Grip op de Chaos Podcast

Grip op de Chaos #90: Amerika zet Claude uit, wat stelt het 'bestand' met Iran voor? En flipperkasten!

Send us Fan Mail [https://www.buzzsprout.com/2305824/fan_mail/new] Op vrijdagavond zette de Amerikaanse overheid het nieuwste AI-model van Anthropic gewoon uit. Voor iedereen buiten de VS. Inclusief Europa. Een kantelpunt: we zien dat we software ook als wapens aan het inzetten zijn.  In aflevering 90 ontleden Rens en Pepijn dit AI verhaal en wat het betekent voor Europa. Verder: het bestand tussen Iran en Amerika (heeft Trump nou écht een betere deal dan vóór de oorlog?), een super-El Niño die eraan komt en mangroves die voor het eerst in veertig jaar weer groeien. En we gingen flipperen in Rotterdam. De meeste mensen kennen Rens van BNR, of als dagvoorzitter. Maar Rens schuwt ook het TV-werk niet en heeft programma’s voor RTLZ en voor SBS (Goed Nieuws vandaag) gemaakt. Pepijn werkt aan innovaties voor een mooiere wereld. En combineert daarbij drie disciplines: ondernemen, NGO’s en politiek. De laatste tijd vooral gericht op impact investing en het mogelijk maken van moonshot CO2-innovaties.

Grip op de Chaos #89: het Oekraïense kantelpunt, datacenters als nieuwe maanlanding en Brobbey of Malen als nieuwe helden??

Send us Fan Mail [https://www.buzzsprout.com/2305824/fan_mail/new] Rens en Pepijn beginnen luchtig — Rens net terug uit de Dolomieten.  Daarna : een Oekraïne dat volgens steeds meer experts gewoon aan het winnen is, terwijl Washington Moskou zo veel mogelijk de hand boven het hoofd houdt, en een Noordpool die volgens onderzoekers uit Edinburgh een kantelpunt voorbij is dat we niet meer terugdraaien.  De echte deep dive gaat over datacenters: die stroomslurpende monsters waar half Nederland tegen protesteert, maar die volgens een Amerikaanse techschrijver óók de nieuwe maanlanding zijn — één klant met een bodemloze portemonnee die kernfusie, aardwarmte en fotonica eindelijk van de plank trekt.   Plus Zwitsers die een bevolkingsplafond in de grondwet willen, en twee tips waar Rens hard om moest lachen of juist even stil van werd. De meeste mensen kennen Rens van BNR, of als dagvoorzitter. Maar Rens schuwt ook het TV-werk niet en heeft programma’s voor RTLZ en voor SBS (Goed Nieuws vandaag) gemaakt. Pepijn werkt aan innovaties voor een mooiere wereld. En combineert daarbij drie disciplines: ondernemen, NGO’s en politiek. De laatste tijd vooral gericht op impact investing en het mogelijk maken van moonshot CO2-innovaties.

INTERVIEW: Mark Thiessen, oud-campagnestrateeg. Radicaal rechts bouwt een nieuwe wereld. Zijn wij er klaar voor?

