Wie is hier eigenlijk de baas?

Wie is hier eigenlijk de baas?

Je leverancier roept trots dat hij soeverein is. Maar als de wet Amerikaans is en de stekker in Washington zit, wie is er dan echt de baas? Digitale soevereiniteit is in een half jaar van vakjargon naar chefsache gegaan, en Randal is het woord inmiddels een beetje zat. Brenno de Winter (auteur van “Soevereiniteit! Hoe dan?”) en Ellen Mok (Digitale Doetank) leggen uit waarom het toch een groot ding is: door onze digitale afhankelijkheid hebben we een stuk macht uit handen gegeven aan bedrijven waar we geen regie over hebben. Het gesprek gaat van de Westfaalse vrede naar het uitzetten van AI-modellen voor niet-Amerikanen, en van het mondkapjes-moment naar Chinese staatshackers die dertien jaar in de systemen van Volkswagen zaten. De oplossing is volgens Ellen grappig genoeg niet zo complex: we geven het geld al uit, we moeten het alleen anders uitgeven. Onderweg dreigt Ellen haar Mistral-abonnement op te zeggen (waarna het model zich netjes gedraagt) en bouwt Brenno al zijn slides om naar platte markdown, inclusief herbruikbare katplaatjes. Over Ellen Mok Ellen Mok is oprichter van de Digitale Doetank, een steward-owned advieskantoor dat overheden en bedrijven helpt bij digitale autonomie. Ze werkte eerder als Manager Cyber Strategy & Risk bij KPMG en als cybersecurity-onderzoeker bij de AIVD (onder meer in het Cyber China-team), en was in 2024 kandidaat voor D66 voor het Europees Parlement. Ze is daarnaast extern adviseur van het Digitale Autonomie Competentiecentrum (DACC). * LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/ellen-mok-a238727b/ [https://www.linkedin.com/in/ellen-mok-a238727b/] * Website: https://www.digitaledoetank.nl/ [https://www.digitaledoetank.nl/] Over Brenno de Winter Brenno de Winter is informatiebeveiligingsexpert, voormalig onderzoeksjournalist (Journalist van het Jaar 2011) en auteur van “Soevereiniteit! Hoe dan?”. Hij is voorzitter van Stichting LibreKAT (rond OpenKAT) en actief vanuit zijn bedrijf Vigilis B.V. In de aflevering presenteert hij zijn nieuwe open source presentatietool op basis van markdown. * LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/brenno [https://www.linkedin.com/in/brenno] * Website: https://dewinter.com/ [https://dewinter.com/] Sponsor: Rabobank Misschien niet de eerste plek waar je kijkt als IT’er, maar wel één waar je je sneller thuis voelt dan je denkt. Ontdek waarom op rabobank.jobs/IT [https://rabobank.jobs/en/campaign/wavemakers/?utm_source=non_digital&utm_medium=redirect_slashit&utm_campaign=it_wavemaker_2024_interest_desire] In deze aflevering 0:00:00 Intro: soevereiniteit sexy maken en een Europese virusscanner 0:02:15 Ellens Digitale Doetank: een advieskantoor zonder afhankelijkheid als verdienmodel 0:04:11 Gemeente Amsterdam als launching customer en de beslisboom voor de cloud 0:09:07 Soevereiniteit versus digitale autonomie, en waarom “wij kunnen geen hyperscalers” onzin is 0:14:13 De kostencurve: Europees doet vooraf pijn, Amerikaans achteraf 0:17:07 Van de Westfaalse vrede naar big tech als de nieuwe baas 0:20:33 Het mondkapjes-moment en AI-modellen die voor niet-Amerikanen dichtgaan 0:23:02 Waarom de IT geen leermechanisme heeft zoals de luchtvaart 0:28:03 Slides als platte markdown: Brenno’s ontsnapping uit PowerPoint (met katten) 0:31:42 Sponsor: Rabobank 0:36:20 Vibecoden met Amerikaanse modellen: mag dat als je hier zo tegen bent? 0:46:06 Van ISO 27001 tot een echt soevereiniteitsstempel 0:57:49 Het Cloud Sovereignty Framework, de SEAL-niveaus en de wildgroei aan modellen 1:05:22 Nationale veiligheid Amerikaanse stijl: