Betrouwbare Bronnen 601

601 - 'Politiek was niet mijn wereld' - Herinneringen van oud-minister Jo Ritzen

Optimisme als opdracht [https://www.boom.nl/geschiedenis/100-20094_Optimisme-als-opdracht].  “En dat geldt zeker in een klotetijd als deze", zegt Jo Ritzen (1945) als hij de titel van zijn memoires toelicht. De voormalige onderwijsminister, universiteitsvoorzitter, vicepresident van de Wereldbank en naar eigen zeggen vaak ‘een bezoeking’ voor zijn ambtenaren, vertelt buitengewoon openhartig over zijn belevenissen in de Haagse politiek. Met de ambtenarij, zijn partij de PvdA – hij was op zijn 27ste al sparring partner van Joop den Uyl - en op het wereldtoneel. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met hem over wat hij als ideeënleverancier en als bestuurder in gang zetten en achteraf niet goed zag. Ritzen portretteert daarbij de grote namen uit die tijd van heel dichtbij en vaak verrassend. "Wim Kok had gelijk dat hij van mij af wilde", zegt hij, maar vertelt daarna smakelijk hoe Kok als nieuwe minister-president een financiële truc moest slikken nadat Ritzen alsnog prolongeerde. *** Deze aflevering bevat een advertentie van VanHarte&Lingsma. Wil jij jezelf ontwikkelen als mens én als leider? Ontdek jouw training bij VanHarte&Lingsma, School voor Human Leadership. Ga naar www.vanhartelingsma.nl/betrouwbarebronnen [https://www.vanhartelingsma.nl/betrouwbarebronnen]  Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! [https://vriendvandeshow.nl/bb] Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl] adverteren@dagennacht.nl en wij zoeken contact. *** Ritzens eerste politieke rol was die van de maker van het banenplan van minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Den Uyl in 1981. Dat werd een soort ontgroening, want politiek was dat plan meteen al morsdood en tegenwerking van ambtenaren deed de rest. De PvdA ging oppositie in, maar Ritzen vond eigenlijk dat Ruud Lubbers met zijn stevige beleid gelijk had. Toen hij zijn partij daarover advies gaf, bleek Den Uyl het met zijn voorstellen eens, maar partijvoorzitter Max van den Berg sprak het veto uit. "We zijn er nog niet aan toe," verzuchtte Den Uyl volgens Ritzen. Wim Kok nam adviseur Ritzen over uit de boedel van Den Uyl. “Hij vond net als ik die Haagse werkelijkheid, de Tweede Kamer, zo'n rare wereld." Dat schiep een band. Ritzen werd in 1989 minister van Onderwijs en Wetenschappen. Precies toen de Muur viel. "Dat was ook weer zo merkwaardig. Men keek ernaar en ging vervolgens gewoon door met de lopende zaken." Het werd geen fijne tijd, al houdt Ritzen zich groot. In plaats van investeren in onderwijs en kennis moest hij hard bezuinigen. Veel talent voor compromissen bleek hij niet te hebben. Kok raakte meer en meer geïrriteerd. “Hij vond dat ik hem kunstjes flikte." Ritzen besefte dat zijn rol was uitgespeeld. De film voor zijn afscheid was al gemaakt, het portret voor de O&W-galerij al geschilderd. Hoe hij als 'boeienkoning van Zoetermeer' in 1994 toch in het eerste kabinet-Kok als minister terugkwam, is zelden zo openhartig verteld. Hij dankte veel aan nota bene Frits Bolkestein. "Die was meer fan van mij dan ik van hem," grinnikt Ritzen. Intussen deed hij ook ervaring op met Pim Fortuyn. "Interessante man, maar wel een warhoofd. Hij vloog alle kanten op." En met Dick Schoof, ambtenaar met een kamer die tot de nok toe gevuld was met ordners. "Inventief was hij, prima man. Zijn latere kabinet was natuurlijk een verschrikking. Hij was het enige lichtpuntje in dat duister." Met zijn ambtenaren, de universiteiten en hogescholen en met Gerrit Zalm op Financiën had Ritzen het niet makkelijk. Hij strooide voortdurend ideeën het departement in. "Ik was het loket van wat er speelde in de scholen." Toch was de sfeer tijdens Paars gemoedelijker dan