594 - De komst van PRO verandert het politieke landschap

597 - Een volle, ambitieuze agenda voor EU-voorzitter Ierland

Het kleine eiland Cyprus was in de eerste helft van 2026 voorzitter [https://www.consilium.europa.eu/nl/council-eu/presidency-council-eu/] van de Europese Unie. Het grote eiland Ierland in de tweede helft. De Ieren krijgen het zwaar, de agenda van grote uitdagingen voor Europa [https://irish-presidency.consilium.europa.eu/] is overvol. Jaap Jansen en PG Kroeger bespreken de agenda en kijken naar de rijke historie en cultuur. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! [https://vriendvandeshow.nl/bb] Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl] en wij zoeken contact. *** De Ieren hebben het werkschema voor het komend half jaar stevig in de grondverf gezet. Kernprioriteit noemen zij de concrete uitwerking van het recente pakket van maatregelen - One Europe, One Market - om het rapport-Draghi en de voltooiing van de Europese interne markt uit te voeren. Heel belangrijk voor Nederland wat betreft de investeringen in R&D en innovatie, in groene chemie en voor de door het kabinet zeer gewenste vervolmaking van de Europese Kapitaalmarktunie. Opvallend is hoe – niet NAVO-lidstaat - Ierland de Europese defensie en de bijbehorende geopolitieke aanpak voluit steunt. Nadruk leggen ze op hybride dreigingen en de bedreiging van maritieme en kritische infrastructuren. Dit doen ze ook op het concreet maken van 'Europese waarden'. Inzet voor samenwerking met het Mondiale Zuiden moet de EU profileren tegenover China en Amerika. Nadrukkelijk is ook de inzet voor online bescherming en bestrijding van disinformatie en commerciële exploitatie van zwakkeren. Ierse Eurocommissaris Michael McGrath benut dit voorzitterschap voor zijn rechtsstatelijke portefeuille, het ‘Europees schild voor de democratie' initiatief, ook tegen machtige in Ierland gevestigde techbro's. Zwaarste klus, erkennen de Ieren zelf als eersten, zal de afronding zijn van het politiek touwtrekken rond het Meerjarig Financeel Kader, de EU-begroting voor 2028-2034. Een onhandige poging op de valreep door Cyprus zette de zaak op scherp. Zelfs Rob Jetten werd gedwongen zich als strenge frugal op te stellen. Achter de schermen wordt gewerkt aan een compromisdoorbraak. PG stipt aan hoe juist Nederland daarbij een wezenlijke rol kan spelen. In de Europese historie heeft Ierland een heel eigen, tragische plaats. Eeuwenlang werd het land koloniaal onderworpen en uitgeperst door een machtige Engelse elite, zoals John Lennon & Yoko Ono bezongen in The Luck of the Irish. Het leek op het rurale Rusland van die tijden. Eind 18e eeuw leidden de agrarische en de industriële revolutie tot hongersnood, burgeroorlog en een massale exodus naar onder meer Amerika. De bittere erfenis van 'the Troubles' werkt politiek ook nu nog door, zoals merkbaar bij de reacties op Brexit. Maar Ierland kent ook een grootse culturele erfenis. Die stamt uit de eeuwen van de vroegmiddeleeuwse Keltische beschaving. Haar magische, epische gedichten en verhalen drukten een meeslepend stempel op de legendes in het Europa van de riddercultuur. Het beroemdste liefdesepos werd de belangrijkste opera van de 19e eeuw, Tristan en Isolde. *** Verder kijken Persconferentie Iers voorzitterschap [https://www.youtube.com/watch?v=0Lhu3S7rGs4] *** Verder luisteren 596 – Obstakels op weg naar een echt groene chemie [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/596-obstakels-op-weg-naar-een-echt-groene-chemie] 595 – Voedselzekerheid in een wankele wereld [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/595-voedselzekerheid-in-een-wankele-wereld] 585 - 'Nostalgie is geen strategie': Canada breekt met Amerika en kiest voor de EU [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/585-nostalgie-is-geen-strategie-canada-breekt-met-amerika-en-kiest-voor-de-eu] 575 - Nederland staat niet langer op het menu, maar zit aan tafel [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/575-nederland-staat-niet-langer-op-het-menu-maar-zit-aan-de-hoofdtafel] 