Speurwerk

Special: Wat doen censuur en wapenhandel in de Nederlandse wetenschap?

De wereld staat onder hoogspanning. Trump is opnieuw aan de macht in Amerika en de oorlogen in Gaza en Oekraïne houden de wereld in hun greep. Wat merken we daarvan in Nederland? Investico deed het afgelopen jaar meerdere onderzoeken naar een plek waar dat misschien wel als eerste voelbaar is: de wetenschap. Samenwerking is voor universiteiten een goudmijn: ze komen verder door het delen van kennis en inzichten met de beste wetenschappers over de hele wereld. Maar wanneer kan je dat niet meer verantwoorden? Hoe gaan de Nederlandse universiteiten om met een steeds ondemocratischere wereld? Kan je bijvoorbeeld nog samenwerken met collega’s die gecensureerd worden? En wat doe je als je mede-onderzoeker meevecht in de oorlog in Gaza? In deze speciale aflevering van Speurwerk vertellen Investico-journalisten Bijou van der Borst, Sofyan El Bouchtili en Emiel Woutersen samen met hoofdredacteur Thomas Muntz over hoe de effecten van de veranderende geopolitiek direct voelbaar zijn in de Nederlandse wetenschap. Ze bespreken drie verschillende onderzoeken waarin word gekeken naar hoe Nederlandse universiteiten zich verhouden tot een steeds illiberalere wereld. Ze deden deze onderzoeken samen met Machteld Veen, Emma van Bergeijk en Martijn Roessing voor Trouw, De Groene Amsterdammer, Nu.nl en het hoger onderwijs persbureau. Presentatie & montage: Sylvana van den Braak & Michelle Salomons Muziek & eindmix: Pepijn Buitenhuis

Dakloos of je kind kwijt

In Nederland slapen steeds meer kinderen op straat. Maar dakloze moeders met kinderen die bij de noodopvang aankloppen omdat ze op straat staan worden weggestuurd, blijkt uit onderzoek van de nieuwe masterclass van Investico. Bovendien wordt er gedreigd met het inschakelen van Veilig Thuis als ze zelf geen onderdak vinden. Maar dat mag helemaal niet. Bijna altijd gaat het om vrouwen van kleur, ontdekten de journalisten. Het zijn zogenoemde remigranten, gezinnen die een tijd in het buitenland hebben gewoond, of vrouwen die zelf geen Nederlands staatsburgerschap hebben maar een Nederlands kind opvoeden. Gemeenten zien deze groepen als probleem en vinden dat de opvang bedoeld is voor ‘Nederlandse gezinnen’. De journalisten vertellen over hun onderzoek, en je hoort daarnaast hoofdredacteur Thomas Muntz over hoe Investico onderzoek doet naar racisme en de rechten van de allerzwaksten in de samenleving. In deze aflevering hoor je Mathanja van Houwelingen, Lot Alewijnse en Sacha Pimentel. Ze deden dit samen met Hidde Kleijn en Doris Janssen voor De Groene Amsterdammer en Trouw. Lees hier het artikel in De Groene Amsterdammer en lees hier het artikel in Trouw. Luister ook naar de wekelijkse podcast van De Groene Amsterdammer [https://www.groene.nl/podcasts/de-groene-amsterdammer-podcast]. Elke week bespreekt Kees van den Bosch een diepgravend artikel uit De Groene Amsterdammer en interviewt hij de betrokken journalisten. Presentatie & montage: Sylvana van den Braak, Marieke Rotman & Michelle Salomons Muziek & eindmix: Pepijn Buitenhuis

Beter mishandeld door een vreemde dan door je eigen man

Trigger warning: deze aflevering gaat over mishandeling en huiselijk geweld. Femicide wordt wel de meest voorspelbare moord genoemd. Het grootste deel van de moorden op vrouwen wordt niet gepleegd op een afgelegen weg, maar achter de eigen voordeur: door een partner of ex. Vaak gaat daar een patroon van huiselijk geweld aan vooraf. Maar als slachtoffers daarvan een rechtszaak proberen aan te spannen, levert dat vaak niks op, vond Investico. Voor dit onderzoek kreeg Investico unieke inzage in zogenoemde artikel 12-procedures: de klachten die tegen het Openbaar Ministerie kunnen worden ingediend als zij besluiten om aangiftes niet te vervolgen. Investico reconstrueerde de manier waarop het openbaar ministerie en Nederlandse rechters omgaan met huiselijk geweld. Waarom is het zo moeilijk voor slachtoffers om hun recht te halen? In deze aflevering vertellen Jolanda van de Beld, Belia Heilbron en Bobby Uilen over hun onderzoek naar rechtsvervolging bij huiselijk geweld. Ze deden dat samen met Roland Strijker voor RTL Nieuws, De Groene Amsterdammer en Investico. Lees hier het artikel van Investico of bekijk het item van RTL Nieuws. Mis ook Bouta's laatste zet [https://argos.vpro.nl/collecties/boutas-laatste-zet] niet. Een podcastserie over de verdwijning van Desi Bouterse, de oud-president van Suriname en veroordeelde van de Decembermoorden, in samenwerking met Argos en De Groene Amsterdammer. Presentatie & montage: Sylvana van den Braak, Marieke Rotman & Michelle Salomons Muziek & eindmix: Pepijn Buitenhuis