onder Lubbers. "Die kabinetsvergaderingen waren wat sacraal. Lubbers ging voor in een hoogmis, maar hij had vaak vooraf al de conclusies bedacht.” In de Paarse periode gingen hij en de PvdA te gemakkelijk mee met in het VVD-denken. "Voor de VVD was marktwerking geen intellectuele kwestie, een beleidsoptie, maar een dogma.” Zo zijn destijds kansen voor een lange termijnbeleid van investeringen verspeeld, ziet hij nu. Na zijn ministerschap ging Ritzen naar de Wereldbank in Washington. Met een Global Education Fund adviseerde hij arme landen over effectief onderwijsbeleid. Hij leerde er successen aanmoedigen, maar schrok ook van regimes waar corruptie endemisch bleek. "In Marokko durfde de nieuwe koning echte hervormingen wel aan. In de kranten was ik de kop-van-jut; die vreselijke man van de Wereldbank. Een groter compliment kun je niet krijgen, hè?" Hij kwam terug naar zijn Limburg en naar de universitaire wereld. Vol vuur vertelt hij over de Europese missie van zijn Maastricht University. En weer botste het met zijn eigen partij, nu met minister Ronald Plasterk op Onderwijs. Diens volgens Ritzen ‘beperkte blik op de wereld’ was toen al bron van ergernis. De verdere Werdegang ontlokt Ritzen onparlementaire taal. Zelf is hij positief over de komst van PRO - "Ik ben voor een sterk links blok, altijd geweest hè?" – en buitengewoon te spreken over D66-minister Rianne Letschert, die ook in Maastricht bestuursvoorzitter was. "Ik hoop zeer dat zij de kans krijgt als minister meerjarig beleid te kunnen maken, in meerdere kabinetten. Onderwijsbeleid heeft altijd lange adem nodig om tot bloei te komen." Ook daarom dus dat 'optimisme als opdracht' voor beleidsmakers. Dat dit motto van Karl Popper stamt, blijkt voor Ritzen een verrassing. "Hij heeft het dus in elk geval niet van mij geleend, hè?" *** Verder lezen De memoires van Jo Ritzen [https://www.boom.nl/geschiedenis/100-20094_Optimisme-als-opdracht] *** Verder luisteren 594 - De komst van PRO verandert het politieke landschap [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/594-de-komst-van-pro-verandert-het-politieke-landschap] 532 – GroenLinks-PvdA: het glibberige pad naar één partij [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/532-groenlinks-pvda-het-glibberige-pad-naar-n-partij] 480 - De dilemma's van links [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/480-de-dilemmas-van-links] 64 - Wim Kok, een leven op eigen kracht - gesprek met biograaf Marnix Krop [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/64-wim-kok-een-leven-op-eigen-kracht-gesprek-met-biograaf-marnix-krop] 09 - Special: leven en werk van Wim Kok [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/09-special-leven-en-werk-van-wim-kok-met-jeltje-van-nieuwenhoven-joop-van-den-berg-gijs-van-dijk-en-pg-kroeger] 88 - Leven en werk van onderwijsvernieuwer Jos van Kemenade [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/88-leven-en-werk-van-onderwijsvernieuwer-jos-van-kemenade] 461 - Ruud Lubbers zag het een slag anders [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/461-ruud-lubbers-zag-het-een-slag-anders] 164 - Dries van Agt 90 - Eigenzinnig politicus, paradijsvogel, wereldburger [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/164-dries-van-agt-90-eigenzinnig-politicus-paradijsvogel-wereldburger] 213 - Van Agt/Den Uyl/Terlouw (1981), de verschrikkelijkste kabinetsformatie ooit [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/213-van-agt-den-uyl-terlouw-1981-de-verschrikkelijkste-kabinetsformatie-ooit] 351 - Politiek als hartstocht: drie jonge bewindslieden uit het kabinet-Den Uyl vijftig jaar later [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/351-politiek-als-hartstocht-drie-jonge-bewindslieden-uit-het-kabinet-den-uyl-vijftig-jaar-later] 01 - D66 moet