. Presentator Jan Brouwer spreekt met dr. Nynke Vellinga, een vooraanstaand deskundige op het snijvlak van recht, technologie en mobiliteit. Zij legt haarfijn uit waarom autonome systemen niet eenvoudig in bestaande wettelijke kaders passen: verantwoordelijkheidsvraagstukken vervagen, klassieke verkeersregels botsen met algoritmische besluitvorming, en toezichtmechanismen raken achterop bij razendsnelle innovatie. Tegelijkertijd schuilt er een reëel risico in de technologische kwetsbaarheid van deze voertuigen. Wat gebeurt er wanneer sensoren falen, data worden gemanipuleerd of een auto doelbewust wordt gehackt? De potentie voor misbruik maakt de behoefte aan robuuste regulering urgenter dan ooit. Deze aflevering biedt een helder, wetenschappelijk onderbouwd en tegelijk indringend gesprek over de kansen én de risico’s van autonoom rijden. Een must-listen voor iedereen die de toekomst van mobiliteit en rechtsbescherming wil begrijpen.