574 – Hormuz: eeuwenoud brandpunt van de wereld [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/574-hormuz-eeuwenoud-brandpunt-van-de-wereld] 571 - Het kabinet-Jetten in een geopolitieke orkaan [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/571-het-kabinet-jetten-in-een-geopolitieke-orkaan] 567 - De geschiedenis beukt op Europa's deur. Caroline de Gruyter over zondagskinderen in een ruige wereld [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/567-de-geschiedenis-beukt-op-europas-deur-caroline-de-gruyter-over-zondagskinderen-in-een-ruige-wereld] 553 - Cyprus EU-voorzitter, juist nu Europa er alleen voor staat [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/553-cyprus-eu-voorzitter-juist-nu-europa-er-alleen-voor-staat] 528 - ‘Europa, ontwaak!’ Manfred Weber en de eenzaamheid van Europa [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/528-europa-ontwaak-manfred-weber-en-de-eenzaamheid-van-europa-en-vicepremier-vincent-van-peteghem-over-belgi-en-nederland] 497 – De krankzinnige tarievenoorlog van Donald Trump [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/497-de-krankzinnige-tarievenoorlog-van-donald-trump]  484 - Hoe Trump chaos veroorzaakt en de Europeanen in elkaars armen drijft [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/484-hoe-trump-chaos-veroorzaakt-en-de-europeanen-in-elkaars-armen-drijft] 446 - Doe wat Draghi zegt of Europa wacht een langzame doodsstrijd [https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/7af41d6c-1463-4010-94df-a702f6f5cf08] 427 - Europa wordt een grootmacht en daar moeten we het over hebben [https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/84273d61-0203-4764-b876-79a25695bed1] *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:22:17 – Deel 2 00:42:26 – Deel 3 01:09:52 – Einde See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

596 – Obstakels op weg naar een echt groene chemie

Het is een van de grootste industriële en technologische omwentelingen van onze tijd. En zeker na de blokkade van de Straat van Hormuz beseffen we dat deze revolutie in hoog tempo moet gebeuren. Naar een circulaire economie waarin de chemische industrie van 'fossiel' - van aardolie dus - naar heel nieuwe grondstoffen als basis moet transformeren. Met organische, 'groene' en dus ook biologische grondstoffen als basis van de nieuwe chemie en de industriële sectoren die daarmee samenhangen. Boeren worden de nieuwe sjeiks, zou je bijna zeggen. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met hoogleraar Martin Junginger [https://www.uu.nl/medewerkers/HMJunginger] van het Copernicus Instituut voor Duurzame Ontwikkeling van de Universitieit Utrecht en twee avant-garde-ondernemers uit de sector van de nieuwe chemie, Marlies van Wijhe, ceo van Koninklijke Van Wijhe Verf [https://vanwijheverf.nl/nl/home/], en Joost Paques, ceo van Paques Biomaterials [https://www.paquesbiomaterials.nl/]. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Biobased Circular [https://www.biobasedcircular.com/], een programma van het Nationaal Groeifonds. En met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! [https://vriendvandeshow.nl/bb] Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl]  en wij zoeken contact. *** Martin Junginger spreekt van ‘een cruciale technologische revolutie in de komende decennia’. Want vanwege de sterke afhankelijkheid in Europa van fossiele grondstoffen van elders en vanwege de klimaateffecten van de inzet daarvan, is het voor de chemische industrie 'do or die'. Biogrondstoffen en recycling van bestaande chemische materialen moet deze industrie tot nieuwe bloei brengen. En dat is in hoge mate een geopolitieke zaak geworden. China dumpt fossiele plastics en materialen om de EU-markten te ontregelen en domineren. Oekraïne is meest belovende leverancier van 'groene grondstoffen', onder meer dankzij het nationale symbool, de zonnebloem. Geen wonder dus dat Europees beleid nodig is om een van de wereldwijd grootste chemie-clusters, hier in onze delta, te transformeren naar een nieuwe, post-fossiele