linkser, vindt oud-partijleider Jan Terlouw [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/01-d66-moet-linkser-vindt-oud-partijleider-jan-terlouw] 226 - In het oog van de orkaan: Roel in 't Veld over wat er mis is met politiek en bestuur [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/226-in-het-oog-van-de-orkaan-roel-in-t-veld-over-wat-er-mis-is-met-politiek-en-bestuur]  316 - Geheelonthouders en andere epische drinkers in de politiek [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/316-geheelonthouders-en-andere-epische-drinkers-in-de-politiek]  587 – Rekenkamerpresident Pieter Duisenberg over 2025 als verloren jaar: ‘Stagnatie is nooit gratis' [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/587-rekenkamerpresident-pieter-duisenberg-over-2025-als-verloren-jaar-stagnatie-is-nooit-gratis] *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:32:49 – Deel 2 01:10:14 – Deel 3 01:50:26 – Einde See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Betrouwbare Bronnen 601

See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

600 - Wat het jaar 600 ons nu nog vertelt

De komst van editie 600 van Betrouwbare Bronnen bleek een bron van inspiratie voor veel van onze luisteraars en vrienden van de show. Zij kwamen met reeksen verzoeknummers voor het thema waarin we ons in deze bijzondere aflevering zouden moeten verdiepen. Een kroonaflevering moet immers iets bijzonders zijn. Een aflevering waarin politieke actualiteit, historische wortels en cultuurhistorische verbindingen elkaar de hand reiken. *** Deze aflevering bevat een advertentie van VanHarte&Lingsma. Wil jij jezelf ontwikkelen als mens én als leider? Ontdek jouw training bij VanHarte&Lingsma, School voor Human Leadership. Ga naar www.vanhartelingsma.nl/betrouwbarebronnen [https://www.vanhartelingsma.nl/betrouwbarebronnen]  Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! [https://vriendvandeshow.nl/bb] Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl]  en wij zoeken contact. *** De suggestie van vriend van de show Tim bleek hier een schot in de roos. We nemen je mee naar het jaar 600. Naar de diepe, vroege middeleeuwen die vaak overschaduwd zijn gebleven door de glorie van het Imperium Romanum in de periode daarvoor en de fascinatie van de eeuwen van ridders, kathedralen, kruistochten en Zwarte Dood erna. Toch traden in die jaren rond 600 en in de zevende eeuw mensen naar voren met gebeurtenissen en patronen waarvan wij ook in 2026 nog erfgenamen zijn en de impact volop ondergaan. Zo bereikte paus Bonifatius III in 607 een politieke regeling met zijn politieke baas, keizer Phocas in Constantinopel. Die legde bij decreet vast dat de bisschop van Rome zichzelf als de meest vooraanstaande van alle prelaten mocht zien, als hoofd van de christelijke gemeenschappen in Europa. Zonder die formaliteit hadden we de grote politiek-morele rol van Petrus-opvolgers als Leo XIII en zijn baanbrekende politieke visie niet gekend. En ook niet de opmerkelijke rol van Leo XIV nu als geweten en tolk van kritische stemmen over MAGA en kunstmatige intelligentie. En zelfs het internet vindt zijn oorsprong rond 600. Daarvoor gaan we naar Sevilla, waar in die jaren een toonaangevende geleerde de politiek en de wetenschap een enorme impuls gaf. Daartoe aangedreven door zijn politieke ambitie om in Spanje een vruchtbare en vreedzame integratie van verschillende tradities en herkomst aan te wakkeren. Isidorus van Sevilla werkte decennia aan tientallen wetenschappelijke publicaties en was bovendien een invloedrijk staatsman en kerkelijk prelaat. Zijn twintigdelige 'Etymologiae' werd een bestseller en een van belangrijkste boeken in de tien eeuwen die volgden. Hij bracht daarin alle bestaande kennis bijeen en ordende die in zijn alomvattende wereldencyclopedie als