Scientias Podcast

Antarctica en hoe maak je een computer deel 5 - Scientias Podcast 63

Het vierde deel over ASML en hoe nu chips gebouwd worden. Daarnaast een belangrijk onderzoek over Antarctica en waarom het daar ineens zoveel sneller opwarmt... Shownotes: Waarom Antarctica zo snel smelt: https://scientias.nl/onderzoekers-snappen-eindelijk-waarom-het-zee-ijs-op-antarctica-zo-snel-smelt/ [https://scientias.nl/onderzoekers-snappen-eindelijk-waarom-het-zee-ijs-op-antarctica-zo-snel-smelt/] http://dx.doi.org/10.1038/s41558-026-02601-4 [http://dx.doi.org/10.1038/s41558-026-02601-4] 00:00:00 Intro 00:00:54 Antarctica en waarom het zo'n belangrijk continent is bij klimaatverandering 00:33:56 ASML en hoe ze nú die ongelofelijk kleine chips kan bouwen 00:55:00 Hoe kwamen we bij het verschil tussen hardware en software? We gaan verder bij 1947! 01:05:15 Afsluiting  See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Bijzondere planeet ontdekt en hoe ASML de wereld maakt, computers deel 4 | Scientias Podcast 62

In deze aflevering van de Scientias Podcast duiken Diederik Jekel en Krijn Soeteman in twee totaal verschillende, maar even fascinerende werelden. Eerst reizen we de ruimte in, naar een bizarre exoplaneet die mogelijk een compleet nieuw type planeet vertegenwoordigt. Een wereld met een waterstofrijke atmosfeer, zwaveldioxide en temperaturen die eerder aan de hel doen denken dan aan een plek waar leven mogelijk is. Daarna keren we terug naar de aarde voor deel 4 van onze serie over computers. Want hoe maken we chips eigenlijk zo ongelooflijk klein? En waarom is een Nederlands bedrijf uit Veldhoven daarbij onmisbaar geworden? Van de allereerste experimenten met fotolithografie tot de technologische revolutie van ASML: dit is het verhaal van hoe we computers bouwden en hoe Nederland daarin een sleutelrol kreeg. Een aflevering over verre planeten, gesmolten oceanen, slimme lenzen en de machines die de moderne wereld mogelijk maken. Shownotes: * Planeet: https://scientias.nl/deze-vreemde-planeet-ruikt-naar-rotte-eieren/ [https://scientias.nl/deze-vreemde-planeet-ruikt-naar-rotte-eieren/]  * http://dx.doi.org/10.1038/s41550-026-02815-8 [http://dx.doi.org/10.1038/s41550-026-02815-8]  * Eerste foto ooit van Joseph Nicéphore Niépce: https://nl.wikipedia.org/wiki/Uitzicht_vanuit_het_raam_in_Le_Gras [https://nl.wikipedia.org/wiki/Uitzicht_vanuit_het_raam_in_Le_Gras] uit ~1827 en https://www.hrc.utexas.edu/niepce-heliograph/ [https://www.hrc.utexas.edu/niepce-heliograph/]  * NASA L98-59 d https://science.nasa.gov/exoplanet-catalog/l-98-59-d/ [https://science.nasa.gov/exoplanet-catalog/l-98-59-d/]  * Officiële TESS-pagina: https://science.nasa.gov/mission/tess/ [https://science.nasa.gov/mission/tess/]  * ESPRESSO-pagina ESO: https://www.eso.org/sci/facilities/paranal/instruments/espresso.html [https://www.eso.org/sci/facilities/paranal/instruments/espresso.html]  * ASML-geschiedenis: https://www.asml.com/en/company/about-asml/history [https://www.asml.com/en/company/about-asml/history] * En Philips NatLab: https://www.philips.nl/a-w/philips-museum/verhalen/130-years-of-philips.html [https://www.philips.nl/a-w/philips-museum/verhalen/130-years-of-philips.html]  00:00:00 Intro aflevering 62 00:01:00 Recap vorige week 00:02:20 Exoplaneten waarom deze wel interessant is 00:33:10 ASML! De geschiedenis van chiplithografie 01:07:35 Einde: wat gaan we volgende week doen? See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

AI en de taal van het leven en hoe maak je een computer deel 3 | Scientias Podcast 61