toekomst. Het rapport-Wennink wijst ook op de chemie-omwenteling, maar daarin blijft het opschalen van innovaties volgens Junginger onderbelicht. We praten met twee familiebedrijven die voorop lopen. Met hun 'geduldkapitaal' zijn ze de sleutel. Een avant garde van innovatieve bedrijven, kennis en infrastructuur om te kunnen opschalen staat klaar. Maar een deel van de chemische industrie twijfelt. "Laat als land die kans niet liggen”, zegt Junginger. Marlies van Wijhe is van zo'n chemisch familiebedrijf. Haar bedrijf maakte verf en coatings ooit uit lijnzaadolie, toen via de petrochemie en nu is de chemische omwenteling weer gaande vanuit die 'oude', biobased grondstoffen. Ze heeft daartoe een eigen kenniscentrum opgebouwd, ‘want we waren er heel vroeg bij’.  Vergeleken bij de verduurzaming bij de groene energie is die naar groene grondstoffen en materialen voor haar in het beleid te weinig zichtbaar. "Dat gaat te langzaam, terwijl wij als familiebedrijven met ons geduldkapitaal het meest geschikt zijn om daarin te investeren.” Joost Paques herkent met zijn bedrijf dat ongeduld. "Wij zijn vanuit afvalwaterzuivering naar productie van groen biogas gegaan en nu doorgegroeid naar plastic-vervangende biopolymeren." Als kennisland op dit terrein is ons land de voorhoede, maar Paques benadrukt dat je meer zult moeten doen: voortdurend doorontwikkelen en 'kennis waardedrager maken'. Het besef in Europa van de riskante afhankelijkheid van kritieke grondstoffen en van de bescherming van eigen kennis en waardencreatie tegen dumping noemt hij ‘een mega-opportunity’. Om daarmee tot 'marktcreatie' te komen is voor ons land als 'avant garde' essentieel. De Critical Chemicals Alliance in de EU kan daarbij helpen ‘omdat we zelf al veel kunnen’. “Wij staan in de voorhoede van de nieuwe chemie en moeten nu aan de slag." *** Verder lezen Cees Leeuwis en Harriëtte Bos - Met biokunststof ontsnappen chemie en landbouw aan de fossiele, doodlopende weg (FD, 12 juni 2026) [https://fd.nl/opinie/1599453/met-biokunststof-ontsnappen-chemie-en-landbouw-aan-de-fossiele-doodlopende-weg] Kamerbrief over verduurzaming industrie (10 april 2026) [https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2026/04/10/verduurzaming-industrie] *** Verder luisteren 595 – Voedselzekerheid in een wankele wereld [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/595-voedselzekerheid-in-een-wankele-wereld] 576 – Oekraïense toetreding versterkt de EU, zegt rasdiplomaat Robert Serry [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/576-oekra-ense-toetreding-versterkt-de-eu-zegt-ras-diplomaat-robert-serry] 575 - Nederland staat niet langer op het menu, maar zit aan tafel [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/575-nederland-staat-niet-langer-op-het-menu-maar-zit-aan-de-hoofdtafel] 574 – Hormuz: eeuwenoud brandpunt van de wereld [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/574-hormuz-eeuwenoud-brandpunt-van-de-wereld] 571 - Het kabinet-Jetten in een geopolitieke orkaan [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/571-het-kabinet-jetten-in-een-geopolitieke-orkaan] 537 – De kracht van de vijf Nederlandse zeehavens [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/537-de-kracht-van-de-vijf-nationale-zeehavens] 499 - EU-klimaatdiplomaat Tony Agotha, speciaal gezant in turbulente tijden [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/499-eu-klimaatdiplomaat-tony-agotha-speciaal-gezant-in-turbulente-tijden] 446 - Doe wat Draghi zegt of Europa wacht een langzame doodsstrijd [https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/7af41d6c-1463-4010-94df-a702f6f5cf08] 427 - Europa wordt een grootmacht en daar moeten we het over hebben [https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/84273d61-0203-4764-b876-79a25695bed1] 415 – Klimaatbeleid: de inhaalslag van Nederland in Europa [https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/b6c685db-4cdd-4135-a8b7-f148ede7238d] 389 - De lange en hobbelige weg naar een klimaatneutraal Nederland [https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/4f1a53f7-01a8-482f-9d8d-873ffa005f3d] *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:29:51 - Deel 2 00:53:22 - Deel 3 01:03:07 - Einde  See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

