God vinden aan de keukentafel

De bittere kruiden en het beloofde land: wat Pesach en Pasen ons leren over innerlijke vrijheid als mens op aarde, middenin het leven

~ Mijn gezicht ernaar richten doe ik al dertig jaar. Maar durf ik de zee in te lopen? Er is een moment in het Exodusverhaal dat me niet meer loslaat. Het volk staat aan de rand van de zee. Achter hen het leger van de farao — de twijfel, de oude structuren, alles wat ze kenden en achterlieten. Voor hen: water. Geen weg. En dan zegt Mozes: de Heer zal voor jullie strijden. En God antwoordt hem — in één van de meest verrassende zinnen van de hele Bijbel: waarom roep je Mij te hulp? Zeg het volk dat ze verder trekken. God is er. De kracht is er. Maar jij moet lopen. De rabbijnen voegen hier iets aan toe dat niet in de tekst staat maar er onlosmakelijk bij hoort: Mozes werd gevraagd de zee in te lopen totdat zijn neus onder water was. Pas toen ging de zee uiteen. Egypte is geen geografisch land In deze aflevering van Godvinden — opgenomen op 1 april 2026, midden in de stille week en het begin van Pesach — nemen Suze en Jelbert het Exodusverhaal langs als psychologische en spirituele spiegel. Egypte is niet een land. Het is de slavernij van het bekende. De overlevingspatronen die we zo lang met ons meedragen dat we ze zijn gaan zien als wie we zijn. De to-do lijstjes, de rollen, de structuren die ooit zin hadden maar nu alleen nog vasthouden. En het beloofde land is evenmin een geografische bestemming. Het is de plek in jezelf waar je in vrede bent met het leven dat je leeft — niet een passieve vrede, maar een actieve. Een plek van waaruit je kunt luisteren naar wat er werkelijk van je gevraagd wordt. Dat is wat zowel Pesach als Pasen vragen: sta je op de drempel? En durf je te lopen? De farao keert altijd terug Het meest eerlijke moment van de aflevering is ook het meest herkenbare. Suze beschrijft hoe zij haar bedrijf een jaar geleden eindelijk wilde omgooien — het echte werk naar buiten brengen, niet langer verstoppen achter het werk dat veilig was. En hoe zij vervolgens precies het tegenovergestelde deed: zo druk werd met de voorbereiding dat het naar-buiten-komen er telkens bij inschoot. De farao keert altijd terug. Juist als je een stap zet, verschijnt de twijfel. Het hoofd begint te tellen wat er te verliezen valt. En plotseling lijkt de slavernij van het bekende helemaal zo erg nog niet. ‘Hadden we niet al gezegd, laat ons maar als slaven voor de Egyptenaren werken? Dat is toch altijd nog beter dan omkomen in de woestijn.’ We kennen die stem. Misschien niet zo dramatisch. Maar de logica is dezelfde. God gaat het niet voor je doen De vier beloftes van Pesach — leiden, redden, verlossen, aannemen als kinderen — zijn geen beloftes dat God het voor je gaat doen. Het is een verbond: God reikt je aan wat je nodig hebt, zodat jij het kunt doen. Dat is een heel andere theologie dan wachten tot de omstandigheden veilig genoeg zijn. Dan wachten tot de zee vanzelf wijkt. Dan pas lopen als je zeker weet dat je nat wordt. Suze zegt het in de aflevering op een manier die blijft hangen: ‘Mijn gezicht ernaar richten doe ik al dertig jaar. Maar durf ik mijn acties ernaar te richten?’ Dat is de drempel. Niet weten. Niet zien. Niet voelen. Maar lopen. De bittere kruiden Bij de Pesach Seder eet je bittere kruiden. Zodat je de smaak van de slavernij blijft kennen. Niet om erin te blijven, maar om het beloofde land niet te romantiseren en de weg ernaartoe niet te vergeten. Want anders doe je wat mensen altijd doen op de drempel: je kijkt terug en maakt het verleden mooier dan het was. Je vergeet hoe het voelde. Je onderhandelt. Je blijft hangen. Die bittere kruiden zijn ook een boodschap voor therapeuten, coaches, artsen en begeleiders: jouw taak is niet de worsteling van je cliënt oplossen. Jouw taak is naast hem staan terwijl hij erdoorheen gaat. Er is een versie van hem die hij nog niet kent. En die wordt geboren in de woestijn, niet ernaast. Een lange weg naar vrijheid Het volk Israel heeft veertig jaar door de woestijn gezworven. Ze trokken door de zee — en gingen daarna alsnog een gouden kalf maken. Vrijheid is niet één stap. Het is een levenslange richting. Dat is misschien het meest ontroerende aan deze dubbelaflevering van Pesach en Pasen: beide verhalen beloven geen aankomst. Ze beloven een weg. En de moed om die te blijven gaan, ook als de zee er nog niet is. ‘God gaat het niet voor je doen. Hij gaat het door je doen.’ Luister naar aflevering 13 van Godvinden. Opgenomen midden in de stille week, voor Pesach en Pasen — en verrassend dichtbij. Durf jij de zee in te lopen voordat je weet of die uiteen gaat?