Send us Fan Mail [https://www.buzzsprout.com/2305824/fan_mail/new] Deze week een speciale uitzending.  Rens en Pepijn hebben historicus, ondernemer en EW columnist Mark Thiessen aan tafel.  We praten over de staat van de democratie. We kunnen de problemen van de bevoling niet meer oplossen. De middenpartijen zijn de conservatieven geworden, terwijl radicaal rechts ondertussen de echte revolutionairen zijn. Sociale media deed met ons democratisch systeem wat de boekdrukkunst in de 16e eeuw deed: eerst chaos, dan een nieuwe orde. Maar wat is die nieuwe orde? Dat is precies de inzet van de strijd.  In deze aflevering: * Democratie in systeemcrisis Politiek draait niet meer om wetgeving maar om uitspreken. Mark Thiessen legt uit waarom westerse democratieën vastlopen en wat er in het systeem is veranderd. * Sociale media als informatietechnologie Hoe de opkomst van sociale media het politieke systeem op zijn kop zet, net zoals de boekdrukkunst dat deed in de 15e en 16e eeuw. Lees meer in Thinking in Systems van Donella Meadows. * Radicaal rechts als echte revolutionairen Trump, Musk, Orban en Bardella zijn geen populisten die trucjes uithalen. Ze hebben een ideologische agenda en zijn een nieuwe wereld aan het bouwen. Progressieven verdedigen ondertussen een oude. * De NAVO bestaat al niet meer Al in februari 2017 kondigde Trump aan weinig te voelen voor artikel 5. Mark Thiessen stelt dat de NAVO sindsdien een façade is, en dat we dat nog steeds niet goed hebben verwerkt. * Representativiteit en responsiviteit Meer dan 92 procent van de wethouders en 80 procent van de Kamerleden is academisch geschoold. Onderzoek van de UvA laat zien dat beleid pas werkelijkheid wordt als een kleine hoogopgeleide minderheid het wil. Dat is geen democratie, dat is een aristocratie. * AI als de volgende schok Sociale media was al disruptief genoeg. AI is van een andere orde, en Thiessen durft er nauwelijks over na te denken. De meeste mensen kennen Rens van BNR, of als dagvoorzitter. Maar Rens schuwt ook het TV-werk niet en heeft programma’s voor RTLZ en voor SBS (Goed Nieuws vandaag) gemaakt. Pepijn werkt aan innovaties voor een mooiere wereld. En combineert daarbij drie disciplines: ondernemen, NGO’s en politiek. De laatste tijd vooral gericht op impact investing en het mogelijk maken van moonshot CO2-innovaties.

Grip op de Chaos #88: Eric Schmidt uitgejoeld, Trumps slush fund en Ferrari à la Apple