595 – Voedselzekerheid in een wankele wereld

De Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) heeft het kabinet een stevige opdracht meegegeven. Zorg voor een langetermijnstrategie voor voedselzekerheid. Nederland moet hier zelfs het voortouw nemen omdat het op dit terrein wereldwijd economisch en logistiek tot de toonaangevende landen behoort. Het briefadvies ‘Voedselzekerheid in een wankele wereld: een agenda voor Nederland’ [https://www.adviesraadinternationalevraagstukken.nl/documenten/2026/05/11/voedselzekerheid-in-een-wankele-wereld] schetst zo’n agenda. Niet alleen voor bewindslieden die zich met landbouw, handelsrelaties en ontwikkelingssamenwerking bezig houden, maar ook voor bedrijven, organisaties en kenniscentra die vanuit ons land wereldwijd vaak een prominente rol spelen. En het is ook een vraagstuk van economische veiligheid en weerbaarheid. Jaap Jansen en PG Kroeger praten hierover met de schrijver van het advies, Jorrit Oppewal (AIV), en Daan Wensing, ceo van Initiatief Duurzame Handel, waarin bedrijven en organisaties die bezig zijn met agrogrondstoffen en voedselketens hun krachten bundelen. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! [https://vriendvandeshow.nl/bb] Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl]  en wij zoeken contact. *** Jorrit Oppewal benadrukt dat voedsel en de grondstoffen daarvoor geopolitieke factoren zijn geworden. Daarom moet Nederland strategische samenwerkingsrelaties ontwikkelen. En dit houdt veel meer in dan 'klantrelaties' bij agrarische producten. Namelijk kennisdeling, netwerkopbouw, intensivering van contacten – ook diplomatiek - en nadrukkelijke wederkerigheid. Een langdurig perspectief van samenwerking met landen en regio’s in het Mondiale Zuiden [https://www.adviesraadinternationalevraagstukken.nl/documenten/2025/09/10/nederland-europa-en-het-mondiale-zuiden] (Afrika, Azië en Latijns-Amerika). De Verenigde Naties willen honger uitbannen, maar het aantal mensen met honger is de afgelopen jaren juist toegenomen. Daan Wensing schetst hoe de IDH-partners vanaf de Covid-pandemie in hun handelsketens tal van disrupties ondergingen. "Tot nu toe ging het nét niet mis.” Alle betrokkenen beseffen dat de afhankelijkheden groot, complex en riskant zijn. Ook bij agrogrondstoffen. De Iran-oorlog met de blokkade van de Straat van Hormuz bleek meteen de grondstoffenketen rond kunstmest lam te leggen. “Rampzalig voor Afrika en Azië en dus meteen ook voor ons." Ook voor grondstoffen als soja en palmolie, die voor allerlei producten nodig zijn, geldt die kwetsbaarheid. En het gaat om veel meer dan alleen de bekende producten uit de supermarkt. Omdat de VS en China hun eigen gang gaan en de multilaterale organisaties in het slop zitten, moet Nederland coalities sluiten met andere ‘middenmachten’. IDH bouwt aan het soort strategische partnerschappen waar de AIV over schrijft. "Zuid-Afrika is – via ons land - voor tropische groenten en fruit een groot leverancier aan Europa. Wij hebben daar een coalitie gevormd met bedrijven die met de kennis en netwerken bij ons grote stappen kunnen zetten. Daarmee zetten wij ook een soort 'soft power' in, waarmee intensieve relaties verder verdiept worden." De klassieke werkwijze van de ‘polder' krijgt in zulke samenwerkingspatronen een eigen, nieuwe variant. De term daarvoor is 'the Dutch Diamond'. "Belangrijk is dat we zo daarin samenwerken, dat het niet de indruk wekt, dat wij heel arrogant wel even komen vertellen hoe het moet", zegt Jorrit Oppewal. In het eigen actieplan van IDH, 'Agrohandel, zeker, veerkrachtig en duurzaam [https://idh.org/resources/plan-van-aanpak-agrohandel-zeker-veerkrachtig-en-duurzaam]’ komt de alertheid ook naar voren. Daan Wensing: "We moeten beseffen dat we in een andere wereldorde leven waarin we met het Mondiale Zuiden gelijkwaardige