Zwijgen is geen optie

Elise Van Broeckhoven: Niet gewoon charmant

Elise Van Broeckhoven is een boerin met een plukboerderij in Heusden. Daar kan je zelf je boodschappen gaan oogsten. Zeker gezelliger dan aanschuiven in de Albert Heijn om 18u35 met je komkommer voorgesneden in een hoesje. Maar het nut van een plukboerderij en van Elise haar werk is veel fundamenteler dan dat.    Wat Elise eigenlijk doet, is bemiddelen. Tussen boer en burger en tussen natuur en landbouw. Want eten van biodiverse landschappen met een gezonde bodem en veel insecten is goed voor het landschap en goed voor ons lichaam, waardoor we allemaal gezonder zijn.   Haar onderzoek naar de biodiversiteit in graslanden toonde aan: hoe armer je bodem, hoe meer biodiversiteit je hebt. Dus hoe minder mest, stikstof, fosfor en andere troep, hoe vrolijker je veld. Maar landbouw heeft toch mest nodig? Ja. Sluiten die elkaar dan uit, biodiversiteit en landbouw? Nee. En krijgen we alle mest ooit nog terug uit onze grond? Misschien. Hebben Tom en Anthony hun tuin verpest door er vorige zomer een ton paardenmest in te dumpen? Nee. (Gelukkig maar)    Na al haar onderzoek was de conclusie van Elise: het moet toch anders kunnen. En dus doet ze het zelf anders. Haar boerderij is een schoon voorbeeld van hoe het beter kan en haar begrip voor de situatie van boeren zou het hele stikstofdebat kunnen ontmijnen. Eerlijk, als Elise de baas van de landbouw was (bestaat dat?), dan was er misschien geen stikstofprobleem. En we zouden gezonder zijn. Onze stem heeft ze.   Een gesprek is geen wedstrijd en toch heeft Elise gewonnen! Kijk of luister hier naar ons gesprek met Elise Van Broeckhoven. Hierzo [https://zwijgenisgeenoptie.be/elise-van-broeckhoven?utm_source=Podcast&utm_medium=Podbean&utm_campaign=elise-van-broeckhoven] Steun Zwijgen is geen optie [https://zwijgenisgeenoptie.be/doneer?utm_source=Podcast&utm_medium=Podbean&utm_campaign=Doneer] en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO. Hoofdstukken Hoofdstuk 1: Indicatorsoorten (4:36) Over de landbouw die rijke bodems vol nutriënten nodig heeft en de natuur die arme bodems zonder nutriënten verkiest. Over brandnetels en bramen die de zonnedauw wegconcurreren.   Hoofdstuk 2: Charmant (11:58) Over hoe landbouw en natuur ook samen zouden kunnen werken.   Hoofdstuk 3: De cijfers (18:37) Over de stand van de landbouw(er) in Vlaanderen. Over het wantrouwige beleid en de vijandige natuurbeweging.   Hoofdstuk 4: Gezondheid (28:21) Over de gezondheid van lokaal geproduceerd voedsel en over de kracht van het subsidiesysteem.   Hoofdstuk 5: Een teen (36:18) Over plukboerderij Grondig opstarten en runnen. Over respect voor je grond en hoe dat langzaam (als een stikstofdepositie) doorsijpelt bij boeren en grondeigenaars.

Brecht Rogissart: Is er een alternatief?