curriculum voor elke school en universiteit tot in de Renaissance. Hij werd een soort eenmans-Wikipedia of zoekmachine. De moslimheersers van Zuid-Spanje vereerden Isidorus minstens zo vurig als de christelijke vorsten, kloosters, universiteiten en andere kenniscentra in heel Europa. Zo werd hij al vroeg de beschermheilige van studenten en maakte in 2002 de Poolse Paus hem beschermheilige van ICT'ers en van het Internet als geheel. Het jaar 600 had in Isidorus een vroege Alexander von Humboldt. De integratie, communicatie en intensieve relaties tussen de volkeren kreeg in de zevende eeuw nog een andere impuls. De naam daarachter was Bumin Khan, leider van de Turkse stammen in Midden-Azië die zich de Göztürken noemden. Hij bracht hen bijeen en veroverde een reusachtig imperium. Zijn heerschappij strekte van Oekraïne en de Krim tot de Muur van China bij Beijing en Mantsjoerije. De Göztürken legden de basis voor de enorme rijken van de Mongolen, de Gouden Horde, het Ilkhanaat in Iran, de Mogol en de wereldomspannende handelsroutes, culturele uitwisseling, commercie en geldverkeer langs de Zijderoute. De erfenis van hun krachtig bewind beheerst nog hun vazallen in het vorstendom Moskou, in de Straat van Hormuz, in China en India. Erfgenaam en wereldheerser Timoer Lenk bevleugelde de fantasie eeuwen later nog. Als operaheld 'Tamerlano' inspireerde hij Händel tot een van diens mooiste opera's. Het fundament voor een wereldomspannende en nog altijd actuele erfenis werd rond het jaar 600 ook gelegd door een koopman uit Mekka. Mohammed was een filosofisch en spiritueel criticus van het veelgodendom van zijn tijd en samenleving. Hij benadrukte de cruciale betekenis van de monotheïstische kerngedachte van jodendom en christendom. Zo werd hij voor zijn volgelingen 'het zegel der profeten'. Hoe zijn traditie en opvolgers na zijn dood die kerngedachte - de Islam - hebben voorgezet is nog altijd relevant en bron van politieke verschillen. Mohammeds invloed op de Europese historie en cultuur sinds 600 is enorm. Van Al-Andalus na Isidorus tot de eeuwen van worsteling met het Huis Habsburg op de Balkan en de Middellandse Zee. Van 'Liever Turks dan Paaps' en 'Alla Turca' muziek en opera's van Mozart tot de dichter Hafez die Johann Wolfgang von Goethe een heel nieuwe bron van poëzie deed ontsluiten. En de komst van Europa rond 600? Daarvoor gaan we terug naar onze eigen streken. Naar Pepijn de Oude uit de streken langs de Maas, Karel Martel en hun politieke manoeuvres die de Merovingische koningen op een zijspoor dwongen en een meer regionalistisch en feodaal Europa liet ontstaan. Hun nazaat Karel bracht daar meer centrale lijn in. Hij sloot een alliantie met een opvolger van Bonifatius III. Keizer en paus zouden samen Europa vorm, gezicht en stijl gaan geven. *** Verder luisteren 574 – Hormuz: eeuwenoud brandpunt van de wereld [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/574-hormuz-eeuwenoud-brandpunt-van-de-wereld] 567 - De geschiedenis beukt op Europa's deur. Caroline de Gruyter over zondagskinderen in een ruige wereld [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/567-de-geschiedenis-beukt-op-europas-deur-caroline-de-gruyter-over-zondagskinderen-in-een-ruige-wereld] 561 – Jakub Józef Orlínski en Händel, politiek dier en geniaal musicus [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/561-h-ndel-politiek-dier-en-geniaal-musicus] 506 – Waarom Leo XIV zich spiegelt aan paus Leo XIII (1810-1903), criticus van kapitalisme en socialisme [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/506-waarom-leo-xiv-zich-spiegelt-aan-paus-leo-xiii-1810-1903-criticus-van-kapitalisme-en-socialisme] 500 - Triomf en Tragiek. 