Je weet precies waarvoor je geroepen bent. En je doet het toch niet – wat we van Jona kunnen leren over onze eigen weerstand.

Je weet wat er van je gevraagd wordt. En toch loop je weg. In deze aflevering gaan Suze en Jelbert door Jona heen: over roeping, walvismomenten, Teshuva, en de genade die altijd opnieuw beschikbaar is. Wat leer je in deze aflevering? * Wat het verhaal van Jona ons vertelt over roeping, vluchten, en de moed om toch te gaan — ook als je er nog niet mee verzoend bent * De vier fasen van Jona als spiegel voor je eigen leven: weten, vluchten, de walvis, en de terugkeer * Wat Teshuva écht betekent — niet berouw of zelfkastijding, maar een terugkeer naar wie je bedoeld bent te zijn * Waarom de buik van de vis soms het begin van vrijheid is, niet het einde * Hoe Jona’s woede over de wonderboom ons iets leert over wat we rouwen, vasthouden en weigeren los te laten * Waarom mensen die ‘het verschil tussen links en rechts niet kennen’ mildheid verdienen — en wat dat vraagt van mensen die professioneel met anderen werken * Persoonlijke verhalen van Suze en Jelbert over hun eigen walvismomenten — en wat het hen heeft opgeleverd Je weet precies waarvoor je geroepen bent. En je doet het toch niet. Er is een moment — misschien ken jij het — waarop je diep vanuit een soort innerlijke zekerheid weet: dit is wat er van me gevraagd wordt. Dit is waar ik naartoe moet. Dit is het. En dan doe je het toch niet. Want je kinderen. Want het geld. Want de cliënten die rekenen op jouw huidige vorm. Want wie ben jij om nu opeens alles anders te gaan doen? Er zijn altijd goede redenen om de andere kant op te gaan. Jona had ze ook. God zei: ga naar Nineveh. Jona boekte een overtocht naar Tarsis — de andere kant van de wereld. Vier stappen in een verhaal van drie bladzijden Het verhaal van Jona is een van de kortste boeken uit de hele Bijbel. Drie bladzijden. Maar er zitten vier lagen in die we in aflevering 12 van Godvinden stuk voor stuk langslopen. Stap één: je weet wat je moet doen — en je vlucht. Jona weet het. Hij is zelfs profeet. De roeping is duidelijk. En juist daarom rent hij weg. Stap twee: de storm. Als je wegloopt van wat werkelijk van je gevraagd wordt, komt het leven je achterna. Niet als straf — dat is een te menselijk Godsbeeld — maar als gevolg. De storm raakt ook de mensen om je heen. Je trekt anderen mee in het water. Stap drie: de buik van de vis. Drie dagen en drie nachten. Wat je ook de ‘donkere nacht van de ziel’ kunt noemen, of een existentiële crisis, of een walvismoment. Dat moment waarop je nergens meer naartoe kunt, niets meer kunt bewijzen, en alleen nog maar kunt bidden. Stap vier: je doet het toch. Maar je bent er nog niet mee verzoend. Jona gaat naar Nineveh, de stad keert zich om, en hij wordt… woedend. Want God vergeeft ook die mensen. En dat kan Jona niet verdragen. De vraag die Jona weigert te