toegang tot de meest gevoelige data 1:13:57 256 miljard per jaar naar big tech, ongeveer een heel land aan economie 1:20:22 Chinese staatshackers, dertien jaar bij Volkswagen en gedumpte e-auto’s 1:29:07 Luistervraag Boba: wordt soevereiniteit ooit sexy? 1:36:17 Luistervraag Robert-Jan: wat moeten nerds nog bouwen? Genoemd in deze aflevering * Soevereiniteit! Hoe dan? [https://www.bol.com/nl/nl/p/soevereiniteit-hoe-dan/9300000274334897/], het boek van Brenno de Winter * Digitale Doetank [https://www.digitaledoetank.nl/], Ellens advieskantoor voor digitale autonomie * Cloud Sovereignty Framework [https://commission.europa.eu/news-and-media/news/sovereign-cloud-framework-explained-2026-06-01_en], het Europese model met SEAL-niveaus 0 tot 4 * Volwassenheidsmodel Digitale Autonomie (DACC) [https://www.digitaleoverheid.nl/nieuws/nieuw-het-volwassenheidsmodel-digitale-autonomie/], zelftest voor je organisatie * MITRE ATT&CK Framework [https://attack.mitre.org/], het community-model dat als inspiratie diende * Nextcloud All-in-One [https://nextcloud.com/], open source werkplek om zelf te hosten * The Good Cloud [https://thegood.cloud/], Nederlandse gehoste Nextcloud-dienst * Stichting LibreKAT [https://librekat.nl/], Brenno’s stichting rond OpenKAT Tips van de tafel Brenno: Maak van je presentaties platte markdown in plaats van PowerPoint; doorzoekbaar, herbruikbaar en het scheelt gigabytes aan opslag. Brenno: Vibecode gerust met AI, maar lees je eigen code en sla geen stappen over, anders bouw je cognitieve schuld op. Ellen: Koop bij een aanbesteding op je eigen normen en waarden, niet op de laagste prijs; anders komt er nooit een volwassen Europees alternatief. Ellen: Ga deze week bewust iets vets kopen of gebruiken dat Europees is. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Vraag het een mens, niet je chatbot

Liegt ChatGPT tegen je? Niet helemaal, zegt Julia Janssen, want een leugen heeft een motief en een machine geen bewustzijn. Maar de bedrijven erachter wél. Kunstenaar en ambassadeur databescherming Julia Janssen schoof voor de zoveelste keer aan, dit keer met een pet op. Met haar installatie Chadding, die debuteerde rondom het World Economic Forum in Davos, laat ze ChatGPT zelf vertellen hoe het onze kijk op de werkelijkheid kleurt: niet waarheidsgetrouw, maar plausibel klinkend, en steeds vaker gesponsord. Ze legt uit hoe merken via “generative engine optimization” antwoorden sturen, hoe de Israëlische overheid die techniek al inzette rond Gaza, en waarom de relatie met een chatbot gevaarlijker is dan met een rij Google-resultaten: het voelt als een coach, een vriend, een orakel. Daarna wordt het persoonlijk. Julia stortte in november 2025 twaalf meter een ravijn in, alleen, zonder telefoon, met een gebroken arm, en moest zichzelf eruit klimmen en zwemmen. Dat ongeluk werd haar scherpste argument: elke keer dat je een chatbot om advies vraagt, geef je je brein het signaal dat je het zelf niet kan. Haar tegenzet is een pet met “Ask anything”, een uitnodiging om weer mensen iets te vragen in plaats van een AI. Over Julia Janssen Julia Janssen (1994) is kunstenaar, spreker en sinds 2021 ambassadeur van Stichting Data Bescherming Nederland (SDBN), waar ze betrokken is bij collectieve rechtszaken tegen onder meer X, Amazon en Adobe. Ze maakt interactieve en performatieve installaties over de invloed van data en AI, eerder onder andere het voorleesproject met 835 privacyvoorwaarden en een werk waarin ze haar hele Facebook-archief op pingpongballetjes beschreef. In 2023 nam Mozilla haar op in de Rise25. * LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/julia-janssen-85218b141/ [https://www.linkedin.com/in/julia-janssen-85218b141/] * Website: https://studiojuliajanssen.com/ [https://studiojuliajanssen.com/] In deze aflevering 0:00:00 Intro: succesvol Big Tech aanpakken en waarom je echt alles mag vragen 0:00:25 Terug aan tafel, met een pet, en de ironie van Instagram 0:03:19 Chadding in Davos: kunst tussen de house of Amazon en house of Google 0:05:26 Geen waarheidsmachine maar een plausibiliteitsmachine 0:11:03 Het gesprek met ChatGPT: “zijn je antwoorden neutraal?” 