Brecht Rogissart is een historicus met enorm veel kennis over onze economie. Het leuke aan historici is dat ze ons eraan herinneren dat wat vandaag normaal lijkt, dat 50 jaar geleden misschien niet was. Een beetje zoals beenverwarmers of broeken met olifantenpijpen: in het moment lijkt dat een goed idee en 10 jaar later vraag je je af wat je bezielde.   Als het gaat over besparingen, pensioenen of sociaal overleg, leefde hier al even het gevoel dat betogingen minder uitmaken. Dat vakbonden tandeloos zijn en dat politici wel straffe uitspraken doen, maar zelden nog grote beloftes maken (laat staan ze nakomen). Zijn we zure zagemensen geworden of is de bewegingsruimte van politiek en middenveld echt kleiner?    Daarom was het zo zalig om met Brecht te spreken. Die zegt: om economische groei aan te zwengelen zijn we al vijftig jaar hetzelfde beleid aan het voeren, met steeds minder ruimte voor kritiek of creativiteit. En na 50 jaar kunnen we wel zeggen dat het beleid op cruciale punten mislukt en slachtoffers maakt.   Brecht legt ons bedachtzaam uit waarom er de laatste 50 jaar minder economische groei is, wie daarvoor de prijs betaalt en of dat wel de beste gang van zaken is. Iets wat ons allemaal aanbelangt dus. Het is een wervelend gesprek waar gelukkig ook de gedurfde ideeën voor de komende 50 jaar pril hun hoofd boven het maaiveld steken.   Wij zijn Brecht dankbaar om zo minzaam het gat in onze economische kennis te dichten. Zelf onthouden we dat economie niet los te denken is van politiek. Spreken over geld is geen handel in natuurwetten. Als de dingen niet goed gaan, kunnen ze ook anders gaan. En dus blijven we gaan.   Lees meer en kijk naar ons gesprek met Brecht Rogissart en leer bij van de meest sympathieke historicus/econoom uit Vlaanderen. Hierzo [https://zwijgenisgeenoptie.be/brecht-rogissart?utm_source=Podcast&utm_medium=Podbean&utm_campaign=Brecht-Rogissart] Steun Zwijgen is geen optie [https://zwijgenisgeenoptie.be/doneer?utm_source=Podcast&utm_medium=Podbean&utm_campaign=Doneer] en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO. Hoofdstukken Hoofdstuk 1: Uitbuiting in een nieuwe vorm (3:40) Over de oliecrisis van de jaren '70 en hoe er daardoor een shift kwam in de verhouding tussen het Westen en de voormalig gekoloniseerde wereld.   Hoofdstuk 2: Het nieuwe normaal (14:39) Over de besparingslogica waarin we al 50 jaar vastzitten en de gevolgen voor het sociaal overleg. Over productiviteitsgroei en de wetten van de markt.   Hoofstuk 3: De Belgische Shift (25:43) Over hoe de regering-Martens V begin jaren '80 de besparingen in België in gang zette. Over de devaluatie van de Belgische frank.   Hoofdstuk 4: Herbronning (32:23) Over de sociale strijd van vakbonden en hoe gedwongen werd om te veranderen door de besparingslogica.   Hoofdstuk 5: Emancipatie-ideaal (44:08) Over de geschiedenis van het kapitalisme en de neoliberale fase waarin we ons nu bevinden. Over de mainstreamretoriek van de besparingen en hoe die contrasteert met het emancipatie-ideaal van voor de jaren '70.

Albina Fetahaj: Is dit het beste dat we kunnen?

Bij ons te gast was Albina Fetahaj. Politiek wetenschapper en auteur. Haar thesis werd onlangs gepubliceerd bij EPO met de titel ‘grenskolonialisme’. Ze tekent geen mooi beeld van waar grenzen eigenlijk voor dienen (macht), wie daarvan profiteert (rijke mensen) en hoe weinig verschil er is in onze behandeling van slaven vroeger of illegalen vandaag (heel weinig). Zelf vindt Albina het niet zo moeilijk om met die thematiek bezig te zijn. De vakken waarin politieke zekerheden en machtsstructuren werden ontmanteld, waren haar lievelingsvakken. Logisch misschien ook. Als je nooit aan de kant van de winnaars hebt gestaan, stel je de regels vrijer in vraag. Of dan stel je je vragen zoals: waarom moeten er überhaupt verliezers zijn bij dit spel? En is dat winnen eigenlijk wel zo fantastisch? Maar ik had je goed nieuws beloofd. Wel: hoe groot de systemische fouten, de slechte intenties of gruwelijke wetmatigheden rondom ons ook zijn. Het kan anders. Het kan anders én het kan beter. En geloof mij, zolang er mensen zijn zoals Albina, kan het zelfs goedkomen.   Lees meer en kijk naar deze aflevering op https://zwijgenisgeenoptie.be/albina-fetahaj [https://zwijgenisgeenoptie.be/albina-fetahaj] Steun Zwijgen is geen optie [https://zwijgenisgeenoptie.be/doneer?utm_source=Podcast&utm_medium=Podbean&utm_campaign=Doneer] en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO. Hoofdstukken Hoofdstuk 1: Ruimte innemen (3:49) Over Albina’s persoonlijke verhaal en academische carrière. Hoe ze een boek schreef, tegen alle verwachtingen in.   Hoofdstuk 2: Deze wereld van sweatshops (13:56) Wat is eigenlijk het verband tussen ‘ontdekkingsreizigers’ en de slavernij? Albina vertelt hoe de vrije mobiliteit van de één altijd ten koste gaat van de onvrije mobiliteit van de ander.   Hoofdstuk 3: Papieren (23:58) Over hoe slavernij vervelde tot contractarbeid en hetzelfde systeem van uitbuiting gewoon kon doorlopen en hoe papieren die in eerste instantie ingevoerd werden om migratie te faciliteren en uiteindelijk gebruikt werden om migratie te controleren en tegen te houden.   Hoofdstuk 4: Abolitionisme (31:54) Over de rangschikking van paspoorten en wat dat vertelt over de hiërarchie tussen mensen en hoe Albina op de bezetting van de UGent een glimp van een nieuwe wereld kon ontwaren.

