De Ongelooflijke Podcast

#300 - Waarom Nederland geen nazi-Duitsland werd - en Hongarije Orbán wegstemde (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas)

Op 4 en 5 mei kijken we meestal terug op hoe het misging in de geschiedenis: hoe kan een land afglijden naar fascisme of nazisme? Maar vandaag draaien we het om: hoe blijft een land - een democratie - juist wél overeind? Historicus Beatrice de Graaf schreef een fascinerend essay [https://deongelooflijke.substack.com/publish/post/196089476?r=6cjvm1&utm_campaign=post&utm_medium=web&showWelcomeOnShare=true] voor De Ongelooflijke [https://open.substack.com/pub/deongelooflijke/p/drie-leugens-van-de-trump-regering?utm_campaign=post-expanded-share&utm_medium=web] over de jaren ’30, met een intrigerende vraag: waarom werd Nederland toen géén fascistische staat, zoals nazi-Duitsland? Hoe bleef de democratie hier overeind - en wat kunnen wij daar vandaag van leren? Daarnaast kijken we naar misschien wel de interessantste actuele testcase: Hongarije. Viktor Orbán gold jarenlang als hét voorbeeld van hoe een moderne autocratie eruit kan zien - een model dat ook bewonderaars had bij politici als Trump en Wilders. Maar nu verloor hij de verkiezingen. Wat zegt dat? Stefan Paas heeft Hongaarse contacten en schetst een verrassender beeld: misschien hebben wij Orbán en Hongarije wel te eenzijdig bekeken. We bespreken dus twee momenten waarop de democratie onder druk stond - bijna een eeuw uit elkaar - en tóch niet viel. Dat leidt tot de centrale vraag: wat beschermt een democratie tegen de verleiding van een politieke verlosser? Extra actueel, nu in dezelfde week de Raad van Kerken zich uitsprak tegen radicaal-rechts gedachtegoed. David Boogerd in gesprek met hét Ongelooflijke duo: historicus Beatrice de Graaf (Universiteit Utrecht) en theoloog Stefan Paas (VU Amsterdam en Theologische Universiteit Utrecht). 📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen - zoals het essay van Beatrice [https://deongelooflijke.substack.com/publish/post/196089476?r=6cjvm1&utm_campaign=post&utm_medium=web&showWelcomeOnShare=true] - via ons online platform (Substack) [https://open.substack.com/pub/deongelooflijke/p/drie-leugens-van-de-trump-regering?utm_campaign=post-expanded-share&utm_medium=web]. 🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis [https://www.eo.nl/podcast/de-ongelooflijke-geschiedenis/afleveringen], met Beatrice de Graaf en Stefan Paas! 📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube [https://www.youtube.com/@deongelooflijke] 📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram [https://www.instagram.com/deongelooflijke/] 📱 Volg David op LinkedIn [https://www.linkedin.com/in/david-boogerd-44207a7b?originalSubdomain=nl]of Blue Sky [https://bsky.app/profile/davidboogerd.bsky.social] 📱 Volg Stefan op LinkedIn [https://www.linkedin.com/in/stefan-paas-51373a5/] Relevante afleveringen: 🎧 #138 - Was de kerk fout in de Tweede Wereldoorlog? (Ongelooflijke Café met George Harinck en Stefan Paas) [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/89545/138-was-de-kerk-fout-in-de-tweede-wereldoorlog-ongelooflijke-cafe-met-george-harinck-en-stefan-paas] 🎧 #279 - Moeten we meer opkomen voor onze (christelijke) cultuur? (live met Beatrice de Graaf en Stefan Paas) [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/134640/279-moeten-we-meer-opkomen-voor-onze-christelijke-cultuur-live-met-beatrice-de-graaf-en-stefan-paas] 🎧#56 - De ‘heilige alliantie' tussen orthodoxe christenen en radicale populisten met Sander Rietveld en Stefan Paas [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/55199/56-de-heilige-alliantie-tussen-orthodoxe-christenen-en-radicale-populisten-met-sander-rietveld-en-stefan-paas] 🎧 #7 - Gelijkwaardigheid - een 'geloof' [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-geschiedenis/135075/7-gelijkwaardigheid-een-geloof-onder-druk] onder druk van De Ongelooflijke Geschiedenis [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-geschiedenis]

#299 - 'Dit is het tijdperk van de genadeloze mens', Alain Verheij over vergeving, cancelcultuur en Kanye