In deze aflevering praten Diederik Jekel en Krijn Soeteman over het schrijven van het boek van leven. DNA, met behulp van taalmodellen. Verder hebben ze het over het ontstaan van de computer en duiken nu diep in het ontstaan van de transistor, de halfgeleider.  Aflevering 58 en 59 nog niet geluisterd? Check die dan eerst: 58: https://scientias.nl/het-verhaal-van-de-computer-deel-1-en-zwaartekracht-meten-in-de-ruimte-scientias-podcast-58/ [https://scientias.nl/het-verhaal-van-de-computer-deel-1-en-zwaartekracht-meten-in-de-ruimte-scientias-podcast-58/]  59: https://scientias.nl/kamerlingh-onnes-en-de-computer-deep-dive-deel-2-scientias-podcast-59/ [https://scientias.nl/kamerlingh-onnes-en-de-computer-deep-dive-deel-2-scientias-podcast-59/]  Shownotes: EvO 2, het ‘taalmodel’ voor DNA https://scientias.nl/ai-kan-nu-de-genetische-code-van-al-het-leven-op-aarde-lezen-en-schrijven/ [https://scientias.nl/ai-kan-nu-de-genetische-code-van-al-het-leven-op-aarde-lezen-en-schrijven/]  http://dx.doi.org/10.1038/s41586-026-10176-5 [http://dx.doi.org/10.1038/s41586-026-10176-5]  Relais-computer: https://youtu.be/_j544ELauus?si=MEdwTUn_s5vdbS29&t=738 [https://youtu.be/_j544ELauus?si=MEdwTUn_s5vdbS29&t=738]  IBM 604 (1948) https://www.youtube.com/watch?v=n58bu4CMSb8 [https://www.youtube.com/watch?v=n58bu4CMSb8]  IBM 650 (1954) https://www.youtube.com/watch?v=x7nq-rxYHXk [https://www.youtube.com/watch?v=x7nq-rxYHXk] 00:00:00 DNA, AI en de toekomst van wetenschap 00:02:25 Hoe AI leert lezen in ons DNA 00:04:19 Van het Human Genome Project naar junk-DNA 00:09:31 De verborgen laag boven op het DNA 00:13:31 Spreekt DNA echt een taal? 00:18:41 Wat evolutie wel en niet bewaart 00:22:18 Evo 2: sleutelen aan de bouwcode van het leven 00:25:01 Terug naar de oorsprong van de computer 00:26:57 Waarom de eerste computers vastliepen 00:31:24 De race naar de transistor 00:39:17 De verrassende rol van de kristalradio 00:44:42 De onzichtbare muur in halfgeleiders: de Schottky-barrière 00:48:27 Wat energieniveaus met chips te maken hebben 00:57:57 Hoe de transistor de wereld veranderde See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

In de schatkamer van Boerhaave | Scientias Podcast 60

Diederik en Krijn zijn in het depot van Rijksmuseum Boerhaave. Ze hebben het over wie Herman Boerhaave eigenlijk was. Uiteraard ontbreken zijn tijdgenoten ook niet, zoals Antoni van Leeuwenhoek en Carl Linnaeus. Maar ook Claude Auguste Crommelin en ze spreken met Bart Grob, conservator hedendaagse wetenschap van het museum.  * Rijksmuseum Boerhaave: https://www.rijksmuseumboerhaave.nl/ [https://www.rijksmuseumboerhaave.nl/] * Depot/collectie: https://mmb-web.adlibhosting.com/search/simple  [https://mmb-web.adlibhosting.com/search/simple] See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.

Kamerlingh Onnes en de Computer-deep dive, deel 2 | Scientias Podcast 59

Een gloeilamp werd de belangrijkste basis van onze hedendaagse computer. Hoe dat zit hoor je in het tweede deel van deze podcast. We beginnen met een ode aan Heike Kamerlingh Onnes die ooit als eerste het koudste stukje in het hele heelal wist te creëren. En daarna dus waar transistors vandaan komen en hoe we als mens ooit bedachten dat het zo werkt. En dat is echt een gaaf verhaal. Shownotes: Kamerlingh Onnes op Scientias https://scientias.nl/dankzij-de-ontdekking-van-kamerlingh-onnes-meer-dan-100-jaar-geleden-hebben-we-nu-de-mri-scanner/ [https://scientias.nl/dankzij-de-ontdekking-van-kamerlingh-onnes-meer-dan-100-jaar-geleden-hebben-we-nu-de-mri-scanner/] 0:00:00 Intro 0:01:41 Volgende week naar Boerhaave! Voor een podcast én voor nieuwe shorts. 0:04:40 Heike Kamerlingh Onnes: het koudste stukje op aarde en veel meer 0:34:51 De computer, deel 2: transistors! Of eigenlijk gloeilampen? 1:15:00 Afsluiting See omnystudio.com/listener [https://omnystudio.com/listener] for privacy information.