Episode 16 | Rob van Essen

Episode 18 | Bregje Hofstede

Welke geboden gelden er in de literatuur? Hoe kan je de orde handhaven in het rijk van de verbeelding? In de Passa Podcast ontdekken we hoe schrijvers het doen. Hoe slagen ze erin om hun personages in de pas te doen lopen? Op welke manier houden ze hun ideeën in toom? Waar eindigt creatieve vrijheid en begint discipline? We leggen onze gast enkele prikkelende schrijfgeboden van collega’s voor en vragen tot slot om zelf één regel te bedenken voor ons Wetboek van de Literatuur. Aflevering achttien Bregje Hofstede Bregje Hofstede is een veelzijdig en veelgeprezen schrijver en activist. Ze is mede-oprichter van feministische actiegroep De Bovengrondse en Stichting Nationaal Heksenmonument. Ze debuteerde in 2014 met De hemel boven Parijs. Haar tweede roman Drift haalde de shortlist van de Libris Literatuur Prijs. In 2023 verscheen haar jongste roman Oersoep. In het voorjaar van 2026 was ze een maand lang writer-in-residence bij Passa Porta, waar ze werkte aan een nieuw project. De schrijfgeboden van Bregje Hofstede Annie Dillard Een van de dingen die ik weet over schrijven is dit: geef alles weg, verschiet je kruit, speel, verlies alles, meteen, elke keer opnieuw. Hou niet achter wat goed lijkt voor later in het boek of voor een ander boek; geef, geef alles, geef het nu. Patricia De Martelaere Het niets, dat is de ware materie van de schrijver, niet de taal, maar de gapende leegte onder de taal. Literatuur ontstaat uit onrust en onvrede, wordt geboren uit een oneindig heimwee naar ‘werkelijkheid’, de echte, onbenoembare werkelijkheid. Helen Dunmore Een lange wandeling is vaak de oplossing voor een probleem met een tekst. Roland Barthes Het schrijven kent geen welwillendheid, hoogstens een terreur. Norman Mailer Boeken schrijven is het dichtst dat mannen kunnen komen bij een kind ter wereld brengen. De wet Hofstede Ga aan de kant en laat het passeren.

Episode 17 | Auður Ava Ólafsdóttir

Audur Ava Ólafsdóttir est née en Islande en 1958. Elle est dramaturge, romancière et poétesse. Après des études en fait des études d'histoire de l'art à Paris elle a été maître-assistante d'histoire de l'art à l'Université d'Islande. Elle vit à Reykjavík, où elle a élevé deux filles. En français, on la découvre grâce aux éditions Zulma en 2010 avec la parution de Rosa Candida, roman qui a reçu deux prix littéraires : le Prix culturel DV de littérature et le Prix littéraire des femmes. C’est le roman avec lequel vous faites votre percée en français. Suivront L’Embellie, L’Exception, Le Rouge vif de la Rhubarbe qui est en fait votre premier roman, puis Ör en 2018 Grand Prix de littérature du Conseil nordique [https://fr.wikipedia.org/wiki/Grand_prix_de_litt%C3%A9rature_du_Conseil_nordique] et Miss Islande [https://fr.wikipedia.org/wiki/Miss_Islande_(roman)], Prix Médicis [https://fr.wikipedia.org/wiki/Prix_M%C3%A9dicis_%C3%A9tranger] en 2019, La Vérité sur la lumière et Eden. L’ensemble de ses livres sont traduits par Catherine Eyjólfsson [https://www.zulma.fr/traducteur/catherine-eyjolfsson/] et Eric Boury. Son dernier livre traduit en français s’appelle DJ Bambi. DJ Bambi est l’histoire de Logn, 61 ans, biochimiste de profession qui s’est toujours sentie femme, née dans un corps d’homme. Le livre commence quand Logn attend son opération pour espérer mourir dans un corps qui lui correspondra enfin. C’est un livre tout en délicatesse et pudeur sur la dysphorie de genre, les questions d’identité, les marginalités, la vieillesse. Et l’Islande, bien sûr. 1. “Je traite l'écriture comme une manière de ressouder le monde.” Olga Tokarczuk 2. « Écrire c'est aussi ne pas parler. C'est se taire. C'est hurler sans bruit. » Marguerite Duras  3. « L’outil n’est pas le noir, c’est la lumière. » Pierre Soulages 4. « Si un roman était un bâtiment vous ne commenceriez pas sa construction par le rez-de-chaussée puis par le premier étage. Vous bâtiriez en premier lieu le septième étage, puis vous vous occuperiez du troisième, etc… » Einar Már Guðmundsson  5. « Ma seule patrie, ce sont mes deux enfants. Et peut-être, mais en second plan, certains moments, certaines rues, certains visages, certaines scènes ou certains livres qui sont en moi. » Roberto Bolano    Règle personnelle: "Les bons écrivains ne sont pas ceux qui écrivent toujours de beaux textes mais ceux qui savent reconnaître quand ils sont mauvais.