stellen In de aflevering zegt Jelbert iets wat blijft hangen: Jona’s woorden zijn niet de profetie. Hoe hij leeft is de profetie. Jona weet alles over God. Hij spreekt de woorden. Hij gaat uiteindelijk zelfs naar Nineveh. Maar zijn leven stelt de vraag die hij zelf nog niet kan beantwoorden: kan ik mij werkelijk verzoenen met een God die genadig is — ook voor mensen die ik verafschuw? Dat is precies de vraag die ook voor therapeuten, coaches, artsen en begeleiders gesteld kan worden. Niet over Nineveh. Maar over je cliënt. Over je collega. Over de situatie waar je al drie jaar te weinig voor betaald wordt. Over het leven dat anders loopt dan je had gepland. Kun jij je verzoenen met hoe het is, en toch ja zeggen? De wonderboom Aan het einde van het verhaal laat God een boom groeien die Jona schaduw geeft. In één nacht groot. De volgende dag door een worm aangevreten — weg. Jona is woedend en wil sterven. En dan stelt God de confronterende eindvraag: als jij al verdriet hebt over een boom waar je geen moeite voor hebt hoeven doen, zou ik dan geen verdriet hebben over een stad van 120.000 mensen? Het gaat over wat we vasthouden. Wat we rouwen. Waarover we oordelen. We rouwen over dingen die we niet gebouwd hebben en niet laten groeien. En we weigeren mild te zijn over mensen die het verschil tussen links en rechts niet kennen — omdat ze het gewoon nooit geleerd hebben. Teshuva: niet berouw, maar terugkeer In de Joodse traditie wordt Jona voorgelezen op Jom Kipoer — de Grote Verzoendag. Maar Teshuva is geen berouw in de zin van jezelf geselen. Het is een terugkeer. Je mag je omkeren, ieder moment. Niet omdat je het goed hebt gedaan, maar omdat er altijd een nieuwe kans is. Dat geldt voor Jona. En het geldt voor jou. Of je nu al jaren weet wat er van je gevraagd wordt en het nog steeds niet doet. Of je net uit je eigen walvisbuik bent gekropen. Of je al wél doet wat je moet, maar er nog niet mee verzoend bent. Je kunt je altijd opnieuw richten. De genade is er iedere keer opnieuw. Wat dit vraagt van mensen die met mensen werken Jelbert zegt in de aflevering iets wat ik niet snel vergeet: de mensen die het verschil tussen links en rechts niet kennen — dat is geen bewuste keuze. Dat is hoe ze zijn terechtgekomen. Het zijn mensen net als jij en ik, op een haar na aan de andere kant gevallen. Als je werkelijk nieuwsgierig bent naar wat iemand beweegt, in plaats van je te bezighouden met het uitbannen van hun kwaad — dan vind je bijna altijd herkenning. De vraag is of je daar mild genoeg voor bent. Mild genoeg naar de ander. Mild genoeg naar jezelf. Luister naar aflevering 12 van Godvinden. Suze en Jelbert nemen je mee door alle vier de lagen van Jona, inclusief eerlijke persoonlijke verhalen over vluchten, walvismomenten, en de moed om toch te gaan. Welke Nineveh loop jij al te lang uit de weg?

Help jij vanuit dorst, of vanuit een bron?