Hij schrijft over de grote thema’s van het leven: ziekte, onrecht, geld - en nu ook vergeving. Telkens met dezelfde vraag: wat kunnen we hierover leren uit die oude verhalen en wijsheden van de Bijbel? Alain Verheij staat bekend als een eigenzinnig theoloog. Hij is columnist voor Trouw en heeft een bijzondere positie in het literaire landschap. Zijn boeken over de Bijbel schrijft hij bij een seculiere uitgeverij (Atlas Contact), zo ook zijn nieuwe boek: De prijs van vergeving. Vergeving is een onderwerp waar we als samenleving zichtbaar mee worstelen. In een tijd van gecancelde artiesten, schandalen, #MeToo en excuses voor het slavernijverleden rijst steeds opnieuw de vraag: hoe gaan we om met schuld, schaamte en tweede kansen? Blijkbaar is vergeven allesbehalve eenvoudig. Volgens Alain is het een van de moeilijkste én mooiste dingen die een mens kan doen. Tegelijkertijd kan vergeving ook gevaarlijk zijn. David Boogerd spreekt Alain Verheij uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. 📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack) [https://open.substack.com/pub/deongelooflijke/p/drie-leugens-van-de-trump-regering?utm_campaign=post-expanded-share&utm_medium=web]. 🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis [https://www.eo.nl/podcast/de-ongelooflijke-geschiedenis/afleveringen], met Beatrice de Graaf en Stefan Paas! 📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube [https://www.youtube.com/@deongelooflijke] 📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram [https://www.instagram.com/deongelooflijke/] 📱 Volg David op LinkedIn [https://www.linkedin.com/in/david-boogerd-44207a7b?originalSubdomain=nl]of Blue Sky [https://bsky.app/profile/davidboogerd.bsky.social] 📱 Volg Stefan op LinkedIn [https://www.linkedin.com/in/stefan-paas-51373a5/] Relevante afleveringen: 🎧 #95 - Een van de grootste denkers van dit moment: Miroslav Volf, over (religieuze) oorlog en vergeving. [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/70966/95-een-van-de-grootste-denkers-van-dit-moment-miroslav-volf-over-religieuze-oorlog-en-vergeving] 🎧 #123 - Wat doet het verdedigen van moordenaars en zedendelinquenten met je mensbeeld en geloof? (met advocaat Natacha Harlequin) [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/83642/123-wat-doet-het-verdedigen-van-moordenaars-en-zedendelinquenten-met-je-mensbeeld-en-geloof-met-advocaat-natacha-harlequin-en-stefan-paas] 🎧#250 - (bonus) Hét grote debat: had Augustinus een baard? (Paul van Geest vs. Rik Peels) [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/124989/250-bonus-het-grote-debat-had-augustinus-een-baard-paul-van-geest-vs-rik-peels] 🎧 De Bijbel voor losers (Alain Verheij in podcast 'Dit is de Bijbel') [https://npo.nl/luister/podcasts/663-dit-is-de-bijbel/114260] 🎧 De zin van ziekte in de Bijbel (Alain Verheij in 'Dit is de Bijbel') [https://npo.nl/luister/podcasts/663-dit-is-de-bijbel/108598]

#298 - Hoe gevaarlijk (of geweldig) is AI nou eigenlijk? (met Marietje Schaake en Stefan Paas)

