Afl. 76 - Philip Dröge: ‘Wie de tijd beheerst, beheerst alles en iedereen'

Afl. 76 - Philip Dröge: ‘Wie de tijd beheerst, beheerst alles en iedereen'

* Schrijver Philip Dröge reisde voor zijn nieuwe boek De tijdreiziger de wereld over om de mysteries van de tijd te ontrafelen. Hij verbaasde zich over monniken op Athos die de tijd vergaten, en meer nog over Manilla, waar de stipte westerse tijd de slordige ‘katholieke tijdsbeleving’ verdreef. ‘Wie de tijd beheerst, beheerst alles en iedereen, zo leert de geschiedenis’, aldus Dröge.  * Dokter Magnus Hirschfeld was met zijn Institut für Sexualwissenschaft een beroemdheid, die door de nazi’s werd uitgeschakeld en in ballingschap stierf in Parijs. Hij was de eerste die operaties uitvoerde om mensen fysiek te veranderen. Historicus Alex Bakker beschreef het verhaal van Dora Richter en Gerd Katter, die dokter Hirschfeld in de jaren twintig behandelde. Recensent Manon van der Heijden bespreekt het boek. * Furious Minds. The Making of the MAGA New Right. Zo heet het boek van Laura K. Field over de denkclubjes achter Trump. De invloedrijke mannen die het oor hebben van de Amerikaanse president geloven dat de grondwet alleen voor witte Amerikanen geldt, en niet voor burgers van kleur, aldus historicus Bas Kromhout.

Afl. 75 - ‘Nederlandse betrokkenheid bij de slavernij was veel groter dan we denken'

• De Nederlandse betrokkenheid bij de slavernij was nog veel groter dan we denken, zegt journalist Leendert van der Valk. Meer dan drie miljoen mensen leefden in slavernij door toedoen van onze voorouders, schrijft hij in Vergeten plekken, vergeten mensen. Een Atlas van het Nederlands slavernijverleden. ‘De koning zou opnieuw excuses moeten maken, niet alleen voor de Trans-Atlantische slavenhandel, maar voor al onze misdaden onder de vlag van slavernij.’ • Sinds de verloren WK-finale tegen Duitsland in 1974 lijdt ons land aan een collectief voetbaltrauma. We speelden het schoonste voetbal tussen hemel en aarde en toch wonnen we niet. Die nederlaag liet diepe sporen na, is te lezen in Auke Koks klassieker Wij waren de besten. ‘Een magnifiek boek, troostrijk met het WK Voetbal in aantocht’, aldus recensent Pieter van Os. • De slechte verhoudingen tussen Amerika en Iran begonnen bij een gijzeling in Teheran in 1979. Sindsdien ziet het Witte Huis Iran als hoofdrolspeler in de ‘As van het Kwaad’, lees je in het nieuwste nummer van Historisch Nieuwsblad. ‘Maar het begon allemaal in 1953, met een staatsgreep die de Sjah aan de macht bracht, gesteund door de CIA’, vertelt hoofdredacteur Bas Kromhout.

Afl. 74 - 'Mussert had je buurman kunnen zijn'

* Hoe moeten we de Romeinen in de Lage Landen zien? Als brengers van beschaving van een barbaars volkje, of als kolonialen die in onze contreien vooral een wingewest zagen? Robert Nouwen geeft het antwoord in Rome en de Lage Landen. Een geschiedenis van Caesar tot Clovis. ‘Wat je steeds tegenkomt bij de Romeinen, is wat we nu "de koloniale mindset” zouden noemen.’ * Anton Mussert was een aanraakbare nationaal-socialist die het bruine denken heel gewoon maakte, zo blijkt uit de biografie Mussert. Reis naar het kwaad van Auke Kok. Het boek brengt Mussert heel dichtbij en laat zien hoe zijn enorme geldingsdrang hem steeds verder deed afdrijven naar het meest foute gedachtegoed, zo oordeelt recensent Anne-Lot Hoek.

Afl. 73 – Beatrice de Graaf: 'Poetin gebruikt de geschiedenis als wapen'

* Poetin is al een kwart eeuw aan de macht en krijgt Rusland steeds meer in zijn greep. Hij heeft de geschiedenis naar zijn hand gezet om zichzelf als redder van het ware Rusland te legitimeren, schrijven Beatrice de Graaf en Niels Drost in Poetins tsaristische droom. ‘Zijn ideologie is gevaarlijk en agressief, dat moeten we als Westen niet onderschatten,’ aldus de auteurs. * De familie Bourbon Parma was ooit machtig in heel Europa. Ze bracht koningen voort als Hendrik IV en Lodewijk XIV, maar ook een loser als de negentiende-eeuwse ‘oom Henri’. Jeroen Torenbeek tekende de familiegeschiedenis op in Bourbon Parma. Verhaal van een dynastie. ‘Het drama was dat de familie haar eigen ondergang niet kon begrijpen,’ zegt recensent Pieter van Os. * De bewering van het Nederlands-Amerikaanse ‘Cold Case Team’ dat ze de verrader van Anne Frank had opgespoord, werd in 2022 al volledig onderuitgehaald door experts. Het verhaal berustte op een anoniem briefje aan Otto Frank met daarin een tip over de verrader. Onderzoeker Natasha Gerson schrijft in de nieuwe editie van Historisch Nieuwsblad dat ze de schrijver van dat briefje hoogstwaarschijnlijk heeft achterhaald. ‘Het flinterdun bewijs van toen, is nu nog dunner geworden,’ aldus hoofdredacteur Bas Kromhout.

Afl. 72 – 'Madame de Staël was de schrik van Napoleon'

* Napoleon was bang voor Engeland, Rusland en Madame de Stael. De Frans-Zwitserse schrijfster en feministe wist zowel de Franse Revolutie als Napoleon te overleven, en werd evenzeer bewonderd als gevreesd door de mannen die haar stukken lazen. Margot Dijkgraaf schreef haar biografie. ‘Ze was de schrik van veel vrouwonvriendelijke heren en heertjes.’ * Mao Zedong en zijn dappere Rode Leger bevrijdden de arme Chinese boeren van de fascistische Chiang Kai-Shek en de Japanners. Dat verhaal staat in de Chinese geschiedenisboekjes en vond zijn weg naar het Westen, maar het zit anders. Dat blijkt uit Morgenrood boven China, het nieuwste boek van Frank Dikötter. ‘Een degelijk, helder en onthutsend boek’, vindt recensent Pieter van Os. * De Frankfurter Schule had een Nederlandse socioloog in dienst, die het nationaalsocialisme beter doorhad dan Theodor Adorno en Max Horkheimer. Over deze Andries Sternheim verscheen onlangs een boek, geschreven door de socioloog Bertus Mulder. Recensent Wim Berkelaar bespreekt het.