400 Jaar Johan de Witt [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/500-triomf-en-tragiek-400-jaar-johan-de-witt] 458 - De gedroomde nieuwe wereldorde van Poetin en Xi [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/458-de-gedroomde-nieuwe-wereldorde-van-poetin-en-xi] 455 - De bufferstaat als historische - maar ongewenste - oplossing voor Oekraïne [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/455-de-bufferstaat-als-historische-maar-ongewenste-oplossing-voor-oekra-ne] 315 - Vrouw, leven, vrijheid: oorzaken en achtergronden van het straatprotest in Iran. En: de rijke Perzische cultuur [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/315-vrouw-leven-vrijheid-oorzaken-en-achtergronden-van-het-straatprotest-in-iran-en-de-rijke-perzische-cultuur] 311 - De wereld volgens Simon Sebag Montefiore [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/311-de-wereld-volgens-simon-sebag-montefiore] 300 - Ethische politiek: het bijzondere Nederland met zijn 'moreel hoogstaande opvattingen' [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/300-ethische-politiek-het-bijzondere-nederland-met-zijn-moreel-hoogstaande-opvattingen] 253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/253-poetins-bizarre-toespraak-hoe-de-president-de-geschiedenis-van-oekra-ne-herschrijft] 248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/248-oekra-ne-en-de-eeuwenoude-vriendschap-tussen-duitsland-en-rusland] 242 - Adrianus van Utrecht, de Nederlandse Paus [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/242-adrianus-van-utrecht-de-nederlandse-paus] 200 - De Heerser: Machiavelli's lessen zijn nog altijd actueel  [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/200-de-heerser-machiavellis-lessen-zijn-nog-altijd-actueel] 49 - De koningen van Hispanje die wij altijd hebben geëerd [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/49-algemene-beschouwingen-met-roderik-van-grieken-pg-de-koningen-van-hispanje-die-wij-altijd-hebben-ge-erd] *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:46:37 – Deel 2 01:09:18 – Deel 3 01:29:14 – Einde   See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

599 - Ingrijpende plannen, maar krijgt het kabinet-Jetten voldoende steun?

Het minderheidskabinet van Rob Jetten heeft zijn openingsfase overleefd en presenteerde een reeks grote, ingrijpende beleidsplannen voor de lange termijn. Van stikstof tot financiering van onderwijs en van investeren in defensie tot het doorbreken van een fiscale impasse. Nederland moet op allerlei gebieden 'van het slot'. Maar voor Jaap Jansen en PG Kroeger is nog altijd de vraag: welke strategie heeft het kabinet om in beide Kamers voldoende steun te verwerven. *** Deze aflevering bevat een advertentie van VanHarte&Lingsma. Wil jij jezelf ontwikkelen als mens én als leider? Ontdek jouw training bij VanHarte&Lingsma, School voor Human Leadership. Ga naar www.vanhartelingsma.nl/betrouwbarebronnen [https://www.vanhartelingsma.nl/betrouwbarebronnen]  Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! [https://vriendvandeshow.nl/bb] Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl]  en wij zoeken contact. *** Opvallend is hoe het kabinet brede, sector-overstijgende pakketten presenteert. Daarbij wordt steeds  een duidelijke 'stip aan de horizon' en streven naar consensus met partners, ook buiten Nederland, geformuleerd. Het stikstofpakket [https://www.rijksoverheid.nl/themas/bouwen-en-wonen/stikstof/plannen-kabinet-voor-minder-stikstof] is een goed voorbeeld daarvan. Het is bewust niet verrassend en bevat ook geen gimmick die het beleid moet profileren, maar bouwt vooral voort op eerdere pogingen (zoals van Johan Remkes) tot breed gedragen overeenstemming. De stip aan de horizon is bewust niet top down geformuleerd, met de dreiging van ‘halvering van de veestapel’, een landkaart of een einddatum. Minister Jaimi van Essen heeft geleerd van Rutte