partnerschappen vormen. Voor die partners is toegang tot de Europese Unie essentieel. Vaak voelen zij nog: "Wij staan achter in de rij.” Geopolitiek beschouwen zij de EU als net zo'n 'supermacht' als China of Amerika. Voor voedselzekerheid is Nederland voor hen vaak het gezicht van de EU. Ook dat gegeven maakt het voor de Nederlandse economie, bedrijven en kennisorganisaties cruciaal, het beleid Europees af te stemmen en hoog op de agenda te zetten. Grote langetermijn EU-programma's voor investeringen en connecties, zoals de Global Gateway – het Europese antwoord op het Chinese Belt & Road Initiative - krijgen in ons land opmerkelijk weinig aandacht. Voor de ketens en partnerschappen op dit terrein vormen ze een grote kans, mits we dat wereldwijd samen aanpakken. In de tweede helft van 2029 is Nederland EU-voorzitter. IDH pleit ervoor dat het nu vast begint met de voorbereiding van een speciale topconferentie over voedselzekerheid van de EU met die strategische partners. De Tweede Kamer ziet veel in het idee: deze week bleek brede steun voor een motie [https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2026Z13302&did=2026D30114] erover. Wensing: "We kunnen daar zoveel uitstekende vormen van samenwerking agenderen, met India, met Nigeria - en hopelijk ook met nieuwe partners erbij – zodat we als Europa met hen de strategische samenwerkingsverbanden fors versterken.” *** Verder lezen   *** Verder luisteren 593 - Oud-Eurocommissaris Franz Fischler blikt terug en kijkt vooruit [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/593-oud-eurocommissaris-franz-fischler-blikt-terug-en-kijkt-vooruit-en-hoe-europa-toerisme-en-mobiliteit-duurzaam-maakt] 585 - 'Nostalgie is geen strategie': Canada breekt met Amerika en kiest voor de EU [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/585-nostalgie-is-geen-strategie-canada-breekt-met-amerika-en-kiest-voor-de-eu] 575 - Nederland staat niet langer op het menu, maar zit aan tafel [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/575-nederland-staat-niet-langer-op-het-menu-maar-zit-aan-de-hoofdtafel] 574 – Hormuz: eeuwenoud brandpunt van de wereld [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/574-hormuz-eeuwenoud-brandpunt-van-de-wereld] 537 – De kracht van de vijf Nederlandse zeehavens [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/537-de-kracht-van-de-vijf-nationale-zeehavens] 458 - De gedroomde nieuwe wereldorde van Poetin en Xi [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/458-de-gedroomde-nieuwe-wereldorde-van-poetin-en-xi] 446 - Doe wat Draghi zegt of Europa wacht een langzame doodsstrijd [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/446-doe-wat-draghi-zegt-of-europa-wacht-een-langzame-doodsstrijd] 431 - Handelsland Nederland staat op het spel [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/431-kabinetsformatie-handelsland-nederland-staat-op-het-spel] 427 - Europa wordt een grootmacht en daar moeten we het over hebben [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/427-europa-wordt-een-grootmacht-en-daar-moeten-we-het-over-hebben] 409 - Nederland wereldwijd handelspartner, ook van communistisch Vietnam [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/409-nederland-wereldwijd-handelspartner-ook-van-communistisch-vietnam] *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:28:24 – Deel 2 00:54:14 – Deel 3 01:14:43 – Einde See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

594 - De komst van PRO verandert het politieke landschap