0:12:46 SEO werd GEO: hoe merken zich in je chatbot wurmen 0:14:54 Hij, zij of het? Waarom Julia bewust “het” zegt 0:15:36 Liegen versus een onwaarheid, en wie hier het bewustzijn heeft 0:22:37 Automatiseringsbias en de hersenen als spier die je moet trainen 0:25:35 Soevereiniteit, Fable en de Ais-inevitable-mantra van Davos 0:30:57 Als technologie een wapen wordt: het voorbeeld rond Gaza 0:32:17 Is dit een bubbel, en wat blijft er liggen als hij barst? 0:40:33 Vooruitgang of bewegingsarmoede? Van e-fiets tot brain rot 0:45:55 Twaalf meter het ravijn in: zelfredzaam zonder telefoon 0:58:44 De pet: Ask Anything, Sam Altman bij Jimmy Fallon en pro-human 1:06:06 Lissabon: een park vol mensen die elkaar weer vragen stellen 1:09:56 Hoopvol, niet optimistisch, want hoop is een spier Genoemd in deze aflevering * Chadding [https://studiojuliajanssen.com/projecten/chadding/], de installatie waarin ChatGPT zichzelf ontmaskert * Ask Anything-pet [https://shop.studiojuliajanssen.com/], het statement en de beweging voor menselijk gesprek * Studio Julia Janssen [https://studiojuliajanssen.com/], portfolio en nieuwsbrief van de kunstenaar * 0.0146 seconds [https://studiojuliajanssen.com/projecten/0-0146-seconds/], het voorleesproject met 835 privacyvoorwaarden * Stichting Data Bescherming Nederland [https://studiojuliajanssen.com/projecten/dutch-data-protection-foundation/], collectieve rechtszaken tegen Big Tech Tips van de tafel Julia: Noem AI bewust “het”, geen “hij” of “haar”, dat creëert afstand tot de machine erachter. Julia: Vraag advies of de weg eens aan een mens in plaats van aan een chatbot; juist die kleine gesprekjes hebben waarde. Julia: Train je brein als een spier en los niet alles met een instant antwoord op, anders wordt de drempel voor moeilijke dingen steeds hoger. Randal: Kies bewust waar AI je echt iets oplevert en balanceer dat, bijvoorbeeld wel de auto naar werk, maar dan toch naar de sportschool. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Hoe Joost het oormerk kraakte (en kalf Ollie vond)

Joost Schellevis, medeoprichter van Met Nerds om Tafel en techjournalist bij de NOS, is terug aan tafel, samen met Marieke Rijken van DIVD en cyber-startup AdversIQ. Joost vertelt hoe agentic coding (vibecoden) zijn onderzoeksjournalistiek een hefboom geeft: voor het verhaal over kalf Ollie liet hij Claude het geheime controlegetal in Ierse oormerknummers reverse-engineeren, waardoor het scrapen van 11.000 kalfjes opeens realistisch werd. Het idee blijft mensenwerk, de doorbraak komt van de machine. Maar er is een keerzijde: false en toxic productivity, om half drie ’s nachts in bed een scraper fixen via Claude Code op een VPS, en het gevoel dat je brein gefrituurd raakt. Randal noemt het een gokkast voor je hersenen. Marieke houdt daar het hoofd koel tegenover: is dat nou AI, of gewoon slecht energiemanagement? Zij trekt het gesprek ook naar de pricing-oorlog (wat doe je als je verslaafd raakt en de prijs vervijfvoudigt?), open weights, Chinese modellen en GPT-NL. Samen met Joost ontleedt ze de grote vraag van de avond: waar liggen de grenzen voor