Een bloedneus door een slak

Bloedneuzen, dode vissen en zware metalen in de natuur: staalslakken zijn gevaarlijk. Toch ligt het restproduct van staalfabriek Tata Steel door heel Nederland. Maar waar precies, dat weet eigenlijk niemand. Hoe kan dat? Investico-journalisten trokken het hele land door, op zoek naar staalslakken. Ze vonden, samen met Nu.nl, in totaal 216 locaties waar staalslakken liggen. Ook spitten ze tien jaar aan wetgeving, rechtszaken, bouwplannen en beleid door om erachter te komen hoe staalslakken daar terechtkwamen, en waarom we daar zo’n slecht zicht op hebben. Nu er steeds meer bekend wordt over hoe schadelijk dit materiaal is, dient zich een nieuwe vraag aan: wat gaan we ermee doen? Wie is er verantwoordelijk voor het opruimen van staalslakken? In deze aflevering vertellen Muriël Louman, Naima Cornelia en Jeroen Kraan van Nu.nl over hun onderzoeken naar de locaties van staalslakken in Nederland, die ze samen met Michelle Salomons en Daphné Dupont-Nivet deden. Lees hier het artikel van Investico [https://www.platform-investico.nl/onderzoeken/verdacht-grind-en-schepen-vol-tata-spul?token=50f9da02608e77f1df747c504b9a796b6ed19d25], het artikel van Nu.nl [https://www.nu.nl/klimaat/6353536/overal-liggen-staalslakken-vervuilend-materiaal-op-zeker-115-plekken-gebruikt.html], het Noord-Hollands Dagblad, het Haarlems Dagblad, de Gooi- en Eemlander of bekijk het item van Omroep Zeeland. Investico zoekt voor 31 oktober 10.000 vrienden. Wil jij de onderzoeken die in Speurwerk aan bod komen steunen, wil jij de onderzoeksjournalistiek van Investico verder helpen? Wordt dan vriend van Investico [https://donaties.platform-investico.nl/]. Via deze link kan je een jaarlijkse bijdrage doen om ons te steunen, die is fiscaal aftrekbaar. Je steunt Investico al vanaf 1 euro per maand. Mis ook Bouta's laatste zet [https://argos.vpro.nl/collecties/boutas-laatste-zet] niet. Een podcastserie over de verdwijning van Desi Bouterse, de oud-president van Suriname en veroordeelde van de Decembermoorden, in samenwerking met Argos en De Groene Amsterdammer. Presentatie & montage: Marieke Rotman, Sylvana van den Braak & Michelle Salomons Muziek & eindmix: Pepijn Buitenhuis

Geldstromen naar Israëlische kolonisten

Nederlandse orthodox christelijke organisaties zetten zich al decennialang in voor Israël. De steun beperkt zich niet tot internationaal erkend Israëlisch grondgebied, maar gaat ook naar illegaal bezet gebied op de Westelijke Jordaanoever: van het huisvesten van kolonisten, tot rusthuizen voor Israëlische soldaten, beveiligingscamera’s en drones. Eén stichting biedt zelfs aan om vuurwapens te financieren, blijkt uit onderzoek van Investico, De Groene Amsterdammer, Het Nederlands Dagblad en BOOS. In deze aflevering vertellen Allart van der Woude, Romy van der Burgh en Marieke Rotman over hun onderzoek naar financiële steun aan kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. Lees hier het artikel van Investico [https://www.platform-investico.nl/onderzoeken/nederlands-christelijke-steun-aan-de-kolonisatie-van-palestina], het artikel van het Nederlands Dagblad [https://www.nd.nl/nieuws/israel/1262252/hoe-christelijke-donateurs-in-nederland-radicale-israelische-] of kijk de uitzending van BOOS [https://www.youtube.com/watch?v=wdHY7qbGlcI]. Wil jij de onderzoeken die in Speurwerk aan bod komen steunen, wil jij de onderzoeksjournalistiek van Investico verder helpen? Wordt dan vriend van Investico. Via deze link [https://www.platform-investico.nl/vriendschap/] kan je een jaarlijkse bijdrage doen om ons te steunen, die is fiscaal aftrekbaar. Je steunt Investico al vanaf 1 euro per maand. Mis ook Bouta's laatste zet [https://argos.vpro.nl/collecties/boutas-laatste-zet]niet. Een podcastserie over de verdwijning van Desi Bouterse, de oud-president van Suriname en veroordeelde van de Decembermoorden, in samenwerking met Argos en De Groene Amsterdammer. Presentatie & montage: Michelle Salomons & Sylvana van den Braak Muziek & eindmix: Pepijn Buitenhuis