IV en Schoof. De impasse die minister Femke Wiersma (BBB) tijdens Schoof veroorzaakte helpt Van Essen nu om de stilstand te beëindigen. Tactisch valt op, dat de bereidheid om fors langjarig te investeren tamelijk ingetogen is gepresenteerd. Desondanks lijken BBB en Farmers Defence Force terug te verlangen naar een Tjeerd de Groot-schrikbeeld. De Defensienota 2026 [https://www.defensie.nl/onderwerpen/d/defensienota] is leerzaam als tweede voorbeeld van de kabinetsstrategie. Minister Dilan Yesilgöz en staatssecretaris Derk Boswijk maken hierin duidelijke keuzes. Een breed gedragen conclusie staat centraal: de lessen uit Oekraïne staan voorop. De noodzaak diepgaand te analyseren en nog verder te innoveren wordt niet veronachtzaamd. Een Nederlandse versie van 'DARPA' maakt nieuwsgierig. Minister Rianne Letschert en staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) presenteert enkele ingrijpende politieke keuzen voor de lange termijn. Enerzijds biedt zij scholen meer zekerheid en continuïteit in hun financiering [https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2026/06/26/nieuwe-vorm-bekostiging-geeft-kabinet-meer-grip-op-besteding-onderwijsgeld] en vermindert de bureaucratie en kortademige sturing via vele 'potjes'. Anderzijds introduceert ze 'gerichte bekostiging' binnen de 'lumpsum' voor de school om meer focus aan te moedigen op grote vraagstukken als verbetering van taalbeheersing en andere basisvakken. Bij het intensiveren van R&D en innovatie schenkt zij meteen klare wijn [https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2026/06/26/kabinet-kiest-voor-wetenschap-bezuinigingen-teruggedraaid]. De onberaden financiële klappen van haar voorganger Eppo Bruins (NSC) worden zonder omhaal geschrapt. Bovendien wordt onderzoek in het hbo met de beroepspraktijk een forse impuls gegeven. Universiteiten worden aangesproken op 'meer focus' in R&D en extra aangemoedigd te participeren in Draghi-initiatieven in de EU-kennisprogramma's. Jaap en PG noteren wel even de pikante aspecten van de stevige steun voor de Einstein Telescope. Pikant is ook hoe Staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) vanuit de Eerste Kamer op pad is gestuurd om een van de ergste impasses in het fiscaal beleid te doorbreken: Box 3. De versplinterde Senaat lijkt niet in staat een alternatief te formuleren. [https://www.bnr.nl/nieuws/economie/10604628/staatssecretaris-eerenberg-neemt-box-3-eisen-senaat-mee-als-huiswerk-voor-de-zomer] De D66 bewindsman lijkt hier een beetje op zijn CDA-collega Bart van den Brink (Asiel en Migratie), die ook maar moest zien hoe hij tot een eigen oplossing kon komen. En komt ook hier de Europese Commissie te hulp? Biedt Wopke Hoekstra - zelf ooit minister op Financiën - met zijn 'Omnibus Tax Simplification' een onverwachte ontsnappingsroute? Stikstof, defensie, kennis, fiscus. De route van Jetten cum suis voor de zomer en de weg naar Prinsjesdag loopt via grote politieke thema's. Ondertussen lijkt Joost Eerdmans zonder het te beseffen het kabinet – en vooral de aarzelende VVD - te helpen de draai te maken naar PRO als partner. *** Verder luisteren 594 - De komst van PRO verandert het politieke landschap [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/594-de-komst-van-pro-verandert-het-politieke-landschap] 591 – Honderd dagen kabinet-Jetten [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/591-honderd-dagen-kabinet-jetten] 589 - Nieuwe poldervoorzitters dwingen kabinet-Jetten terug te komen op bezuinigingsplan [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/589-nieuwe-polder-dwingt-kabinet-tot-handreiking] 587 – Rekenkamerpresident Pieter Duisenberg over 2025 als verloren jaar: ‘Stagnatie is nooit gratis' [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/587-rekenkamerpresident-pieter-duisenberg-over-2025-als-verloren-jaar-stagnatie-is-nooit-gratis] 