GroenLinks nam afscheid van zichzelf met 96% voorstemmers. De PvdA met liefst 97% voorstemmers. De komst van Progressief Nederland (PRO) verandert de nationale politiek. Eigenlijk kennen we nu hoofdzakelijk nog fusiepartijen - denk aan VVD, CDA, ChristenUnie en nu PRO - en afsplitsers - bijvoorbeeld PVV, DENK, JA21 en DNA. Wat betekent dit voor de actuele verhoudingen rond het minderheidskabinet-Jetten en voor het politieke landschap, ook in Brussel? Jaap Jansen en PG Kroeger verkennen dit met winnaar van de Anne Vondelingprijs 2025, Coen van de Ven (De Groene Amsterdammer), die eerder al een boek publiceerde [https://dasmag.nl/product/een-links-verhaal-hoe-groenlinks-en-de-pvda-ondanks-alles-een-werden/] over de fusie van GroenLinks en PvdA. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! [https://vriendvandeshow.nl/bb] Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl]  en wij zoeken contact. *** Met de naam Progressief Nederland wil de partij vooruitgangsgeloof uitstralen. Het valt op dat bij de start het begrip 'links' nadrukkelijk vermeden werd. Partijleider Jesse Klaver benadrukt ook steeds dat PRO een brede partij, zelfs een 'massapartij' wil zijn. Tegen de tijdgeest in een echte 'catch all party'. Minstens zo opvallend is dat de luidruchtige nostalgische critici uit de PvdA wel veel zendtijd kregen in talkshows, maar geen breed en overtuigend geluid bleken te vertolken. De groep is zelfs al uiteengevallen, zoals bleek uit het optreden van FNV-voorzitter Hans Spekman op het congres en de nadrukkelijke aanwezigheid van oud PvdA-leider Ad Melkert. Karakteristiek sociaaldemocratische thema's als woningnood, bestaanszekerheid en 'eerlijk delen' domineerden de speeches. Over zulke concrete thema’s wil PRO met de minderheidscoalitie van Jetten tot ‘afspraken voor eerlijk beleid’ komen, gesteund door de vakbeweging. De nieuwe partij heeft daarmee direct invloed op het beleid. Met de nadruk op 'progressief' wordt impliciet gezegd dat een partij als D66 die term niet echt meer kan claimen. Met dat scherpere onderscheid markeert PRO tegelijk de andere koers die Jetten in de recente campagne ging varen. Ooit was juist D66 de pleitbezorger van een 'Progressieve Volkspartij' en was het de PvdA die Hans van Mierlo een blauwtje liet lopen. Die kaarten zijn nu dus anders geschud. PRO zegt ten diepste: er is nu een progressieve volkspartij, maar zonder D66. Ook naar CDA en VVD is de eis van ‘eerlijke afspraken’ een interessante beweging. PRO presenteert zich als een constructieve, zelfbewuste partner. Een beetje Rijnlands zelfs. Dat deze nieuwe partij een geradicaliseerde linkse club is, kan de VVD in dat licht moeilijk volhouden, zeker niet als VVD-vicepremier Dilan Yesilgöz zelf ineens ‘een uitgestoken hand’ wil presenteren.  De fusie is een feit. Maar één blikje hebben GroenLinks en PvdA gedurende het fusieproces keer op keer voor zich uitgeschopt. Bij welke Europese politieke familie wil PRO aansluiten? Dat is een veel bepalender kwestie dan wellicht eerder gedacht was. In Brussel hebben Groenen noch sociaaldemocraten zin in een tot de Europese parlementsverkiezingen van 2029 durende vage positionering. Ondanks tegenstand – voornamelijk uit GroenLinks-hoek – besloten de PRO-leden om al in september bij referendum de knoop door te hakken. Kiest PRO voor de grote sociaaldemocratische machtsmachine of toch voor de Groenen? Voor de nieuwe partij wordt die stemming de eerste lakmoesproef. Europese politiek is zeker in deze tijd ook voluit binnenlandse politiek. *** Verder lezen Coen van de Ven in De Groene [https://www.groene.nl/auteur/coen-van-de-ven] Matthijs Rooduijn - PRO moet een oude PvdA-strategie herhalen, maar dan omgekeerd [https://www.nrc.nl/nieuws/2026/06/11/pro-moet-een-oude-pvda-strategie-herhalen-maar-dan-omgekeerd-a4929574] ***  Verder luisteren 532 – GroenLinks-PvdA: het glibberige pad naar één partij [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/532-groenlinks-pvda-het-glibberige-pad-naar-n-partij] 591 – Honderd dagen kabinet-Jetten [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/591-honderd-dagen-kabinet-jetten] 589 - Nieuwe poldervoorzitters dwingen kabinet-Jetten terug te komen op bezuinigingsplan [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/589-nieuwe-polder-dwingt-kabinet-tot-handreiking] 480 - De dilemma's van links [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/480-de-dilemmas-van-links] 195 - PvdA en CDA: ooit dominante machtspartijen, nu grote verliezers. Hoe komt dat? En hoe nu verder? [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/195-pvda-en-cda-ooit-dominante-machtspartijen-nu-grote-verliezers-hoe-komt-dat-en-hoe-nu-verder] 