Send us Fan Mail [https://www.buzzsprout.com/2305824/fan_mail/new] Rens en Pepijn duiken in een week waarin de wereld een stukje absurder werd. De AI-stemming kantelt zichtbaar: ex-Google-baas Eric Schmidt wordt door studenten weggeboed, de paus mengt zich in het debat met een encycliek, en Trump trekt op het laatste moment zijn AI-veiligheidsorder in, omdat regulering vooral niet in de weg mag zitten.  Ondertussen heeft diezelfde Trump een slush fund van 1,8 miljard opgetuigd om zijn vriendjes rechtstreeks uit de staatsruif te bedienen, een nieuw niveau van openlijke corruptie.  In de deep dive: het is mei en Spanje tikt 38 graden aan, Londen 35, en de vraag dringt zich op of Nederland eigenlijk wel gebouwd is voor de wereld die nu bestaat. Spoiler: met dijken zijn we wereldkampioen, met hittestress en droogte hopeloos achter de feiten aan.  Plus tips over een masterclass-interview waarin Wilfred Genee eindelijk breekt, en een voorspelling over de eerste Ferrari ontworpen door Johnny Ive. In deze aflevering: * AI-backlash op de campus — Eric Schmidt wordt uitgejoeld bij de University of Arizona. Studenten passen hun studiekeuze aan uit angst voor automatisering. 50% van de Amerikanen maakt zich meer zorgen over AI dan dat ze enthousiast zijn. Bekijk de speech van Eric Schmidt [https://www.youtube.com/shorts/UxWXbZEAfvg] * De paus mengt zich in het AI-debat — In zijn eerste encycliek [https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html] waarschuwt paus Leo XIV dat AI niet moreel neutraal is en de mensheid kan ontmenselijken. Private partijen beschikken nu over middelen die regeringen niet hebben (Nvidia is qua beurswaarde groter dan het Duitse BNP). * Tegenmacht is evolutionair ingebakken — Een stuk in De Groene [https://www.groene.nl/artikel/vermorzel-de-leider] over parelhoenders, bavianen en chimpansees: zodra de alpha zijn macht misbruikt, ontstaat spontaan collectieve zelfbescherming. Bij mensen werkt het net zo. * Solvinity blijft Nederlands — Na druk van een klein groepje journalisten, ondernemers en filosofen wordt de overname door een Amerikaanse partij verboden vanwege publiek belang. Lees het NOS-bericht [https://nos.nl/artikel/2615885-staatssecretaris-verbiedt-overname-solvinity-bedrijf-achter-digid]. * Trump trekt AI-veiligheidsorder in — Een paar uur voor ondertekening sneuvelt de executive order over AI-veiligheid. Reden: regulering mag de Amerikaanse voorsprong op China niet remmen. Axios publiceerde de draft [https://www.axios.com] — er stond eigenlijk niets verplichtends in. Aanleiding was eerder Anthropic's Mythos-model, dat autonoom duizenden cyberkwetsbaarheden vond. * Trumps slush fund — Een fonds van 1,8 miljard waaruit "gedupeerde" Trump-vrienden rechtstreeks worden betaald, zonder tussenpersoon. Forbes berekende dat Trumps vermogen tijdens zijn presidentschap groeide van 3,5 naar 6,5 miljard dollar. The New Yorker over het fonds [https://www.newyorker.com/news/the-lede/how-trump-created-a-slush-fund-for-his-allies]. * Tips Pepijn — De film Two Prosecutors over de Stalin-terreur in 1938 (bijna twee uur, vier scènes) en Oom Wanja met Jeroen Spitzenberger in de titelrol, nog landelijk te zien. * Tip Rens — Wilfred Genee's podcast Zolang het leuk is [https://www.bnr.nl/podcast/zolanghetleukis/10584514/ton-f-van-dijk-ik-heb-liever-kanker-dan-een-stoma] met Ton F. van Dijk. Na 1 uur en 20 minuten draaien de rollen om en breekt Wilfred. Masterclass in interviewen. * Deep dive: hittegolfhel — Spanje 38 graden in mei, Londen 35. Hoe goed scoort Nederland op klimaatadaptatie? Op de Climate Change Performance Index [https://ccpi.org] plek 5, op de ND-GAIN Country Index [https://gain.nd.edu/our-work/country-index/] van Notre Dame plek 18, met een oplopende kwetsbaarheid. Sterk in dijken (Deltaprogramma), zwak in hittestress, droogte en gebouwde omgeving. Finland, Kopenhagen en Singapore lopen voor. Het PBL concludeerde in mei 2024 [https://www.pbl.nl] dat Nederland onvoldoende voorbereid is. * Cooling poverty — Nieuw onderzoek in Nature [https://www.nature.com]: bijna 600 miljoen mensen leven in systemische koelingsarmoede, vooral in Zuid-Azië en sub-Sahara-Afrika. In Delhi 30 graden om 7 uur 's ochtends, oplopend tot 45. De onderzoekers pleiten voor thermische rechtvaardigheid. * Voorspellingen — Pepijn: Trump sluit een slechte deal met Iran en gaat ze gewoon geld geven. Rens: de Ferrari Luce [https://www.ferrari.com] ontworpen door Jony Ive (half miljoen) wordt de Fiat Multipla van de sportscars: mooi van lelijkheid, en straks moet iedereen hem hebben. De meeste mensen kennen Rens van BNR, of als dagvoorzitter. Maar Rens schuwt ook het TV-werk niet en heeft programma’s voor RTLZ en voor SBS (Goed Nieuws vandaag) gemaakt. Pepijn werkt aan innovaties voor een mooiere wereld. En combineert daarbij drie disciplines: ondernemen, NGO’s en politiek. De laatste tijd vooral gericht op impact investing en het mogelijk maken van moonshot CO2-innovaties.

