853. Als je poept ruikt... wat zit er dan in je neus?

853. Als je poept ruikt... wat zit er dan in je neus?

Zitten er echt stukjes poep in je neus als je poep ruikt? Technisch natuurkundige Sissi de Beer van de Universiteit Twente laat zien wat er écht gebeurt als je iets ruikt. Je ontdekt hoe jouw neus in een fractie van een seconde duizenden geuren herkent én waarom wetenschappers proberen een elektronische neus te bouwen die straks misschien levens kan redden. 0:00 Wat zit er in je neus als je poep ruikt? 0:28 Hoe snel kunnen we een geur herkennen? 1:02 Hoe werkt je neus? 1:17 Waarom ruikt parfum lekker? 1:36 Welke rol speelt temperatuur bij het ruiken van een geur? 2:01 Zitten er stukjes poep in je neus, als je het ruikt? 2:30 Hoe herken je een geur? 2:59 Hoe werken receptoren? 3:43 Hoeveel soorten geurreceptoren heeft een mens? 3:54 Hoeveel geuren kunnen we herkennen? 4:29 Waarom moet je een geur eerst leren kennen? 4:59 Waarom willen we een elektrische neus bouwen? 5:26 Hoe werkt een elektronische neus? 6:02 Wat zijn nanohaartjes? 7:02 Wat kun je met een elektronische neus? See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

852. Wat is de prijs van een dalend geboortecijfer?

De meeste Nederlanders willen graag kinderen. Toch worden er steeds minder kinderen geboren. Hoe kan dat? En wat betekent dat voor onze samenleving én voor de mensen die hun kinderwens niet kunnen waarmaken? Bijzonder hoogleraar demografie Ruben van Gaalen bij het UMCG aan de Rijksuniversiteit Groningen, onderzoeker bij het Centraal Bureau voor de Statistiek en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Demografie legt uit welke prijs we daarvoor betalen. Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

851. Dit is waarom kiezen zo moeilijk is; en zo los je het op

Ben jij iemand die razendsnel knopen doorhakt, of heb je regelmatig last van keuzestress? Keuzes maken doen we allemaal, maar wat gebeurt er eigenlijk in je brein op het moment dat je een beslissing neemt? En waarom kan de een het beter dan de ander?  Hersenonderzoeker Anne Urai (Universiteit Leiden) onderzoekt hoe verschillende hersengebieden samenwerken om tot een keuze te komen. Groepen hersencellen verzamelen bewijs voor verschillende opties, totdat één keuze de overhand krijgt. Wist je dat je vervolgens aan de grootte van je pupillen kunt zien hoe onzeker iemand is over een beslissing? Voor de echte twijfelaars deelt Anne ook nog praktische tips om makkelijker knopen door te hakken en met meer vertrouwen achter je keuze te staan. Voor haar onderzoek ontving Anne Urai de Heineken Young Scientists Award for Social Sciences. 00:00 Kan jij goed kiezen?  00:56 Wat gebeurt er in je hersenen als je een keuze maakt? 02:54 Hoe snel je brein een keuze maakt verschilt per persoon 03:58 Keuzes maken onder tijdsdruk 04:30 Mensen die ouder zijn, doen langer over keuzes  05:38 Keuze herhalen vs wisselen  07:10 Hoe maak je een moeilijke keuze? 07:31 Het stappenplan voor het maken van een keuze!  09:45: https://www.leidenpsychologyblog.nl/articles/how-to-make-big-decisions 10:04 Wanneer gebruik je een keuzematrix? See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

850. Hoe kan Europa nog concurreren met Amerika en China? (UvNL ❤️ FD)

China groeit, de Verenigde Staten zetten handelsmuren op en Europa lijkt achterop te raken. Maar klopt dat beeld wel? Wat maakt Europa aantrekkelijk voor bedrijven en talent? En waarom ligt onze grootste kracht misschien niet in wat we maken, maar in hoe we samenwerken? Hoogleraar internationale economie Harry Garretsen van de Rijksuniversiteit Groningen en hoogleraar leiderschap en duurzaamheid aan de universiteit van Aarhus in Denemarken geeft antwoord. Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