Episode 16 | Rob van Essen

Rob van Essen Rob van Essen is schrijver van verhalen, poëzie en romans. Hij won de Biesheuvelprijs en twee keer de Libris Literatuurprijs, voor de romans De goede zoon en Ik kom hier nog op terug. Hij woont in Brussel. Zijn nieuwste roman is De grote schoonmaak. De schrijfgeboden van Rob van Essen Friedrich Nietzsche De beste schrijver is diegene die zich schaamt om schrijver te worden. Hugo Claus Schrijven is als pokeren. Bij dit pokeren moet je niet alleen je huishoudgeld inzetten, maar alles wat je hebt, desnoods je eigen vrouw. Voor een boek verkoop ik mijn vrouw. Will Self Zorg dat je altijd een notitieboekje bij de hand hebt, en ik bedoel altijd. Het kortetermijngeheugen bewaart een idee niet langer dan drie minuten, daarna ben je het voor eeuwig kwijt. Renate Dorrestein Denk niet aan je lezers. Hella S. Haasse Je hoeft je eigen werk niet te begrijpen, je hoeft het alleen maar te schrijven. Lize Spit Probeer niet de schrijver te zijn die je niet bent. Zoek dat plekje in jezelf waar de taal en de verbeelding zich net onder de oppervlakte bevinden en graaf daar een kuil. Je zal zien: die vult zich meteen. De wet van Essen Het feit dat ik schrijf verplicht de buitenwereld tot niets. Leestips Rob van Essen, De grote schoonmaak Renate Dorrestein, Het geheim van het schrijven Lawrence Sterne, Tristram Shandy Marcus Aurelius, Overpeinzingen

Episode 15 | Uschi Cop

Welke geboden gelden er in de literatuur? Hoe kan je de orde handhaven in het rijk van de verbeelding? In de Passa Podcast ontdekken we hoe schrijvers het doen. Hoe slagen ze erin om hun personages in de pas te doen lopen? Op welke manier houden ze hun ideeën in toom? Waar eindigt creatieve vrijheid en begint discipline? We leggen onze gast enkele prikkelende schrijfgeboden van collega’s voor en vragen tot slot om zelf één regel te bedenken voor ons Wetboek van de Literatuur. Aflevering vijftien Uschi Cop Uschi Cop is schrijver, literair curator, opiniemaker en oprichter van schrijverscollectief Hyster-X. Haar debuutroman Dodeman verscheen in maart 2026 bij De Arbeiderspers. De schrijfgeboden van Uschi Cop Jennifer Egan “Alles wat ik schrijf komt voort uit compassie en nieuwsgierigheid.” Ursula K. Le Guin “Wantrouw alles wat ik zeg, want ik vertel de waarheid.” Renate Dorrestein “Voor mij is het niet nodig de werkelijkheid te begrijpen of te bezweren. Het is nodig er korte metten mee te maken. Al het andere is capitulatie, collaboratie zelfs.” Amitav Ghosh “Risico’s nemen is het allerbelangrijkste in een literaire loopbaan. Schrijven is veel meer dan talent. Het gaat om lef.” Hella S. Haasse “Je hoeft je eigen werk niet te begrijpen, je hoeft het alleen maar te schrijven.”   De wet Cop: “Zoek de randen van je eigen menselijkheid op. Duw ertegen, ga erover. Kijk naar wat er dan gebeurt en schrijf dat op.” Foto Uschi Kop © Carmen De Vos

Episode 14 | Philippe Marczewski

Que se passe-t-il vraiment quand un écrivain s’assoit à sa table de travail ? Dans le Passa Podcast, nous explorons les gestes invisibles de l’écriture : la discipline, les doutes, les rituels, la liberté créative et le travail acharné qui transforment une idée en livre. À chaque épisode, un écrivain dialogue avec les règles et les mantras d’autres auteurs, avant de dévoiler la sienne. Épisode 14 — Philippe Marczewski. L’écrivain liégeois, récemment distingué au Prix de littérature de l’Union européenne pour Quand Cécile (Seuil), revient sur son rapport au langage, à la vérité et au doute. Entre lectures fondatrices et exigences personnelles, il partage sa règle essentielle : s’astreindre à douter.