een hacker en voor een journalist, en mag de een eigenlijk meer dan de ander? Over Joost Schellevis Joost Schellevis is techjournalist (redacteur data en tech) bij de NOS en medeoprichter van Met Nerds om Tafel. Aflevering 0 was aan zijn eigen keukentafel. Hij begon ooit als stagiair bij Tweakers en schrijft al jaren over de duistere kant van het internet, datalekken en privacy. Recent zette hij AI-agents in voor onderzoeken als het Ollie-verhaal over Iers kalvertransport. * LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/joostschellevis [https://nl.linkedin.com/in/joostschellevis] * Website: https://schellevis.net/ [https://schellevis.net/] Over Marieke Rijken Marieke Rijken (ook bekend als Smits..) leeft in twee werelden: ze zit diep in de Nederlandse hackerscommunity via DIVD (waar ze de communicatie doet en projectlead is van hackerkamp WHY2025) en bouwt als medeoprichter aan cyber-startup AdversIQ. Ze vertaalt de hackerwereld naar iets waar gewone bedrijven mee kunnen werken. * LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/piiindakaas/ [https://www.linkedin.com/in/piiindakaas/] * Website: https://www.adversiq.com/ [https://www.adversiq.com/] In deze aflevering 0:00:00 Cold open: machteloos in de tandartsstoel met een stuiterbal 0:02:09 Terug aan tafel, 9,5 jaar na aflevering 0 aan de keukentafel 0:06:40 Vibecoden zonder rem: “skip permissions all the way” 0:12:18 Kalf Ollie en het gekraakte oormerk: scrapen wat eerst onmogelijk was 0:16:44 Waarom dit een AI-succesverhaal is: jouw idee, Claudes controlegetal 0:21:48 Je brein frituren: van false naar toxic productivity 0:23:10 Agents bijsturen vanaf je telefoon met Paseo 0:31:15 Ben je nog developer als je geen regel code meer schrijft? 0:37:33 Enshittification van AI: nu spotgoedkoop, straks een luxeproduct 0:40:02 Alles nu bouwen, voordat de prijzen omhooggaan 0:45:19 Open weights, Chinese modellen en de worsteling van GPT-NL 0:51:08 Eén deep research, 103 Fable-agents, weeklimiet in een uur weg 0:58:58 Mag een hacker meer dan een journalist? De ethiek van de randjes 1:04:40 De AIVD-laptop op je stoep: hoever mag je kijken? 1:12:32 Waarom het stilvallen van Fable 5 geen voorpaginanieuws werd 1:18:20 Luistervragen: kussens, dure Hästens-bedden en geen internet Genoemd in deze aflevering * Kalf Ollie bij de NOS [https://nos.nl/artikel/2611688-hoe-kalf-ollie-in-nederland-terechtkwam-ondanks-alle-goede-voornemens], Joosts onderzoek naar Iers kalvertransport * Paseo [https://paseo.sh/], je coding-agents bijsturen vanaf je telefoon of VPS * AdversIQ [https://www.adversiq.com/], Mariekes platform dat toeleveringsketens van buitenaf in kaart brengt * DIVD [https://www.divd.nl/], instituut dat kwetsbaarheden meldt en hackers begeleidt * Schellevis.net [https://schellevis.net/], Joosts eigen (gevibecode) website * Honkbal.net [https://honkbal.net/], Joosts hobbyproject met MLB-wedstrijden op Nederlandse tijden * Kagi [https://kagi.com/], de betaalde zoekmachine die Joost gebruikt Tips van de tafel Joost: Bestuur je Claude Code-agents vanaf je telefoon met Paseo, een self-hosted daemon op je VPS. Getipt door Bart de Water. Randal: Pak niet standaard het zwaarste model. Veel werk kan met een kleiner model of zelfs Haiku; er zit een kunst in het minimaal noodzakelijke model kiezen. Randal: Geen prikkende veertjes in je gezicht? Kies een kussen van 100 procent dons (geen eendenveren) met een dicht geweven katoenen hoes. Marieke: Gooi een Starlink met zonnepaneel in je kampeer- of noodpakket, dan zit je nooit zonder internet. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Wie kiest er waar jouw data staat?