Isabelle Larmuseau: Een oprechter leven

Isabelle Larmuseau was een van de eerste milieuadvocaten van ons land en richtte het eerste en daarna grootste milieuadvocatenkantoor op. Ze vertegenwoordigde burgers, bedrijven, ngo's én de overheid. Tot bij het losbarsten van het PFAS-schandaal in 2021 haar leven voorgoed veranderde. Er zijn zo van die ZIGO-gesprekken waarvan we op voorhand tegen elkaar zeggen: dit gaat wat geven. Dan houden we onze adem een beetje in, en ons gezin wat dichterbij. Meestal wil dat zeggen dat er aan tafel dingen gezegd zijn waar sommige mensen niet blij mee gaan zijn.   Wij zijn hier gelukkig niet om sommige mensen blij te maken. Maar om oprechte gesprekken met te weinig gehoorde stemmen te voeren. Wat we wel hebben gedaan, is driedubbel checken of alles wel klopte. Alvast onze excuses, maar alles wat Isabelle vertelt in dit gesprek klopt. En dat is geen goed nieuws.   Isabelle legt het complexe verhaal van PFAS en PFOS zeer helder uit. Zo helder dat je de wansmakelijke rol van 3M en de overheid al vanaf minuut 16 nog moeilijk kan negeren. Nu zou je kunnen denken: dat is niet mijn probleem, van dat chemisch gedoe. Maar het gaat over drinkwater. Over kinderen die kleiner zijn dan normaal. Over hoe politici advocaten die opkomen voor onze gezondheid ‘zot’ noemen in het parlement.   Weet je wat er gebeurt als je iemand zot noemt? Dan wordt alles wat die zegt wat minder waard. Minder geloofwaardig. En dat komt sommige mensen wel goed uit. Wij vinden dat echt niet netjes. Daar worden wij zelfs redelijk woest van. Daarom bij ons te gast in deze aflevering: iemand die haar leven geeft voor de volksgezondheid. En als wij daar dan even onze adem voor moeten inhouden, so be it.   Kijk en lees op https://zwijgenisgeenoptie.be/isabelle-larmuseau [https://zwijgenisgeenoptie.be/isabelle-larmuseau] Steun Zwijgen is geen optie [https://zwijgenisgeenoptie.be/doneer?utm_source=Podcast&utm_medium=Podbean&utm_campaign=Doneer] en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO. Hoofdstukken   Hoofdstuk 1: 20 miljoen keer te veel (6:18) Hoe zit het nu weer met dat PFAS schandaal? Of was het niet PFOS? Wat heeft 3M juist gedaan? Wat heeft Oosterweel ermee te maken? En wat is de rol van de overheid in het verhaal? Let op, want de droge feiten doen je mond openvallen. En daarna wil je hem snel weer toedoen, uit schrik om PFAS in te ademen.   Hoofdstuk 2: Het drinkwaterverhaal (18:20) Over de concentratie PFAS in grondwater en drinkwater. Over de Europese referentiewaarde en de daarop gebaseerde adviezen, die nog geen wetten zijn. Over de reactie (of het gebrek eraan) op die adviezen van Vlaanderen. Over de valse afweging tussen gezond drinkwater en economische activiteit.   Hoofdstuk 3: Gezondheidseffecten (28:13) Over de gezondheidseffecten van PFAS in je bloed. De vergelijking met asbest. Over het actieve verzet van de overheid tegen meten. Over de zaak Ronse, waar een textielfabriek verantwoordelijk is voor hoge concentraties PFAS bij kindjes in een nabijgelegen school. Over verzet en kennis verspreiden. Over de angst voor mondige burgers.   Hoofdstuk 4: Trots op Vlaanderen (37:51) Het verhaal van de carrière van Isabelle. Eerste milieuadvocate in de jaren 90. De Vlaamse milieuwetgeving die toen als voorbeeld diende voor Europa. Over haar 'conventionele' pad naar een groot en gerespecteerd advocatenkantoor dat optrad voor burgers, bedrijven, ngo's én de overheid. Over hoe haar leven in 2021 voorgoed veranderde.   Hoofdstuk 5: Kill Bill (48:31) Isabelle vertelt hoe ze uittrad uit haar eigen kantoor. Over de procedure die tegen haar werd opgestart en de voortdurende pogingen om haar geloofwaardigheid onderuit te halen. Over haar eenzame gevecht en hoe ze het volhoudt.

