855. 15 graden en tóch levensgevaarlijk: hoe kan hardlopen je fataal worden?

855. 15 graden en tóch levensgevaarlijk: hoe kan hardlopen je fataal worden?

Je hebt het flink warm, bent een beetje misselijk en zwalkt wat tijdens het hardlopen; tekenen van een zware work-out, of is er toch wat meer aan de hand? Bij hardloopevenementen komt het regelmatig voor dat lopers met deze klachten met spoed naar het ziekenhuis moeten en in de ernstigste gevallen komen te overlijden. Er is sprake van een hitteberoerte, een levensgevaarlijke toestand die ondanks de naam niet alleen bij hitte voorkomt. Hoe dat zit en wat je kunt doen, vertelt thermofysioloog Coen Bongers van het Radboudumc in deze aflevering. 00:00 Een hitteberoerte kan iedereen overkomen 01:05 Pil om de interne temperatuur te meten 01:52 Wat gebeurt er bij een stijgende temperatuur? 02:50 Waarom word je warm bij inspanning? 03:45 Wat zegt een stijgende temperatuur? 04:05 Hoe werkt warmte-afgifte? 04:45 Waarom koel je af door zweten? 05:38 Hoe raak je nog meer warmte kwijt? 06:26 Wat zegt een stabiele temperatuur? 06:52 Hitteberoerte alleen bij hitte? 07:50 Hitteberoerte bij fitte mensen? 08:50 Een hitteberoerte herkennen 10:42 Hitteberoerte voorkomen bij evenementen 11:30 Koelen is het sleutelwoord 12:43 Hardlopen is gezond! See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

854. Nieuwe wet: Kunnen bedrijven straks nog doen alsof ze duurzaam zijn?

'Duurzaam', 'klimaatneutraal' of 'goed voor de planeet': bedrijven gebruiken steeds vaker groene claims... en 42% daarvan is misleidend of onvoldoende onderbouwd. Dit heet greenwashing. Het is verboden, maar bedrijven weten de regels soms slim te omzeilen. Vanaf september 2026 worden de regels strenger. Gaat dat echt verschil maken? In deze aflevering hoor je klimaatadvocaat en onderzoeker Sjoerd Lopik van de Universiteit Leiden over waarom greenwashing nog zo vaak voorkomt, waar de juridische grenzen liggen en of de nieuwe wet daar verandering in kan brengen. De EU-richtlijn Empowering Consumers for the Green Transition (ECGT): https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2024/825/oj?locale=nl [https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2024/825/oj?locale=nl] Onderzoek Sjoerd: https://www.universiteitleiden.nl/medewerkers/sjoerd-lopik/publicaties#tab-1 [https://www.universiteitleiden.nl/medewerkers/sjoerd-lopik/publicaties#tab-1] See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

853. Als je poept ruikt... wat zit er dan in je neus?

Zitten er echt stukjes poep in je neus als je poep ruikt? Technisch natuurkundige Sissi de Beer van de Universiteit Twente laat zien wat er écht gebeurt als je iets ruikt. Je ontdekt hoe jouw neus in een fractie van een seconde duizenden geuren herkent én waarom wetenschappers proberen een elektronische neus te bouwen die straks misschien levens kan redden. 0:00 Wat zit er in je neus als je poep ruikt? 0:28 Hoe snel kunnen we een geur herkennen? 1:02 Hoe werkt je neus? 1:17 Waarom ruikt parfum lekker? 1:36 Welke rol speelt temperatuur bij het ruiken van een geur? 2:01 Zitten er stukjes poep in je neus, als je het ruikt? 2:30 Hoe herken je een geur? 2:59 Hoe werken receptoren? 3:43 Hoeveel soorten geurreceptoren heeft een mens? 3:54 Hoeveel geuren kunnen we herkennen? 4:29 Waarom moet je een geur eerst leren kennen? 4:59 Waarom willen we een elektrische neus bouwen? 5:26 Hoe werkt een elektronische neus? 6:02 Wat zijn nanohaartjes? 7:02 Wat kun je met een elektronische neus? See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

852. Wat is de prijs van een dalend geboortecijfer?

De meeste Nederlanders willen graag kinderen. Toch worden er steeds minder kinderen geboren. Hoe kan dat? En wat betekent dat voor onze samenleving én voor de mensen die hun kinderwens niet kunnen waarmaken? Bijzonder hoogleraar demografie Ruben van Gaalen bij het UMCG aan de Rijksuniversiteit Groningen, onderzoeker bij het Centraal Bureau voor de Statistiek en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Demografie legt uit welke prijs we daarvoor betalen. Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app. See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

851. Dit is waarom kiezen zo moeilijk is; en zo los je het op

Ben jij iemand die razendsnel knopen doorhakt, of heb je regelmatig last van keuzestress? Keuzes maken doen we allemaal, maar wat gebeurt er eigenlijk in je brein op het moment dat je een beslissing neemt? En waarom kan de een het beter dan de ander?  Hersenonderzoeker Anne Urai (Universiteit Leiden) onderzoekt hoe verschillende hersengebieden samenwerken om tot een keuze te komen. Groepen hersencellen verzamelen bewijs voor verschillende opties, totdat één keuze de overhand krijgt. Wist je dat je vervolgens aan de grootte van je pupillen kunt zien hoe onzeker iemand is over een beslissing? Voor de echte twijfelaars deelt Anne ook nog praktische tips om makkelijker knopen door te hakken en met meer vertrouwen achter je keuze te staan. Voor haar onderzoek ontving Anne Urai de Heineken Young Scientists Award for Social Sciences. 00:00 Kan jij goed kiezen?  00:56 Wat gebeurt er in je hersenen als je een keuze maakt? 02:54 Hoe snel je brein een keuze maakt verschilt per persoon 03:58 Keuzes maken onder tijdsdruk 04:30 Mensen die ouder zijn, doen langer over keuzes  05:38 Keuze herhalen vs wisselen  07:10 Hoe maak je een moeilijke keuze? 07:31 Het stappenplan voor het maken van een keuze!  09:45: https://www.leidenpsychologyblog.nl/articles/how-to-make-big-decisions 10:04 Wanneer gebruik je een keuzematrix? See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.