Marieke Rijken en Mischa van Geelen laten zien waar bedrijven écht kwetsbaar zijn: niet in hun eigen systemen, maar bij hun leveranciers. Marieke Rijken en Mischa van Geelen bouwen samen aan AdversIQ, een platform dat van buitenaf in kaart brengt waar de digitale toeleveringsketen van een bedrijf lek is. Marieke zit diep in de Nederlandse hackerscommunity en vertaalt die wereld naar iets waar gewone bedrijven mee kunnen werken. Zij noemt het platform een lasagne, laag op laag aan afhankelijkheden waar je geen grip op hebt. Mischa vond als dertienjarige een kwetsbaarheid bij ABN AMRO, werd de jongste fulltime pentester van Nederland en meldde inmiddels meer dan zevenhonderd lekken. Gebruik je geen Salesforce maar je callcenter wel? Dan ben je alsnog geraakt toen de Shiny Hunters toesloegen. Pretendeer je digitaal soeverein te zijn, maar zet je sub-sub-leverancier alles bij Amazon? Dan klopt het verhaal niet. Het gesprek loopt van responsible naar full disclosure, langs een zonnepaneel-lek waarmee je half Europa kunt verstoren, naar de grote vraag: hoe soeverein is Europa écht als bijna de hele cloudmarkt bij Amerikaanse reuzen ligt, en waarom is er nog geen werkend Europees alternatief? Over Marieke Rijken Marieke Rijken (ook wel bekend als Smits..) leeft in twee werelden tegelijk: ze zit diep in de Nederlandse hackerscommunity (DIVD, projectlead van hackerkamp WHY2025) en knoopt als geen ander techniek en marketing aan elkaar. * LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/piiindakaas/ [https://www.linkedin.com/in/piiindakaas/] * Website: https://www.adversiq.com/ [https://www.adversiq.com/] Over Mischa van Geelen Mischa Rick van Geelen is ethisch hacker, pentester en forensisch onderzoeker. Hij was op zijn vijftiende de jongste fulltime pentester van Nederland, medeoprichter van incident-responsebedrijf NFIR, en meldde inmiddels meer dan zevenhonderd kwetsbaarheden. Hij is medeauteur van de MIAUW-methode en hielp bij grote incidentonderzoeken zoals de hack bij de gemeente Hof van Twente. * LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/rickgeex/ [https://www.linkedin.com/in/rickgeex/] * Website: https://www.mischavangeelen.nl/ [https://www.mischavangeelen.nl/] In deze aflevering 0:00:00 Intro: een gat bij de bank, full disclosure en afhankelijkheden in beeld 0:03:00 Dertien jaar oud tegenover drie bankdirecteuren 0:10:49 Vastlopen op school, en hoe Astrid Oosenbrug hielp van de leerplicht af te komen 0:16:00 Honderden lekken melden: SQL-injecties en een beheerder die vijf keer weigerde 0:23:05 Wat DIVD doet, en waarom full disclosure soms niet mag (half Europa via zonnepanelen) 0:28:00 Van pentester naar incident response: Hof van Twente en Lochem 0:31:00 De Synology-NAS die je data niet wist, een ongedocumenteerde feature 0:33:30 Hoe AdversIQ ontstond: het staat digitaal in de fik achter je 0:35:35 ISO 27001, de scope die je zelf kiest en de zeldzaam goede auditor 0:39:30 De lasagne: lagen vol afhankelijkheden zonder dat je het weet 0:41:50 Salesforce, Shiny Hunters en de leverancier die het voor jou gebruikt 0:46:43 Hoe je dit van buitenaf in kaart brengt zonder zelf lijstjes te maken 0:49:20 Soeverein? Tot je sub-sub-leverancier bij Amazon blijkt te staan 0:52:00 Afhankelijk van