579 - De geur van wilde beesten - hoe overleeft een minister de eerste weken? [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/579-de-geur-van-wilde-beesten-hoe-overleeft-een-minister-de-eerste-weken] 563 - Als minderheid meerderheden maken [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/563-als-minderheid-meerderheden-maken] 562 - De uitgestoken hand van D66, VVD en CDA [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/562-de-uitgestoken-hand-van-d66-vvd-en-cda] 557 – Hoe overleeft Rob Jetten het premierschap? Uitdagingen en risico's voor de nieuwe minister-president [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/557-rob-jetten-minister-president-tips-en-trucs-voor-de-nieuwe-premier] 547 – Knopen doorhakken, hervormen en stevig investeren: het formatie-advies van Jeroen Dijsselbloem en Pieter Duisenberg [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/547-knopen-doorhakken-hervormen-en-stevig-investeren-het-formatie-advies-van-jeroen-dijsselbloem-en-pieter-duisenberg] 340 – Caroline van der Plas ontvangt Frans Timmermans. Vijf misverstanden over Europa [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/340-caroline-van-der-plas-ontvangt-frans-timmermans-vijf-misverstanden-over-europa]  *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:33:01 - Deel 2 00:58:08 - Deel 3 01:24:03 - Einde    See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

598 – NAVO-top: hoogspanning in Ankara

Locatie, timing en gastheer konden nauwelijks symbolischer zijn. De NAVO-top komt op 7 en 8 juli 2026 bijeen in Ankara, middenin een geopolitieke crisis en vlak na de eerste EU-samenkomst met de buren en partners in de Kaukasus, vlakbij. Dit is de eerste NAVO-top na de Amerikaanse nederlaag tegen Iran en ook de eerste NAVO-top van Rob Jetten. Wat gaat hij opleveren? Eindigt hij in de harmonie waarmee die vorige, in Den Haag, wist te verrassen? Of herhaalt zich de heftige confrontatie uit 2018? Jaap Jansen en PG Kroeger schetsen hoe Turkije al eeuwen het scharnierpunt is van spanningen en conflicten, gelegen als landbrug tussen Zwarte Zee, de Krim, de Balkan, Mesopotamië, de Kaukasus, Syrië en Iran. Ook daarom beseft president Recep Tayyip Erdoğan als geen ander dat niemand zonder hem kan bij het vinden van oplossingen en het leggen van contacten daarvoor. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show [https://vriendvandeshow.nl/bb] en ga met ons op 17 augustus met 25% korting naar Wagner in het Concertgebouw. Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje [adverteren@dagennacht.nl] en wij zoeken contact. *** Voor Nederland is deze NAVO-top een wezenlijk moment nu het weer volop actief is als partner op het wereldtoneel. Nederland profileert zich nadrukkelijk als hightech coproducent van Oekraïne, als NAVO-lidstaat die de '3,5 procent'-afspraak over defensie-investeringen concreet invult. Als lid van de E6 in de EU is Nederland medebepalend voor de lange termijn investeringen van Europa en als lid van het nieuwe 'Pax Silica'-verbond [https://www.state.gov/pax-silica] een mondiaal voorhoedespeler. Waarmee ook de relatie met China hoog op de agenda staat. Voor Europa is deze NAVO-top niet minder cruciaal, nu de Europese pijler binnen de NAVO steeds meer vorm krijgt. De Turken vinden het prima dat Europese lidstaten meer aan defensie doen, maar huiveren bij de gedachte dat daarmee ook de EU meer te zeggen zou krijgen. “Een recept voor ellende”, zei een hoge Turkse diplomaat tegen Jaap. Turkije wilde altijd graag bij de EU, maar daar pruimen ze een land waar het met democratie en rechtsstaat achteruit gaat niet. Secretaris-generaal Mark Rutte probeerde in het Witte Huis te agenderen dat de Europese partners en Canada voluit