Thomas Bellinck: Een ruimte van verschijnen

Thomas Bellinck is kunstenaar en onderzoeken, theater- en documentairemaker. Hij werkt regelmatig met mensen die doorgaans niet aan het woord komen en maakt oprecht samen met hen kunst. Hij spreekt niet over gevangenen of migranten. Hij heeft het over mensen in detentie en mensen zonder Belgische papieren. Dat lijkt complex, maar doorheen het gesprek begrijp je steeds meer waarom hij dat doet. Met Thomas hadden we het over het verschil tussen een Belgisch en een Afghaans paspoort. Over de neiging van mensen binnen het systeem om de macht elders te leggen. Over het dictaat van de efficiëntie dat ons steeds meer afhankelijk maakt van technologie. Met alle gevolgen vandien. Over klassenjustitie en infrastructureel racisme. Over een operavoorstelling maken met mensen in detentie en de vele obstakels die je dan tegenkomt. Over worstelen met je eigen privilege. Steun Zwijgen is geen optie [https://zwijgenisgeenoptie.be/doneer?utm_source=Podcast&utm_medium=Podbean&utm_campaign=Doneer] en bescherm mee de ruimte om te twijfelen, bij te leren en oprechte gesprekken te voeren. Met een gift maak je ons werk mogelijk en vergroot je de impact en community van ZIGO. Hoofdstukken Hoofdstuk 1: Subtiel verzet (3:50) Over interviews die Thomas afnam met politieagenten en Europese machtshebbers. Over schuld en verantwoordelijkheid en de neiging om die vooral elders te leggen. Over de passport index en de mobiliteitsscore van landen die perfect de bestaande ongelijkheid schetsen. Over weg kijken. Hoofdstuk 2: Verontwaardiging (12:10) Over de beeldcultuur die bestaat rond migratie. Over beelden van daders en slachtoffers en de binaire schema's die helemaal niet meer volstaan om de realiteit weer te geven. Over de totale ontkoppeling van het lijden in de wereld en onze rol in het veroorzaken van dat lijden. Over de kracht van verontwaardiging die in twee richtingen gebruikt kan worden. Hoofdstuk 3: Human hunting (20:08) Over jacht als frame om naar grensbewaking te kijken. Over het flou continuüm van daderschap en slachtofferschap. Over jagers, gejaagden, instrumenten van jacht, toeschouwers van jacht en technologie. Over human hunting als meest succesvol Europees exportproduct. Hoofdstuk 4: Dual use (27:47) Over de rol van technologie in het bewaken van onze buitengrenzen. Over het obscure agentschap eu-LISA, dat steeds beter bewaakte databanken bijhoudt over wie waar wanneer is en steeds efficiënter wordt in mensenjacht. Over de geschiedenis van het nemen van vingerafdrukken en hoe zo'n technologie langzaam verschuift van een koloniale context, naar grenzen en een gevangenissysteem, om uiteindelijk algemeen gebruikt te worden voor ons gemak. Hoofdstuk 5: Efficiëntie (36:20) Over leren uit de geschiedenis. Kan het flippen? Kan een technologie die ons nu vooral gemak verschaft in de toekomst gebruikt worden tegen ons? Spoiler alert: ja. Over het naiëf optimisme van sommige machthebbers die denken dat de democratie ons wel zal redden. Die geloven dat technologie neutraal is. Over efficiëntiedenken in het uitvoeren van de doodstraf. Hoofdstuk 6: Er is geen vangnet (43:24) Over Thomas' besef dat mensen in de gevangenis niet fundamenteel van hem verschillen. Over structureel racisme binnen justitie dat er voor zorgt dat we disproportioneel veel mensen zonder Belgisch pasport opsluiten. Zouden we kunnen spreken van klassenjustitie? En racistische justitie? Hoofdstuk 7: Een ruimte van verschijnen (51:54) Over de opera die Thomas gemaakt heeft samen met mensen in detentie en wat hij daarmee wil bereiken. Over de rol van kunst in de gevangenis. Over hoe je — ondanks het feit dat er geen gelijkwaardigheid is — toch een ruimte van verschijnen kan creëren waarin je als mensen samen iets kan maken. Over zijn keuze voor het operapodium om net deze verhalen te vertellen. Hoofdstuk 8: Bourgeois entertainment (59:13) Thomas worstelt oprecht met de vraag of hij met zijn bourgeois entertainment echt iets goed doet of eerder bijdraagt aan het systeem zoals het nu is. Hij praat over de moeilijkheid van mensen in detentie te proberen betalen. Over een sluwe manier om lageloonarbeid terug naar ons land te krijgen. Over de vele momenten waarop Thomas geconfronteerd wordt met de onmogelijkheid van een écht gelijkwaardige relatie met zijn medemakers in detentie.