Afl. 78 – De vergeten journalist die waarschuwde voor de nazi’s

Afl. 78 – De vergeten journalist die waarschuwde voor de nazi’s

* De Joodse journalist Paul Sanders waarschuwde voor het opkomende nationaal-socialisme in Duitsland: hij voorzag dat de nazi's Nederland en Europa niet met rust zouden laten. Zijn tijdgenoot Menno ter Braak zou met zijn essay Het nationaal-socialisme als rancuneleer de canon van klokkenluiders halen. Maar Sanders raakte in de vergetelheid. Historicus Claartje Wesselink haalde hem onder het stof vandaan. * Tegen het Westen. In gesprek met onze vijanden. Zo heet het nieuwste boek van de Franse auteur Frédéric Martel, die eerder furore maakte met zijn boek Sodoma, over de oneerbare gebeurtenissen achter de muren van het Vaticaan. Ditmaal zoekt hij de vijanden van Europa op, van Steve Bannon tot 'Poetin-fluisteraar' Aleksandr Doegin. Martel komt tot de conclusie dat deze critici van het Westen een karikatuur maken waar ze zelf in gaan geloven. Recensent Pieter van Os bespreekt het boek.

Afl. 77 - ‘De kracht van Europa is zijn verdeeldheid’

* Volgens wetenschapsjournalist Marcel Hulspas is onze beschaving uiteraard schatplichtig aan de Grieken en Romeinen, maar moeten we de oorsprong van het moderne Europa eigenlijk later zoeken: in de Middeleeuwen. In Wij, Europanen. Een onwaarschijnlijke ontstaansgeschiedenis laat hij zien hoe Europa sinds dat tijdperk gevormd is door rationaliteit, maar ook door schaduwkanten zoals uitsluiting en superioriteitsdenken. De auteur schuift aan om te vertellen over zijn onderzoek. * In 1925 verscheen de historische roman Jud Süß van de Duits-Joodse schrijver Lion Feuchtwanger. Het boek was bedoeld als een ideeënroman, waarin de Joodse hoofdfiguur zijn zwakheden probeert te overwinnen. Vijftien jaar later maakten de nazi’s er in een film een naargeestig antisemitisch verhaal van. Recensent Wim Berkelaar bespreekt deze historische klassieker, die opnieuw is uitgegeven. * Het zomernummer van Historisch Nieuwsblad gaat over de geschiedenis van het kind: al eeuwenlang een bron van vreugde én kopzorgen voor ouders. Hoofdredacteur Bas Kromhout doet een greep uit de verhalen in het tijdschrift: over de castratieangst van Freuds patiëntje kleine Hans, de geschiedenis van het kind als kieskeurige eter, en het verhaal van kindsterretje Shirley Temple.

Afl. 76 - Philip Dröge: ‘Wie de tijd beheerst, beheerst alles en iedereen'

* Schrijver Philip Dröge reisde voor zijn nieuwe boek De tijdreiziger de wereld over om de mysteries van de tijd te ontrafelen. Hij verbaasde zich over monniken op Athos die de tijd vergaten, en meer nog over Manilla, waar de stipte westerse tijd de slordige ‘katholieke tijdsbeleving’ verdreef. ‘Wie de tijd beheerst, beheerst alles en iedereen, zo leert de geschiedenis’, aldus Dröge.  * Dokter Magnus Hirschfeld was met zijn Institut für Sexualwissenschaft een beroemdheid, die door de nazi’s werd uitgeschakeld en in ballingschap stierf in Parijs. Hij was de eerste die operaties uitvoerde om mensen fysiek te veranderen. Historicus Alex Bakker beschreef het verhaal van Dora Richter en Gerd Katter, die dokter Hirschfeld in de jaren twintig behandelde. Recensent Manon van der Heijden bespreekt het boek. * Furious Minds. The Making of the MAGA New Right. Zo heet het boek van Laura K. Field over de denkclubjes achter Trump. De invloedrijke mannen die het oor hebben van de Amerikaanse president geloven dat de grondwet alleen voor witte Amerikanen geldt, en niet voor burgers van kleur, aldus historicus Bas Kromhout.

Afl. 75 - ‘Nederlandse betrokkenheid bij de slavernij was veel groter dan we denken'

• De Nederlandse betrokkenheid bij de slavernij was nog veel groter dan we denken, zegt journalist Leendert van der Valk. Meer dan drie miljoen mensen leefden in slavernij door toedoen van onze voorouders, schrijft hij in Vergeten plekken, vergeten mensen. Een Atlas van het Nederlands slavernijverleden. ‘De koning zou opnieuw excuses moeten maken, niet alleen voor de Trans-Atlantische slavenhandel, maar voor al onze misdaden onder de vlag van slavernij.’ • Sinds de verloren WK-finale tegen Duitsland in 1974 lijdt ons land aan een collectief voetbaltrauma. We speelden het schoonste voetbal tussen hemel en aarde en toch wonnen we niet. Die nederlaag liet diepe sporen na, is te lezen in Auke Koks klassieker Wij waren de besten. ‘Een magnifiek boek, troostrijk met het WK Voetbal in aantocht’, aldus recensent Pieter van Os. • De slechte verhoudingen tussen Amerika en Iran begonnen bij een gijzeling in Teheran in 1979. Sindsdien ziet het Witte Huis Iran als hoofdrolspeler in de ‘As van het Kwaad’, lees je in het nieuwste nummer van Historisch Nieuwsblad. ‘Maar het begon allemaal in 1953, met een staatsgreep die de Sjah aan de macht bracht, gesteund door de CIA’, vertelt hoofdredacteur Bas Kromhout.

Afl. 74 - 'Mussert had je buurman kunnen zijn'

* Hoe moeten we de Romeinen in de Lage Landen zien? Als brengers van beschaving van een barbaars volkje, of als kolonialen die in onze contreien vooral een wingewest zagen? Robert Nouwen geeft het antwoord in Rome en de Lage Landen. Een geschiedenis van Caesar tot Clovis. ‘Wat je steeds tegenkomt bij de Romeinen, is wat we nu "de koloniale mindset” zouden noemen.’ * Anton Mussert was een aanraakbare nationaal-socialist die het bruine denken heel gewoon maakte, zo blijkt uit de biografie Mussert. Reis naar het kwaad van Auke Kok. Het boek brengt Mussert heel dichtbij en laat zien hoe zijn enorme geldingsdrang hem steeds verder deed afdrijven naar het meest foute gedachtegoed, zo oordeelt recensent Anne-Lot Hoek.