Grip op de Chaos #87: Trump verliest van Xi | Waarom doomscrolling niks oplost voor het klimaat | Loes Luca en 2 meter leverworst

Send us Fan Mail [https://www.buzzsprout.com/2305824/fan_mail/new] Rens en Pepijn kijken terug op de Trump-Xi top en concluderen dat er eigenlijk maar één iemand iets heeft gewonnen - en dat is niet Trump. Terwijl de Amerikaanse president enthousiast roept dat Xi zijn vriend is, reageert Beijing met "ze hebben ideeën uitgewisseld." Intussen rijst de vraag of de man met de nucleaire codes eigenlijk nog wel goed bij zijn hoofd is: nachtelijke woedeaanvallen op Truth Social, 55 posts in drie uur,  en speeches die steeds korter en herhalender worden.  Dan was de komst van Modi naar Nederland een stuk vrolijker — al blijft de vraag of Nederland dominee speelt of koopman. En in de grote vraag van de show: doemdenken over klimaat werkt weliswaar fantastisch voor likes, maar mensen juist minder geneigd maakt om iets te doen. Wat moeten we daar nou weer mee? Bij ons de oplossing. Fijn. Trump-Xi top: wie won er eigenlijk? Rens en Pepijn analyseren de uitkomsten van de top in Beijing. Amerika wilde Boeings en sojabonen verkopen — dat bleef vaag. Xi legde één ding glashelder op tafel: Taiwan is van China, en de VS blijft er met zijn poten vanaf. Pepijn duidt hoe Trump voor het eerst als gelijke — of zelfs ondergeschikte — naar China reisde. Een historisch moment dat toekomstige historici wellicht zullen aanwijzen als het moment dat Amerika het wereldleiderschap overdroeg. * Analyse van de Trump-Xi top via Axios [https://www.axios.com] en The Daily Show [https://www.cc.com/shows/the-daily-show] * Heather Cox Richardson over Trumps mentale gesteldheid via Substack [https://heathercoxrichardson.substack.com] * Pentagon Pizza Watch en Operation Sledgehammer: Twitter/X [https://x.com/i/status/2055729352638071016?utm_source=substack&utm_medium=email] Modi in Nederland: dominee of koopman? De Indiase premier bezocht Den Haag. Nederland is de tweede handelspartner van India in de EU. Tata Electronics en ASML sloten een akkoord voor India's eerste commerciële chipfabriek, met een investering van 11 miljard dollar in Gujarat. India wil van Nederland: waterzuivering, halfgeleiders, groene waterstof en kastechnologie. Nederland wil Indiase software-engineers, havens en een betrouwbare partner in een versplinterde wereld. Doemdenken werkt niet — groot onderzoek Een studie onder 59.440 deelnemers in 63 landen toont aan: catastrofale klimaatboodschappen zijn het beste voor social media-bereik, maar de allerslechtste strategie voor gedragsverandering. Mensen die doemberichten lazen, waren zelfs minder geneigd actie te ondernemen dan mensen die helemaal niets lazen. Wat wél werkt: klimaat persoonlijk maken, mensen capabel laten voelen, en appelleren aan gedeelde waarden in plaats van aan angst. * Volledig onderzoek: Vlasceanu et al. (2024), Science Advances [https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adj5778] Klimaatfeiten die je niet genoeg hoort: Vietnam steeg van 0% naar 40% EV-aandeel in voertuigverkopen (2021–2025). Nepal heeft 73% EV-aandeel in nieuwe auto's. India wekt al 50% van zijn elektriciteit op uit hernieuwbare bronnen — vijf jaar voor schema. Cuba zag in één jaar tijd een veelvoud aan geïmporteerde zonnepanelen. En in Colombia werd een coalitie van 52 landen gesloten die samen een derde van het mondiale bbp vertegenwoordigen en elkaar helpen af te stappen van fossiel. Tips van deze week: * 📸 Martin Parr — Very Modern and Rather Ugly [https://www.foam.org/nl/events/martin-parr] bij Foam Amsterdam * 📺 Rooster op HBO — van de makers van Ted Lasso, met Steven Carell De meeste mensen kennen Rens van BNR, of als dagvoorzitter. Maar Rens schuwt ook het TV-werk niet en heeft programma’s voor RTLZ en voor SBS (Goed Nieuws vandaag) gemaakt. Pepijn werkt aan innovaties voor een mooiere wereld. En combineert daarbij drie disciplines: ondernemen, NGO’s en politiek. De laatste tijd vooral gericht op impact investing en het mogelijk maken van moonshot CO2-innovaties.