Wat de Samaritaanse vrouw ons leert over echte verbinding Ze haalde water op het heetste moment van de dag. Alleen. Terwijl alle andere vrouwen ‘s ochtends samen gingen. De Samaritaanse vrouw in Johannes 4 is een perfecte spiegel voor iets wat Suze de ‘overlevingsdraad’ noemt: een diepgeworteld patroon van ‘ik hoor er niet bij’, zo vroeg ingeprent dat het voelt als je identiteit. In deze soloaflevering — Jelbert heeft twee onverwachte begrafenissen — gaat Suze door dit verhaal heen met een trauma-blik. Ze onderzoekt wat Jezus doet bij de put dat zo radicaal anders is: hij zorgt eerst voor zichzelf. Hij redt haar niet. Hij vraagt haar om water. Dat is wat Suze de ‘onverdedigde staat’ noemt. En het is precies wat iedereen die met mensen werkt — therapeuten, artsen, coaches, dominees, ouders — zichzelf moet afvragen: Help ik vanuit een bron? Of vanuit dorst? Een persoonlijke, klinisch rijke aflevering over schaamte, hechting, de goddelijke draad, en hoe je present kunt zijn voor een ander zonder hem nodig te hebben. Wat leer je in deze aflevering? * Wat long-term survival states zijn, en hoe ze in het zenuwstelsel verankerd zitten — ook als je ‘al lang weet’ dat het patroon niet klopt * Waarom de Samaritaanse vrouw op het middaguur in haar eentje water haalde — en wat dat zegt over schaamte en overlevingspatronen * Hoe Jezus de ontmoeting bij de put begint vanuit zijn eigen behoefte — en waarom dat therapeutisch gezien het meest krachtige is wat hij kon doen * Het verschil tussen helpen vanuit een bron en helpen vanuit dorst — en hoe je voelt wanneer jij welk van de twee doet * Hoe je als therapeut, arts, coach of begeleider contact maakt met de goddelijke draad in de ander, voorbij de overlevingspatronen * Waarom gezien worden zónder veroordeeld te worden de voorwaarde is voor echte verandering * Een persoonlijk verhaal van Suze over haar eigen survival state — en hoe ze de dag is gaan beginnen vanuit haar eigen behoefte Help jij vanuit dorst, of vanuit een bron? Ze ging water halen op het heetste moment van de dag. Niet ‘s ochtends vroeg, zoals alle andere vrouwen in het dorp dat deden — samen, kletsend, veertig liter op het hoofd balancerend terwijl de zon nog laag stond. Nee. Zij ging midden op de dag. Alleen. In de brandende hitte. Voor de meeste mensen is dat een detail. Voor mij — en voor iedereen die werkt met mensen die vastgelopen zijn in overlevingspatronen — is dat de hele kern van het verhaal. Die vrouw bij de put in Johannes 4 sloot zichzelf buiten. Niet omdat de andere vrouwen haar verboden hadden mee te lopen, maar omdat ze haar eigen schaamte niet onder ogen kon zien. Ze had vijf mannen gehad. De man bij wie ze nu was, was haar man niet. De schaamte liep voor haar uit voordat ze ook maar één woord had gezegd. Dit noemen we in trauma een long-term survival state: een diepgeworteld patroon van ‘ik hoor er niet bij’, dat zo vroeg is ingeprent — soms al in de eerste levensnacht — dat het voelt als wie je bent, niet als wat je denkt. Wat Jezus doet, verandert alles Als Jezus haar bij de put aantreft, doet hij iets wat ik nog steeds opmerkelijk vind: hij zorgt eerst voor zichzelf. Hij redt haar niet. Hij vraagt ook niet ‘wat doe jij hier in je eentje?’