Scientias Podcast

Aflevering 7: Apollo 17, de Laatste Voetafdrukken - Scientias Podcast 78

In deze aflevering duiken we in twee totaal verschillende verhalen die toch iets gemeen hebben: hoe feiten, toeval en wetenschap soms veel vreemder zijn dan fictie. We hebben het over een virale video over de Twin Towers, de hardnekkigheid van complotdenken en de kracht van materiaalkunde. Daarna reizen we door naar Apollo 17, de laatste bemande maanmissie, waarin geoloog Harrison Schmitt een ontdekking deed die nog altijd fascineert: oranje maangrond. 00:00 Intro: Apollo 17 en de virale Twin Towers-video 00:55 De short over de Twin Towers gaat viraal 02:19 Waarom wetenschap soms scherp gebracht moet worden 03:15 Wat staal zo sterk maakt 05:10 Jet fuel, steel beams en materiaalkunde 07:34 Reacties, complotdenkers en wetenschappelijk denken 09:04 Sherlock Holmes-denken versus echte wetenschap 11:20 Waarom losse details misleidend kunnen zijn 14:03 Toeval bestaat: Tsutomu Yamaguchi 18:01 Kokura, Nagasaki en bizarre toevalligheden 21:18 Terug naar de maan: Apollo 17 22:33 De wetenschapsmissie waar iedereen op wachtte 24:38 De enige nachtelijke Saturn V-lancering 27:00 Waarom Apollo 17 ’s nachts moest vertrekken 28:59 Waarom Taurus-Littrow werd gekozen 32:00 Lage zon, schaduwen en landen op de maan 34:01 Countdownproblemen vlak voor vertrek 36:06 Een defecte diode en een knappe noodoplossing 38:21 De lancering van Apollo 17 39:29 De bemanning: Cernan, Evans en Schmitt 40:00 Harrison Schmitt: geoloog tussen testpiloten 42:00 Waarom Schmitt Joe Engle verving 44:00 De langste maanrit en de zoektocht naar vulkanisme 45:52 Oranje maangrond bij Shorty-krater 47:03 Waarom oranje glas zo bijzonder was 50:04 Wat het onderzoek op aarde onthulde 52:03 Waarom een geoloog op de maan onmisbaar was 53:04 Raindrop pattern en maanstof als archief 55:03 Wat alle Apollo-missies hebben opgeleverd 57:03 Wat maanstenen vertellen over het ontstaan van de maan 59:01 Kraters, bombardementen en verschuivende planeten 01:00:00 Space weathering en de geschiedenis van de zon 01:01:04 De maan als tijdcapsule van ons zonnestelsel 01:02:02 Volgende week: maanlanding-complotten See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Apollo 15 & 16 – De Kleine Grote Wetenschap - Scientias Podcast 77

In deze aflevering duiken Diederik Jekel en Krijn Soeteman opnieuw in het Apollo-programma. Dit keer staan Apollo 15 en Apollo 16 centraal, de missies waarin de maanreizen pas echt wetenschappelijke expedities werden. Met langere verblijven, een maanauto, nieuwe experimenten en wetenschappers die vanaf de aarde live meekeken, veranderde de maan ineens in een rijdend laboratorium. 00:00 Intro: Apollo 15 en 16 als echte wetenschapsmissies 02:28 De Apollo-reeks gaat verder 03:00 Waarom Apollo 15, 16 en 17 de J-missies heten 04:30 De verwarrende nummering van Apollo 04:56 Apollo 1 en de ramp die NASA veranderde 08:00 Waarom Apollo 2 en 3 niet bestaan 10:00 Van testvluchten naar maanlanding 12:30 De J-missies: langer blijven, verder rijden, meer wetenschap 14:49 Afvalzakken op de maan als onverwacht experiment 17:54 Panspermie en de vraag hoe leven kan overleven 20:00 Astronauten, straling en medische data 20:39 Jim Irwin en de bijna-hartproblemen op de maan 25:17 Lichtflitsen in de ogen van Apollo-astronauten 27:37 Een simpel experiment met lichtdichte oogmaskers 31:34 Artemis en de toekomst van de maan 32:33 George R. Carruthers en UV-astronomie 37:12 De Far Ultraviolet Camera/Spectrograph van Apollo 16 40:16 De geocorona: de aarde met een spookachtige ring 42:31 Lyman-alpha en het licht van waterstof 44:38 Kosmische achtergrondstraling uitgelegd 47:12 Het Lyman-alpha-bos als röntgenfoto van het heelal 50:15 De Lunar Roving Vehicle: de duurste skelter ooit 52:13 Hoe de rover de wetenschap op de maan veranderde 53:27 De Genesis Rock en geologie op de maan 54:09 Live meekijken met de kleurencamera op de rover 54:52 Ed Fendell en de op afstand bestuurde maancamera 56:00 Waar was de cameraman op de maan? 58:29 Hoe kon de maanlanding in kleur worden uitgezonden? 1:00:00 Een slimme kleurencamera met draaiend filterwiel 1:01:51 Waarom context alles is in geologie 1:03:23 Vooruitblik naar Apollo 17 1:03:32 Wat deze missies laten zien over wetenschap 1:05:17 Afsluiting See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Epidemiologie, wat is dat eigenlijk? Met Erna van Balen - Scientias Podcast 76