We moeten het echt over AI hebben. Zeker deze week. Want het was de week waarin Trump in de problemen kwam door een AI-gegenereerd plaatje. De week waarin in Nederland auto's mogen rondrijden die niet bestuurd worden door een mens, maar door kunstmatige intelligentie. En ook op het slagveld was er een primeur: Oekraïne maakte bekend dat het een vijandelijke stelling van de Russen had ingenomen, puur met robots - daar kwam geen enkele grondsoldaat aan te pas. Allemaal ondenkbaar zonder AI. De impact is dus enorm, en dat zorgt voor grote beloftes én grote vragen. Luidt AI het einde in van de mens, of gaan we dankzij AI een langer, gezonder en beter leven tegemoet? Dat is ook een van de vragen die zij stelt in haar boek De Machtscode: Marietje Schaake. Ze onderzoekt dit thema al lang en werkt zelf in het hart van Silicon Valley, waar ze als onderzoeker verbonden is aan Stanford University. Eerder zat ze tien jaar in het Europees Parlement voor D66. Wat is AI nou eigenlijk? Wat moeten we ermee? En hoe gevaarlijk- of misschien wel geweldig - is het? En hoe houden we de menswaardigheid hoor in dit AI-tijdperk? David Boogerd spreekt Marietje Schaake uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU in Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. 📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack) [https://open.substack.com/pub/deongelooflijke/p/drie-leugens-van-de-trump-regering?utm_campaign=post-expanded-share&utm_medium=web], zoals de twee recente stukken over de strijd tussen de Trump regering en Paus Leo XIV 🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis [https://www.eo.nl/podcast/de-ongelooflijke-geschiedenis/afleveringen], met Beatrice de Graaf en Stefan Paas! 📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube [https://www.youtube.com/@deongelooflijke] 📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram [https://www.instagram.com/deongelooflijke/] 📱 Volg David op LinkedIn [https://www.linkedin.com/in/david-boogerd-44207a7b?originalSubdomain=nl]of Blue Sky [https://bsky.app/profile/davidboogerd.bsky.social] 📱 Volg Stefan op LinkedIn [https://www.linkedin.com/in/stefan-paas-51373a5/] Relevante afleveringen: 🎧 #292 - De (duistere) denkbeelden achter Big Tech (met Haroon Sheikh en Stefan Paas) [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/138106/292-de-duistere-denkbeelden-achter-big-tech-met-haroon-sheikh-en-stefan-paas] 🎧 #144 - Het gevaar van AI en hoe het ons nu al beïnvloedt (met Maaike Harmsen en Stefan Paas) [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/91589/144-het-gevaar-van-ai-en-hoe-het-ons-nu-al-beinvloedt-met-maaike-harmsen-en-stefan-paas] 🎧 #247 - Hoe smartphones, social media en AI ons geestelijk kapot maken (met Jonathan Haidt) [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/124291/247-hoe-smartphones-social-media-en-ai-ons-geestelijk-kapot-maken-met-jonathan-haidt] 🎧 #184 - Wat is de waarde van de mens? Over Poetin, de Bijbel, Romeinen en olifanten (met Beatrice de Graaf en Stefan Paas) [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/104316/184-wat-is-de-waarde-van-de-mens-over-poetin-de-bijbel-romeinen-en-olifanten-met-beatrice-de-graaf-en-stefan-paas]

#297 - ‘Onze cultuur heeft een burn-out’ - Emma Doude van Troostwijk verovert Frankrijk met boek over geloof

Ze is als schrijver een sensatie in Frankrijk, waar ze allerlei literaire prijzen won. En dat als Nederlandse, want daar komt ze vandaan. Ook hier kreeg haar boek Mensen van de dag vijf sterren in NRC, dat sprak van een 'droomdebuut'. Bijzonder dat haar boek zo aanslaat in het door en door seculiere Frankrijk, want haar deels autobiografische roman gaat over een protestantse domineesfamilie. Waarom raakt dat zo'n snaar in onze seculiere tijd? Misschien omdat het niet alleen gaat over een familie, maar ook over onze cultuur. Ze verbindt thema's als alzheimer, burn-out en geloofstwijfel telkens aan grotere, existentiële vragen. De dementerende opa als metafoor voor een samenleving die vergeet waar ze vandaan komt. De opgebrande vader als beeld van een beschaving die zichzelf heeft uitgeput. De twijfelende zoon als stem van een generatie die zich afvraagt: heeft het allemaal nog wel zin? En dat maakt haar een fascinerende gast - ook als je het boek niet hebt gelezen. Bovendien houdt ze, als iemand die zelf nooit in Nederland woonde, ons Nederlanders een interessante culturele spiegel voor. David Boogerd spreekt met Emma Doude van Troostwijk, samen met vaste gast Stefan Paas, theoloog en hoogleraar aan de VU Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. 📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack) [https://open.substack.com/pub/deongelooflijke/p/drie-leugens-van-de-trump-regering?utm_campaign=post-expanded-share&utm_medium=web] 🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis [https://www.eo.nl/podcast/de-ongelooflijke-geschiedenis/afleveringen], met Beatrice de Graaf en Stefan Paas! 📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube [https://www.youtube.com/@deongelooflijke] 📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram [https://www.instagram.com/deongelooflijke/] 📱 Volg David op LinkedIn [https://www.linkedin.com/in/david-boogerd-44207a7b?originalSubdomain=nl]of Blue Sky [https://bsky.app/profile/davidboogerd.bsky.social] 📱 Volg Stefan op LinkedIn [https://www.linkedin.com/in/stefan-paas-51373a5/] Relevante afleveringen: 🎧 #294 - De teleurstelling van de (seculiere) millennial. Doortje Smithuijsen over nihilisme, open relaties en de kerk [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/138538/294-de-teleurstelling-van-de-seculiere-millennial-doortje-smithuijsen-over-nihilisme-open-relaties-en-de-kerk] 🎧 #249 - 'We bevinden ons in een mentale epidemie', stelt psychiater Rogier Hoenders, maar er is een uitweg [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/124779/249-we-bevinden-ons-in-een-mentale-epidemie-stelt-psychiater-rogier-hoenders-maar-er-is-een-uitweg] 🎧 #212 - De impact van 'de dood van God' op onze samenleving en met name jongeren (met Menno de Bree en Stefan Paas) [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/113249/212-de-impact-van-de-dood-van-god-op-onze-samenleving-en-met-name-jongeren-met-menno-de-bree-en-stefan-paas]