849. Hoe kan één iemand het hele internet laten crashen?

Het internet is kwetsbaarder dan je misschien denkt; één programmeur liet al een keer een deel van het internet crashen, waar giganten als Netflix en Spotify last van hadden. In deze aflevering laat softwareonderzoeker Ayushi Rastogi (Rijksuniversiteit Groningen) je de wereld zien achter de apps en websites die jij elke dag gebruikt. Daar wordt namelijk wereldwijd aan gebouwd en gaat niet alleen over techniek, maar vooral ook over menselijk vertrouwen.  Dat maakt het internet krachtig, maar is ook haar zwakte. Ayushi onderzoekt hoe we dat internet in de toekomst betrouwbaar en eerlijk voor iedereen houden. Want in een tijd waarin AI razendsnel nieuwe code genereert, maar ook onvoorspelbare fouten maakt, is dat één van de belangrijke vragen van deze tijd.  Voor haar onderzoek ontving Ayushi Rastogi de Heineken Young Scientists Award for Natural Sciences. Omdat veel wetenschappers die in Nederland werken Engels spreken, maar we hun onderzoek ook willen laten zien, hebben we voor het eerst in lange tijd een aflevering die deels in het Engels is. Voor wie toch liever in het Nederlands luistert, is dit de link naar de nagesynchroniseerde versie op YouTube: https://youtu.be/G1W-at8UFns [https://youtu.be/G1W-at8UFns]. 0:00 Kan één iemand het hele internet laten crashen? 0:54 Wat is het internet? 1:19 Hoe werkt programmeertaal? 1:46 Wie werkt er aan het internet? 1:53 Hoe werkt open source software? 2:26 Wat gebeurt er als een programmeur bepaalde codes weghaalt? 3:48 Kunnen programmeurs niet elke keer zelf hun code schrijven? 4:38 Wat zijn gate keepers in programmeren? 5:16 Wat gebeurde er tijdens de laatste grote wereldwijde IT-storing? 6:01 Wat is het Blue Screen of Death (BSoD)? 6:10 Waarom maakt het uit wie software ontwikkelt? 7:15 Waarom is er ongelijkheid tussen mannelijke en vrouwelijke ontwikkelaars? 8:08 Wat gebeurt er als AI onze codes gaat schrijven? Benieuwd naar de studies die Ayushi noemt? Je vindt ze hier:  1. Article on how self-tracking apps exclude women https://www.theatlantic.com/technology/archive/2014/12/how-self-tracking-apps-exclude-women/383673/ [https://www.theatlantic.com/technology/archive/2014/12/how-self-tracking-apps-exclude-women/383673/] 2. Study showing how factors influencing the decision to accept or reject incoming software changes are both technical and social. https://doi.org/10.1109/TSE.2022.3165056 and https://arxiv.org/pdf/2106.01885 [https://arxiv.org/pdf/2106.01885] 3. Study showing how contributions from women are evaluated in comparison to their male counterparts: https://doi.org/10.7717/peerj-cs.111 [https://doi.org/10.7717/peerj-cs.111] 4. Similar differences were seen across geographical location https://doi.org/10.1145/3239235.3240504 [https://doi.org/10.1145/3239235.3240504] 5. Humans are likely to miss errors AI introduces: https://doi.org/10.48550/arXiv.2607.08885 and https://doi.org/10.1109/CHASE66643.2025.00016 [https://doi.org/10.1109/CHASE66643.2025.00016] 6. Future of human-AI collaboration: https://doi.org/10.1016/j.jss.2025.112699 [https://doi.org/10.1016/j.jss.2025.112699] 7. Balancing Speed, Reliability, and Fairness: https://doi.org/10.1145/3786583.3786888 [https://doi.org/10.1145/3786583.3786888] and https://doi.org/10.1145/3757060 [https://doi.org/10.1145/3757060] and https://doi.org/10.1007/s10664-023-10401-z [https://doi.org/10.1007/s10664-023-10401-z] See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.