Stripe of Cloudflare, en wat als die uitvalt 0:59:19 Welke fase de startup in zit, pilots in juli en de strijd om live te gaan 1:10:45 Luistervraag: Europese alternatieven en de Amerikaanse wet die overnames blokkeert 1:15:28 De MIAUW-methode en de motie die unaniem werd aangenomen 1:19:42 MIAUW versus het piepsysteem, en de vraag die niemand stelde Genoemd in deze aflevering * AdversIQ [https://www.adversiq.com/], het platform dat digitale toeleveringsketens van buitenaf in kaart brengt * DIVD [https://www.divd.nl/], het instituut dat kwetsbaarheden meldt en hackers bij disclosure helpt * WHY2025 [https://why2025.org/], het Nederlandse hackerkamp waar Marieke projectlead is * MIAUW-methode [https://dewinter.com/nl/miauw/], standaard voor pentesten met auditwaarde van Brenno de Winter * Synology NAS [https://www.synology.com/], de back-up-NAS met de niet-gedocumenteerde reset-feature Tips van de tafel Marieke: ga bij je leveranciers actief na welke diensten zij weer inkopen, want hun keuzes (zoals hosting buiten Europa) worden stilzwijgend ook jouw risico. Marieke: niet elk probleem dat je vindt hoeft meteen opgelost, bepaal per leverancier zelf wat je accepteert, mitigeert of vervangt, anders verdrink je in de meldingen. Mischa: meld een kwetsbaarheid altijd kort, vriendelijk en zonder iets terug te verwachten, dat brengt je verder dan een dreigende toon. Mischa: wil je je NAS of harde schijf echt leeg, vertrouw niet op de fabrieksreset, want die wist je data vaak niet. Jaag er desnoods een spijker doorheen. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Eén op de drie kinderen praat online met vreemden

Eén op de drie kinderen praat online met vreemden. Op straat zou je in paniek raken, online haalt iedereen z’n schouders op. Astrid Oosenbrug zit aan tafel, en ze draagt een complete garderobe aan petten: medeoprichter van DIVD, CEO van DIVD Academy, interim-directeur bij HackShield en Public Affairs & CSR Officer bij ESET. We beginnen bij HackShield, de gratis game die kinderen van 8 tot 12 tot Cyber Hero opleidt, en belanden al snel bij Roblox. Randal bekent dat hij zichzelf binnen een half uur betrapte terwijl hij stiekem naar zolder liep om zijn eigen poppetje op de loopband te laten farmen. Hoe houd je jong hackerstalent op het goede pad? Bij de DIVD Academy gaat dat over ethiek: je kunt aantonen dat je in een systeem zit, maar je past geen cijfers aan. Astrid legt uit waarom Victor met maga2020! wel mocht inloggen maar verder niets aanraakte, hoe moneymuling werkt, en waarom het datalek bij Clinical Diagnostics voor sommige vrouwen letterlijk levensbedreigend is. Plus: meidenhuizen, dark patterns en het eindeloze kat-en-muis-spel om schermtijd. Over Astrid Oosenbrug Astrid Oosenbrug is medeoprichter van DIVD (Dutch Institute for Vulnerability Disclosure, bekend van onder meer de Kaseya-zaak in 2021) en medeoprichter en CEO van DIVD Academy. Ze is interim-directeur bij HackShield en doet Public Affairs & CSR bij antivirusbedrijf ESET. Van 2012 tot 2017 was ze Tweede Kamerlid voor de PvdA en gold ze als het meest digitale Kamerlid; tot juni 2025 was ze bijna zeven jaar voorzitter van COC Nederland. Ze keert in deze aflevering terug om twee lijnen te verbinden: kinderen veilig en ethisch leren