. Hij hangt niet over haar heen van ‘wat erg voor jou’. Hij zegt simpelweg: ik heb dorst. Kun je water voor me halen? Jezus stapt dit gesprek in vanuit zijn eigen behoefte. Niet vanuit zijn rol. Niet vanuit de verwachting dat zij anders zou moeten zijn. Hij is — zoals ik het in mijn boek noem — in een onverdedigde staat. En juist daardoor kan zij antwoorden. Niet redden. Niet gevuld worden. Antwoorden. De vraag die ik aan jou wil stellen Als therapeut, arts, coach, dominee, docent, politieagent — je kiest zelf welke rol je invult — kom je dagelijks mensen tegen die water zoeken op de heetste plek van de dag. Mensen die vastgelopen zijn in patronen die ooit logisch waren, maar nu niet meer werken. De vraag is niet: kun jij ze helpen? De vraag is: help jij vanuit een bron, of vanuit dorst? Want er is een subtiel maar cruciaal verschil tussen een therapeut die helpt omdat ze werkelijk iets te geven heeft, en een therapeut die helpt omdat ze het nodig heeft dat haar rol goed vervuld wordt. Tussen een arts die present is voor zijn patiënt, en een arts die in de relatie bevestigd moet worden dat hij goed werk levert. Jezus kijkt niet naar de vijf mannen. Hij kijkt niet naar haar overlevingsdraad, haar schaamte, haar patronen. Hij zoekt het stukje in haar waar ze de goddelijke verbinding nooit is kwijtgeraakt — hoe klein dat stukje ook is — en hij maakt daar contact mee. Alleen daardoor kan ze veranderen. Dat is wat iedere goede therapeut of arts zou moeten doen, naast zijn behandeling. Ze liet haar kruik staan Na het gesprek met Jezus laat de vrouw haar waterkruik staan en rent ze het dorp in. Ze vertelt iedereen: ‘Er is iemand die alles van mij weet.’ En het halve dorp gelooft haar. Dat is het bewijs dat ze misschien helemaal niet zo buitengesloten was als ze dacht. Dat haar overtuiging — ‘mensen willen mij er niet bij’ — een patroon was, geen feit. Jezus had precies genoeg licht geblazen in haar goddelijke draad om haar het zelf te laten vergroten. Dat is de potentie van een echte therapeutische relatie. Niet repareren. Niet redden. Maar zodanig present zijn — vanuit je eigen bron — dat de ander zichzelf kan gaan zien. Begin vandaag vanuit je eigen behoefte In deze aflevering van Godvinden vertel ik ook iets persoonlijks: hoe ik zelf vijftig jaar heb geleefd met de diepgewortelde overtuiging dat mensen niet op me zitten te wachten. En hoe ik heb geleerd — stapje voor stapje — om de dag te beginnen vanuit mijn eigen behoefte, in plaats van vanuit mijn rol. Het is niet moeilijk te begrijpen. Maar het vraagt een fundament. En dat fundament bouwen — dat is het werk. Luister naar aflevering 11 van Godvinden. En stel jezelf daarna één vraag: Begin jij de dag als iemand met dorst, of als iemand met een bron?

Kies voor het leven – Over regels, vrijheid en volwassen partnerschap met God

In deze aflevering duiken we in twee krachtige Bijbelteksten: * Deuteronomium 30 – “Kies voor het leven.” * Evangelie volgens Matteüs 5 – “Ik ben niet gekomen om de wet af te schaffen, maar om haar te vervullen.” Wat betekenen regels, geboden en voorschriften eigenlijk? Zijn ze: * morele vingertjes? * een lijst om af te vinken? * een manier om jezelf beter te voelen dan een ander? * of een uitnodiging om volwassen te worden? We onderzoeken: * Het verschil tussen regels van buitenaf en richting van binnenuit * Waarom vrijheid zonder verantwoordelijkheid opnieuw slavernij kan worden * Wat het betekent om een “levende Torah” te zijn * Hoe trauma ons vermogen tot kiezen kan blokkeren * En hoe onvoorwaardelijke liefde de basis is van échte gehoorzaamheid Is het beloofde land een geografische plek? Of een manier van leven? Deze aflevering gaat niet over braaf zijn. Ze gaat over volwassen partnerschap met God. Over kiezen voor het leven – midden in gebrokenheid. KIES VOOR HET LEVEN – MAAR HOE DAN? “Vandaag stel ik u voor de keuze tussen leven en dood.” Het klinkt groot. Bijna