170 - Waarom linkse samenwerking altijd weer mislukt [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/170-waarom-linkse-samenwerking-altijd-weer-mislukt] 123 – Hoe de PvdA in de greep kwam van het neoliberalisme [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/123-hoe-de-pvda-in-de-greep-kwam-van-het-neoliberalisme] 161 - Hans van Mierlo, een politieke popster [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/161-hans-van-mierlo-een-politieke-popster]  27 - Rob Jetten wil muren slopen [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/27-rob-jetten-d66-wil-muren-slopen-pg-weet-hoe-je-rommelt-met-cijfers] En Coen van de Ven samen met Jan Tromp: 367 - Wantrouwen in de wandelgangen: het Binnenhof van moederschoot naar betonnen bunker [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/367-wantrouwen-in-de-wandelgangen-het-binnenhof-van-moederschoot-naar-betonnen-bunker] *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:24:38 – Deel 2 00:49:24 – Deel 3 01:27:38 – Einde See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

593 - Oud-Eurocommissaris Franz Fischler blikt terug en kijkt vooruit. En: hoe Europa toerisme en mobiliteit duurzaam maakt

Nergens ter wereld komen zo veel reizigers genieten van groene landschappen, mooie regio's en cultuursteden als hier in Europa. Meer dan 500 miljoen van hen bezochten in 2025 de landen van de EU. Maar liefst tien procent van de Europese economie draait op toerisme. Maar dat succes komt niet vanzelf. Er zijn veel uitdagingen. Klimaateffecten, overvolle steden, nog te weinig duurzaam transport, gebrek aan nieuw jong talent in de sector. Jaap Jansen en PG Kroeger praten erover met twee Europese topexperts op het European Sustainable Tourism Mobility Forum [https://www.buas.nl/en/event/european-sustainable-tourism-mobility-forum] deze week op Breda University of Applied Sciences [https://www.buas.nl/]. Daarna volgt een bijzonder gesprek met een levende legende uit de Europese politiek, de Oostenrijkse oud-Eurocommissaris Franz Fischler [https://de.wikipedia.org/wiki/Franz_Fischler]. Hij zette grote landbouwhervormingen in gang en vindt dat het nu, na 25 jaar, weer tijd is voor een grootscheepse hervorming. *** This is a Dutch podcast, but from minute 5 on, the conversation is in English. Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! [https://vriendvandeshow.nl/bb] Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl]  en wij zoeken contact. *** Europees commissaris Apostolos Tzitzikostas werkt in Brussel nu - voor het eerst - aan een strategie voor duurzaam toerisme, geïntegreerd met zijn beleid gericht op duurzaam transport en mobiliteit. Sleutelfiguur daarbij is Mona Bjorklund [https://www.linkedin.com/in/mona-bjorklund-3899a0399/], directeur beleid bij 'DG MOVE' het directoraat-generaal van de Commissie dat erover gaat. Zij zet helder uiteen hoe zo'n strategie op hoog beleidsniveau tot stand komt. Bepaald niet als 'dictaat uit Brussel', maar als ontwikkeling van een duidelijke, gezamenlijke beleidsrichting voor de lange termijn, samen met bedrijven, organisaties en kennisinstellingen vanuit heel de EU. Zo'n samenwerkingspartner is Fabian Schulz-Luckenbach [https://www.linkedin.com/in/fabian-schulz-luckenbach-aa477824a/], hoofd pubic affairs internationaal  langeafstand-passagierstransport van Deutsche Bundesbahn. Hij vertelt hoe EU-lidstaten concreet op die langetermijnstrategie inspelen. Zo moeten grote infraplannen gerealiseerd worden voor duurzaam spoorverkeer over de nationale grenzen heen. Aanleg van hogesnelheidsverbindingen tussen Europese metropolen is een grote prioriteit, waar met veel elan aan gewerkt wordt. Minstens zo'n uitdaging blijken de regelstelsels van de lidstaten die elkaar vaak in de weg zitten. Van nationale seinsystemen tot energiekosten waarbij het vliegverkeer nu nog bevoordeeld wordt. De toerismesector is zeer dynamisch. Er is ruimte voor 1 miljoen meer banen en jong talent. Ook daarom is het uitwisselen van bewezen methoden