#296 - Van gevangenis tot Matthäus-Passion: Govert Jan Bach leert luisteren naar lijden

Hemelse schoonheid en de rauwe werkelijkheid van het leven - in deze aflevering proberen we die twee samen te brengen. Want hoe ga je om met lijden, schuld en wanhoop? En hoe kan de Matthäus Passion daarbij helpen? Welke inzichten biedt dit eeuwenoude meesterwerk ons vandaag nog? Daarover kan hij als geen ander vertellen. Hij is opgeleid tot psycholoog en theoloog - en hij heet Govert Jan Bach. En nee, die achternaam is geen toeval. Hij werkte in gevangenissen, de psychiatrie en in de suïcidepreventie. Daarnaast maakte hij programma’s over Bach en deed hij onderzoek naar de vraag: waarom raakt de Matthäus Passion juist in deze seculiere tijd zo’n snaar? En wat weet een man die decennialang oog in oog stond met het diepste menselijke lijden, over de troost die in deze muziek schuilgaat? Een uitgelezen moment om dat te bespreken - zo rond Pasen. David Boogerd spreekt Govert Jan Bach, uiteraard samen met vaste gast theoloog Stefan Paas, hoogleraar aan de VU Amsterdam en de Theologische Universiteit Utrecht. 📜 Meld je aan voor onze nieuwsbrief en lees verdiepende Ongelooflijke artikelen via ons online platform (Substack) [https://open.substack.com/pub/deongelooflijke/p/drie-leugens-van-de-trump-regering?utm_campaign=post-expanded-share&utm_medium=web], zoals dit stuk van Beatrice: We leven in een crisis - en Bach kan ons helpen [https://deongelooflijke.substack.com/p/we-leven-in-een-crisis-en-bach-kan]. En van Stefan: Wie is mijn naaste? [https://deongelooflijke.substack.com/p/wie-is-mijn-naaste] 🏛 Luister nu ook onze spin-off De Ongelooflijke Geschiedenis [https://www.eo.nl/podcast/de-ongelooflijke-geschiedenis/afleveringen], met Beatrice de Graaf en Stefan Paas! 📺 Bekijk onze gesprekken op YouTube [https://www.youtube.com/@deongelooflijke] 📱 Volg De Ongelooflijke op Instagram [https://www.instagram.com/deongelooflijke/] 📱 Volg David op LinkedIn [https://www.linkedin.com/in/david-boogerd-44207a7b?originalSubdomain=nl]of Blue Sky [https://bsky.app/profile/davidboogerd.bsky.social] 📱 Volg Stefan op LinkedIn [https://www.linkedin.com/in/stefan-paas-51373a5/] Relevante afleveringen: 🎧 #186 - Gaza, Wilders, de ramadan en waarom Bach actueler is dan ooit (met Abdelkader Benali en Stefan Paas) [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/105008/186-gaza-wilders-de-ramadan-en-waarom-bach-actueler-is-dan-ooit-met-abdelkader-benali-en-stefan-paas] 🎧 #242 - De kracht van Europa, de ziel van Pasen en een seculiere Matthäus-Passion (met Bart Groothuis en Stefan Paas) [https://www.nporadio1.nl/podcasts/de-ongelooflijke-podcast/123022/242-de-kracht-van-europa-de-ziel-van-pasen-en-een-seculiere-matthaus-passion-met-bart-groothuis-en-stefan-paas]