dreigend. Maar wat als dit geen dreigement is — maar een uitnodiging? In Deuteronomium 30 wordt het volk dat net uit slavernij komt, aangesproken als volwassen mensen. Niet als kinderen die gered moeten worden. Niet als onderdanen die regels moeten volgen. Maar als mensen die kunnen kiezen. En in Mattheüs 5 zegt Jezus niet dat de wet afgeschaft wordt. Hij verplaatst haar van steen naar hart. Het gaat niet om: * je straatje schoonvegen * braaf naar de kerk gaan * of jezelf beter voelen dan een ander Het gaat om een veel diepere vraag: Wie ben jij als niemand kijkt? En wie ben jij als je je richt naar liefde in plaats van naar controle? Regels kunnen slavernij zijn. Maar vrijheid zonder richting wordt vaak een andere vorm van slavernij. Voor veel mensen met (ontwikkelings)trauma is “kiezen voor het leven” niet vanzelfsprekend. Als je ooit geleerd hebt dat liefde voorwaardelijk is, voelt vrijheid bedreigend. Dan voelt verantwoordelijkheid als overvraging. Daarom raakt deze tekst zo diep. “Kies voor het leven” is geen morele eis. Het is een herinnering dat je ertoe in staat bent. En misschien is het beloofde land geen plek. Maar een volwassen relatie met God – in jezelf. Luister de aflevering op deze pagina of via Spotify of iTunes

Wat als de kerk geen geloofscrisis heeft, maar een veiligheidscrisis?

Steeds meer kerken lopen leeg. Gebouwen worden verkocht. Mensen haken af. Vaak wordt gezegd: “Mensen geloven niet meer.” Maar wat als dat niet klopt? In deze aflevering stellen we een andere vraag: Wat als mensen niet God kwijt zijn, maar de plek waar ze veilig mens mochten zijn? Vanuit trauma weten we: heling gebeurt niet alleen. Het zenuwstelsel herstelt zich in relatie. Schaamte verdwijnt niet door inzicht, maar door ontmoeting. En juist daar is het voor veel mensen misgegaan in de kerk. Niet per se door extreme misstanden, maar door subtiele boodschappen als: * je moet eerst beter worden * je hoort erbij als je je aanpast * jouw vragen zijn gevaarlijk * jouw lichaam doet er niet toe In deze aflevering verkennen we een ander beeld. De kerk als berg: een plek waar je je opnieuw kunt richten, om daarna weer af te dalen in het gewone leven. De kerk als lichaam: waarin verschillen geen probleem zijn, maar voorwaarde. En vanuit de Joodse traditie: > “Maak voor Mij een heiligdom, en Ik zal in jullie midden wonen.” Niet in een gebouw. Maar in mensen. In een gemeenschap die veiligheid draagt. Misschien is dát de vraag van deze tijd: niet hoe we kerk aantrekkelijk maken, maar hoe we weer een plek worden waar God kan wonen. Luister hier naar aflevering 9. In deze aflevering gaan Suze en Jelbert een gesprek aan dat voor velen spannend is: de kerk. Niet als instituut. Niet als gebouw. Maar als gemeenschap. Waarom lopen kerken leeg? Wat is mensen onderweg kwijtgeraakt? En wat heeft trauma hiermee te maken? Vanuit persoonlijke ervaringen, theologie, psychologie én de Joodse traditie verkennen we wat een kerk zou kunnen zijn als zij weer een veilige bedding wordt: een plek waar je niet hoeft te presteren, waar schaamte niet regeert, en waar God niet boven ons staat, maar in ons midden woont. We spreken over: * kerk als oefenplek voor mens-zijn * trauma, veiligheid en het zenuwstelsel * moreel besef versus morele dwang * Jezus’ radicale nabijheid * de Sjechina: Gods aanwezigheid die alleen verschijnt waar het veilig is * gemeenschap als ‘berg’ waar je je opnieuw kunt richten Een open, eerlijk gesprek zonder oplossingen – maar met richting. Wil je Meepraten? We nodigen je uit om je ervaringen, vragen of twijfels met ons te delen.