In deze aflevering spreekt Krijn Soeteman met epidemioloog en wetenschapsjournalist Erna van Balen over wat epidemiologie is, hoe je door misleidende gezondheidsclaims heen prikt en veel meer. Diederik is op vakantie en volgende week weer terug! https://scientias.nl/vreemde-taal-komt-er-beter-borreltje/ [https://scientias.nl/vreemde-taal-komt-er-beter-borreltje/]  https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0269881117735687 [https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0269881117735687] https://scientias.nl/kan-semaglutide-helpen-om-te-stoppen-met-roken-misschien-wel/ [https://scientias.nl/kan-semaglutide-helpen-om-te-stoppen-met-roken-misschien-wel/] https://scientias.nl/nieuwe-techniek-stopt-bloedingen-binnen-seconden-met-extra-sterke-stolsels/ [https://scientias.nl/nieuwe-techniek-stopt-bloedingen-binnen-seconden-met-extra-sterke-stolsels/]  https://scientias.nl/medicijn-long-covid-vermoeidheid/ [https://scientias.nl/medicijn-long-covid-vermoeidheid/]  00:00:00 Intro 00:01:44 Kennismaking met Erna van Balen 00:02:00 Wat is epidemiologie? 00:02:23 John Snow, cholera en het begin van epidemiologie 00:04:11 Van promotieonderzoek naar wetenschapsjournalistiek 00:06:11 Hoe beoordeel je medische claims in het nieuws? 00:07:43 Correlatie is nog geen oorzaak-gevolgrelatie 00:09:22 Scientias-case: spreek je beter een taal na alcohol? 00:09:46 Hoe lees je een wetenschappelijk artikel? 00:11:18 Jargon, statistiek, confounding en bias 00:14:08 Survivorship bias uitgelegd 00:15:54 Randomized controlled trials en blinderen 00:20:35 WEIRD-groepen en generaliseerbaarheid 00:21:11 Wanneer is 'meer onderzoek nodig' zinvol? 00:23:39 Titels, nuance en rode vlaggen 00:25:07 Fase 1, 2 en 3 in klinisch onderzoek 00:28:29 Vragen die wetenschapsjournalisten moeten stellen 00:29:24 Semaglutide, Ozempic en stoppen met roken 00:32:58 Bloedstolsels, labonderzoek en medische beloftes 00:34:57 Fluvoxamine en vermoeidheid bij postcovid 00:37:24 Epidemiologie sinds corona 00:39:14 Kwantitatief en kwalitatief onderzoek 00:40:51 Coronatesten, foutpositieven en foutnegatieven 00:42:35 Percentages, absolute aantallen en risico 00:45:53 UK Biobank en observationeel onderzoek 00:49:26 Financiering, farmaceuten en belangenverstrengeling 00:51:34 Ig Nobelprijs en afsluiting See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Apollo 14 – De Wederopstanding van Fra Mauro - Scientias Podcast 75

Wat heeft het Apollo-project ons wetenschappelijk gezien opgeleverd? 00:00:00 Intro en zomereditie 00:01:35 Waarom wetenschap belangrijk was voor Apollo 00:02:29 Apollo 13 en de mislukte landing bij Fra Mauro 00:04:37 Waarom Fra Mauro zo interessant is 00:05:02 Oriëntatie op de maan: Tycho, Copernicus en Fra Mauro 00:06:25 Giovanni Battista Riccioli en de maan 00:09:12 Riccioli, Galileo en vallende voorwerpen 00:16:05 Experimenten in Bologna en de menselijke stopwatch 00:18:45 Almagestum Novum en wereldbeelden 00:20:46 Corioliseffect en argumenten tegen Copernicus 00:22:08 Telescopen, sterren en optische schijven 00:24:41 Riccioli's naamgeving van de maan 00:27:56 Wie was Fra Mauro? 00:29:05 Eugene Shoemaker en het belang van Fra Mauro 00:31:21 Waarom landen bij Fra Mauro lastig was 00:32:06 Apollo 14 keert terug naar Fra Mauro 00:33:56 Shepard en Mitchell landen op de maan 00:35:16 Big Bertha en lithopanspermie 00:36:26 Mogelijk aards gesteente op de maan 00:38:27 De maan, retroreflectoren en uitwisseling van gesteente 00:40:01 Meteorieten van Mars en de maan 00:41:56 Vooruitblik op Apollo 15, 16 en 17 00:42:19 Afsluiting See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Apollo 13 – Het Wetenschappelijke 'Wat als?' - Scientias Podcast 74

Wat heeft het Apollo-project ons wetenschappelijk gezien opgeleverd? 00:00:00 Intro: Apollo 13 en de vraag wat de missie wetenschappelijk opleverde 00:01:53 Maanstenen als ijkmeting voor het zonnestelsel 00:07:51 Van Apollo 11 en 12 naar Apollo 13 00:08:19 Het ongeluksgetal 13 en de start van het verhaal 00:10:30 De zuurstoftank: een fout die jaren eerder begint 00:14:59 Een vergeten veiligheidsschakelaar 00:15:00 De beschadiging van zuurstoftank 2 00:17:34 De generale repetitie en het leegkoken van de tank 00:20:29 De lancering op 11 april 1970 00:23:27 Pogo-oscillaties tijdens de vlucht 00:27:41 De routinefase en de saaie tv-uitzending 00:28:18 Waarom de zuurstoftanks geroerd moesten worden 00:31:17 Kortsluiting en explosie in zuurstoftank 2 00:32:31 “Houston, we’ve had a problem” 00:33:17 Aquarius als reddingsboot 00:34:10 Het CO2-filterprobleem en ducttape 00:36:03 Wat ging er nog wél goed? 00:36:34 De S-IVB-impact op de maan 00:37:15 Foto’s en zwaartekrachtsmetingen rond de maan 00:39:16 De lessen van Apollo 13 00:40:01 Afsluiting en vooruitblik op Apollo 14 See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.