hun Haagse beloften nakomen - hij noemde het bedrag dat zij nu extra investeren 'Trump’s trillion'. Maar Donald Trump begon steeds weer over ‘niet loyale’ Europese landen in de oorlog tegen Iran. Trump wil kunnen blijven klagen over de bondgenoten en eist naar eigen zeggen niet veel: "Just a little kiss.” Bondgenootschappen begrijpt hij gewoon niet, omdat die uitgaan van gezamenlijk gedragen en verdedigde belangen en van gelijkwaardigheid. De oorlog rond de Straat van Hormuz - zonder enige afstemming met de bondgenoten - liet dat overduidelijk blijken. Zijn nederlaag daar kan deze NAVO-top extra onvoorspelbaar maken. Is het daarom Ruttes insteek om met dat Trump’s trillion verhaal nu vooral tijd te kopen totdat nieuwe geopolitieke verhoudingen – en ook de verhoudingen binnen Amerika zelf – zich duidelijker laten zien? Hoe ver durven bondskanselier Friedrich Merz en zijn minister van Defensie Boris Pistorius nu al te gaan met het concreet maken van die Europese Pijler? Hoe innig wil de vermoedelijk nieuwe premier van het VK Andy Burnham de relatie met de EU inkleuren? Zal na deze NAVO-top ook in Amerika de strijd om de era na Trump losbarsten en wat betekent dit voor 'MAGA'? En, heel belangrijk, trekt ook Trump nu de conclusie dat Volodymyr Zelensky inmiddels wel de juiste kaarten heeft? Na een afgang bij Hormuz en botsingen met Benjamin Netanyahu zal hij toch niet ook nog de partner willen zijn van Vladimir Poetin als de volgende 'loser'? Dumpt hij Poetin om zichzelf toch nog als winnaar te kunnen presenteren? *** Verder luisteren 585 - 'Nostalgie is geen strategie': Canada breekt met Amerika en kiest voor de EU [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/585-nostalgie-is-geen-strategie-canada-breekt-met-amerika-en-kiest-voor-de-eu] 578 - Oorlog voeren in een verdeelde wereld: misverstanden en mislukkingen [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/578-oorlog-voeren-in-een-verdeelde-wereld-misverstanden-en-mislukkingen] 577 - Hoe Jimmy Carter de bescherming van de Golfregio tot Amerika’s prioriteit maakte [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/577-hoe-jimmy-carter-de-bescherming-van-de-golfregio-tot-amerika-s-prioriteit-maakte] 575 - Nederland staat niet langer op het menu, maar zit aan tafel [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/575-nederland-staat-niet-langer-op-het-menu-maar-zit-aan-de-hoofdtafel] 571 - Het kabinet-Jetten in een geopolitieke orkaan [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/571-het-kabinet-jetten-in-een-geopolitieke-orkaan] 567 - De geschiedenis beukt op Europa's deur. Caroline de Gruyter over zondagskinderen in een ruige wereld [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/567-de-geschiedenis-beukt-op-europas-deur-caroline-de-gruyter-over-zondagskinderen-in-een-ruige-wereld] 574 – Hormuz: eeuwenoud brandpunt van de wereld [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/574-hormuz-eeuwenoud-brandpunt-van-de-wereld] 558 – Poetins rampjaar, Jettens kans [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/558-2025-was-voor-poetin-een-rampjaar-2026-wordt-rob-jettens-kans] 515 – De heftige strijd tussen Israël en Iran [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/515-de-heftige-strijd-tussen-isra-l-en-iran] 484 - Hoe Trump chaos veroorzaakt en de Europeanen in elkaars armen drijft [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/484-hoe-trump-chaos-veroorzaakt-en-de-europeanen-in-elkaars-armen-drijft] 476 – Trump II en de gevolgen voor Europa en de NAVO [https://omny.fm/shows/betrouwbare-bronnen/476-trump-ii-en-de-gevolgen-voor-europa-en-de-navo] *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:39:41 – Deel 2 01:01:37 – Deel 3 01:22:01 – Einde     See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.