Bewustzijn, snappen we dat nog steeds niet?

Bewustzijn, snappen we dat nog steeds niet?

Dat je dit nu leest of luistert naar de podcast, laat zien dat je blijkbaar ergens bewust van bent. Dat je bewustzijn hebt. Maar wat is er eigenlijk nog meer allemaal bewust? Zijn alle dieren bewust? Zijn planten en bomen bewust? Wat is bewustzijn nou eigenlijk en waar komt het vandaan? Lange tijd geloofden we (en we geloven nog steeds soms) dat bewustzijn door het brein wordt gegenereerd. Maar veel wetenschappers van verschillende disciplines, zijn daar niet meer zo zeker van. In deze ontzettend verwarrende aflevering duiken psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach in de bewustzijn materie. Mede op basis van het nieuwe boek van bestseller auteur Michael Pollan. Als je aan het eind van deze aflevering nog minder snapt van wat bewustzijn is, dan hebben we ons werk goed gedaan. Zoals bewustzijn wetenschapper Christoff Koch tegen Michael Pollan ook zei, nadat Pollan toegaf dat hij er nu minder van begrijpt: ‘Dat is goed. Dat is vooruitgang.’ Bronnen: - Michael Pollan (2026). A world appears - A journey into consciousness. - Over integrative information theory http://en.wikipedia.org/wiki/Integrated_information_theory - Check ook Essentia Foundation Youtube over alles rondom Idealisme en Bernardo Kastrup: https://www.youtube.com/@essentiafoundation - Wat het is om een vleermuis te zijn van Thomas Nagel: https://en.wikipedia.org/wiki/What_Is_It_Like_to_Be_a_Bat%3F - Een discussie tussen Christoff Koch, Anil Seth en Bernardo Kastrup, drie bewustzijn wetenschappers / filosofen over bewustzijn en de werkelijkheid https://www.youtube.com/watch?v=zTqFZwbX3Zc

Paddotrip tijdens vrijgezellenfeest in Efteling, goed idee?

Waarom vinden we psychedelica spannend, maar kijken we nauwelijks op van een vrijgezellenfeest dat uitloopt op de zoveelste kroegentocht? Naar aanleiding van een opmerkelijke ervaring op een bachelorparty duiken Thijs en Lennard in de normalisering van alcohol, de angst rondom psychedelica en het belang van keuze, vertrouwen en setting. Want hoewel paddo’s en LSD zeker geen middelen zijn die je “even voor de grap” doet, zegt onze nonchalance over alcohol misschien minstens zoveel over hoe vreemd onze ideeën over drugs eigenlijk zijn.

Naar een festival. Waarom doen we dat?

Er zijn in Nederland elk jaar meer dan 1200 festivals te bezoeken. Van kleine tot enorme waar meer dan een kwart miljoen mensen op af komen. Het is zweterig, je moet ver reizen, ver lopen, in een klein rot tentje slapen, in de rij staan voor douchen, gore wc’s en muntjes om weer in de rij te staan voor bier. Om daarna hutje mutje tegen elkaar aan te staan bij de ene band, zodat je geen tijd hebt om de andere te zien. Waarom in godsnaam zouden we dat willen doen? Psychologen Thijs Launspach en Lennard Toma duiken in de aantrekkingskracht van festivals en waarom we dat eigenlijk als erg prettig ervaren. En wat er psychologisch gebeurt als duizenden mensen tegelijkertijd bij elkaar zijn. Ow, en iets met drugs. Bronnen: - Durkheim, É. (1912). Les formes élémentaires de la vie religieuse — oorsprong van het begrip collective effervescence (collectief bruisen). - Haidt, J., Seder, J. P., & Kesebir, S. (2008). Hive psychology, happiness, and public policy. The Journal of Legal Studies — collectief bruisen als zelf-transcenderende emotie. - Zumeta, L. N., e.a. (2022). Emotional processes, collective behavior, and social movements: a meta-analytic review of collective effervescence outcomes. Frontiers in Psychology. - Schwartz, B., & Ward, A. (2002). Maximizing versus satisficing: Happiness is a matter of choice. Journal of Personality and Social Psychology — maximizers zijn minder gelukkig. - Iyengar, S. S., & Lepper, M. R. (2000). When choice is demotivating (het "jam-experiment") — meer keuze, minder tevredenheid. - Przybylski, A. K., Murayama, K., DeHaan, C. R., & Gladwell, V. (2013). Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out. Computers in Human Behavior — eerste wetenschappelijke definitie van FOMO. - Epley, N., & Schroeder, J. (2014). Mistakenly seeking solitude. Journal of Experimental Psychology: General — praten met vreemden maakt blijer dan verwacht. - Dunn, E. W., Aknin, L. B., & Norton, M. I. (2008). Spending money on others promotes happiness. Science — iets voor een ander doen verhoogt geluk (uit Thijs' talk). - Motieven druggebruik: Motivational characteristics of recreational drug use among emerging adults in social settings (Frontiers in Public Health, 2023); A qualitative investigation exploring why dance festivals are risky environments for drug use (Harm Reduction Journal, 2022); Hughes e.a., Substance Use and Attendance Motives of EDM Event Attendees (2023). - Eigen werk Thijs: talk Je bent niet belangrijk (School of Life / Lowlands).

Wat moet je volgens Haidt doen tegen Brainrot

Wat gebeurt er met je brein als je urenlang TikToks kijkt, je sociale leven steeds digitaler wordt en zelfs AI straks een soort vriend voor je kan zijn? Aan de hand van een talk van Jonathan Haidt duiken Thijs en Lennard in brainrot, schermtijd, social media en de vraag wat al die technologie doet met onze aandacht, mentale gezondheid en relaties. Want hoe handig smartphones, schermen en AI ook kunnen zijn, ze nemen ook iets over wat kinderen en jongeren juist nodig hebben: echt contact, verveling, concentratie en tijd in de fysieke wereld. Dus moeten we technologie blijven omarmen, of is het tijd om wat technosceptischer te worden?

Sigmund Freud #2: Wat leeft er nog van Freuds ideeën?

In de vorige aflevering hebben we het uitgebreid gehad over niemand minder dan Sigmund Freud. De grootvader van de psychologie en therapie die we nu kennen. In die aflevering hadden we het over zijn levensloop en belangrijkste ideeën en hoe die in zijn tijd te plaatsen. In deze tweede aflevering van de deepdive in Sigmund Freud, duiken psychologen Lennard Toma en Thijs Launspach in wat er over is van zijn ideeën en waar er kritiek op is. Wat wordt er nog gebruikt in therapie van wat Freud bedacht en wat hebben we terecht overboord gegooid? BRONNEN - Freud, S. (1899/1900). *Die Traumdeutung* [De Droomduiding]. Franz Deuticke. - Freud, S. (1923). *Das Ich und das Es.* Internationaler Psychoanalytischer Verlag. - Freud, A. (1936). *The Ego and the Mechanisms of Defence.* Hogarth Press. - Gay, P. (1988). *Freud: A Life for Our Time.* Norton. - Popper, K. (1963). *Conjectures and Refutations.* Routledge. *(Kritiek op falsificeerbaarheid van psychoanalyse)* - Kahneman, D. (2011). *Thinking, Fast and Slow.* Farrar, Straus and Giroux. - Launspach, T. (2024). *We doen allemaal maar wat* — hoofdstuk "Van hypnose naar praattherapie". Spectrum.