omgaan met internet, en de strijd voor een veiliger en eerlijker net. * LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/astridoosenbrug/ [https://www.linkedin.com/in/astridoosenbrug/] * Website: https://www.divd.nl/who-we-are/team/people/astrid-oosenbrug/ [https://www.divd.nl/who-we-are/team/people/astrid-oosenbrug/] Sponsor: Red de AI Wet Kim van Sparrentak neemt het op tegen de techbro’s om duidelijke regels te maken voor kunstmatige intelligentie. Red de AI Wet besluiter je hier [https://red-de-ai-wet.transistor.fm/]. In deze aflevering 0:00:00 Het meest digitale Kamerlid en een waslijst aan petten 0:02:18 HackShield uitgelegd: gamen om Cyber Hero te worden (8-12 jaar) 0:05:48 Roblox als verslavingsmachine, en Randal die zichzelf betrapt 0:09:06 Dark patterns: waarom zelfs het klikgeluid is uitgedacht 0:11:14 Meidenhuizen: gezellig, met een zieke wereld eronder 0:13:39 Eén op de drie kinderen praat online met vreemden 0:17:26 Kat-en-muis met schermtijd: de Word-truc en de Unix-computer 0:25:32 Interim-directeur bij HackShield: governance en de stekker eruit 0:28:46 Een onbetrouwbare overheid en de preventieparadox 0:32:13 Gedrogeerd en gefilmd: 80.000 Nederlandse IP-adressen 0:35:21 Waar meld je het als je per ongeluk klikt? 0:46:31 DIVD Academy: van digitaal belletje trekken tot ethisch hacken 0:58:39 Rebootcamp met de politie en ronselen via Discord 0:59:55 Werkt een social-mediaverbod voor jongeren? 1:06:33 Trumps wachtwoord en de grens van responsible disclosure 1:08:09 Vraag Arnoud Wokker: moet programmeren en AI een schoolvak worden? 1:13:28 Moneymuling: hoe kinderen ongemerkt witwassers worden 1:21:02 Clinical Diagnostics: als een datalek levensbedreigend wordt Genoemd in deze aflevering * HackShield Future Cyber Heroes [https://joinhackshield.nl/], gratis game cyberweerbaarheid voor 8-12 jaar * DIVD [https://www.divd.nl/], vrijwilligers die kwetsbaarheden opsporen en melden * DIVD Academy: The Ethical Hacker [https://the.divd.academy/], gratis online hackcursus * Offlimits [https://offlimits.nl/], meldpunt online misbruik (voorheen Helpwanted) * ATKM [https://www.atkm.nl/], autoriteit om kinderporno en terreurmateriaal te melden * Stichting Cyberbrein [https://cyberbrein.nl/], Henk van Ee begeleidt jonge cyberbreinen * Effectevaluatie HackShield (Saxion) [https://wegwijzerjeugdenveiligheid.nl/wp-content/uploads/2026/04/Effectevaluatie-Hackshield-eindrapport.pdf], onafhankelijk onderzoek naar het lespakket * Datalek Clinical Diagnostics [https://nos.nl/artikel/2580325-datalek-bevolkingsonderzoek-blijkt-nog-groter-zeker-700-000-vrouwen-getroffen], achtergrond bij het bevolkingsonderzoek-lek Tips van de tafel Astrid Oosenbrug: zet bij games als Roblox de chatfunctie uit; kies waar mogelijk voor “alleen mensen die je kent”. Astrid Oosenbrug: per ongeluk op iets verkeerds geklikt? Meld het laagdrempelig bij Offlimits of de ATKM in plaats van het weg te klikken. Randal Peelen: maak schermtijdafspraken samen mét je kind en leg uit waaróm, in plaats van alleen te verbieden, want een verbod lossen ze creatief op. Jurian Ubachs: spreek elkaar aan op gedrag dat niet oké is, ook bij een grap; wacht niet tot het slachtoffer dat zelf moet doen. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.