tussen lidstaten, regio's en steden essentieel. Het aansturen van grote bezoekersstromen in culturele hotspots geeft heel wat steden hoofdpijn. Scheefgegroeid toerisme is geen tijdelijk verschijnsel dat zich vanzelf oplost. Oud-eurocommissaris en oud-landbouwminister Franz Fischler herkent vanuit zijn werk op het hoogste niveau in Brussel veel van zulke uitdagingen, zeker voor 'groene regio's'. Hij was in 1995 de eerste Eurocommissaris uit Oostenrijk, dat pas na akkoord van Gorbatsjov EU-lid kon worden. Hij was ook de eerste commissaris die een 'multinationaal kabinet' samenstelde: zes sherpa’s die hem door de Brusselse beleidsjungle loodsten. Meteen bij zijn start kreeg hij de zwaarste portefeuille: landbouw en rurale ontwikkeling. Hoe zijn land de EU in kwam schildert hij met kleurrijke verhalen. Er was een referendum voor nodig. Toen voorstander Jörg Haider – leider van de radicaal-rechtse Vrijheidspartij – ontdekte dat de Groenen de enige oppositie waren, wendde hij de steven en ging bij Fischlers boerenachterban het anti-Europavuurtje opstoken. Dat mislukte. Hoe dat verliep is ook nu nog leerzaam voor de actuele politiek. In de Europese Commissie zag Fischler hoe Jacques Chirac met Gerhard Schröder de landbouwhervorming torpedeerde die hij later alsnog voor elkaar kreeg. "Een gedegen hervorming lukt alleen als je een goede strategie hebt ontwikkeld. En die moet je publiekelijk niet volledig ventileren, maar stap voor stap realiseren." Fischler vertelt met smaak over zijn belevenissen met collega's als president Romano Prodi, Michel Barnier en Frits Bolkestein. "Die was niet zozeer eurosceptisch als wel een scepticus over heel de mensheid, van nature." Ursula von der Leyen noemt hij ‘een sterkere president’ dan de professorale Prodi, maar een waarschuwing geeft hij wel af. "Ze trekt alle besluitvorming naar zich toe. De sfeer in de Commissie is minder goed dan in mijn tijd. En 27 commissarissen is te veel. Dat moet minder, zoals in het Verdrag staat. Maar de lidstaten houden het tegen.” *** Verder luisteren 499 - EU-klimaatdiplomaat Tony Agotha, speciaal gezant in turbulente tijden [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/499-eu-klimaatdiplomaat-tony-agotha-speciaal-gezant-in-turbulente-tijden] 471 - De verduurzaming is Nederlands grootste verbouwing ooit [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/471-de-verduurzaming-is-nederlands-grootste-verbouwing-ooit] 415 – Klimaatbeleid: de inhaalslag van Nederland in Europa [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/415-klimaatbeleid-de-inhaalslag-van-nederland-in-europa] 389 - De lange en hobbelige weg naar een klimaatneutraal Nederland [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/389-de-lange-en-hobbelige-weg-naar-een-klimaatneutraal-nederland] 106 - Diederik Samsom over het Europese klimaatbeleid en het crisisherstelplan [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/106-diederik-samsom-over-het-europese-klimaatbeleid-en-het-crisisherstelplan] 446 - Doe wat Draghi zegt of Europa wacht een langzame doodsstrijd [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/446-doe-wat-draghi-zegt-of-europa-wacht-een-langzame-doodsstrijd] 512 – Hoe onderwijs, bedrijven en overheden samen de arbeidsmarktkrapte bestrijden [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/512-hoe-onderwijs-bedrijven-en-overheden-samen-de-arbeidsmarktkrapte-bestrijden] 336 - Timothy Garton Ash: Hoe Europa zichzelf voor de derde keer opnieuw uitvindt [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/336-timothy-garton-ash-hoe-europa-zichzelf-voor-de-derde-keer-opnieuw-uitvindt] 109 - Mathieu Segers: Sterke lidstaten maken Europa sterk [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/109-mathieu-segers-sterke-lidstaten-maken-europa-sterk] *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1: intro 00:05:43 - Deel 2: Mona Bjorklund & Fabian Schultz-Luckenbach 00:28:46 – Deel 3: Franz Fischler 00:54:01 – Deel 4: Franz Fischler 01:18:48 – Einde See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.