7 Dagen in november

7 Dagen in november | Wij tegen zij | #5

Het verhitte debat na de gewelddadige novembernacht van 2024 legt bloot hoe diepgeworteld het wij-zij-denken in onze samenleving is. Het is misschien wel het belangrijkste thema waar Max tijdens zijn zoektocht steeds weer tegenaan loopt. In deze slotaflevering onderzoekt hij hoe polarisatie precies werkt. Daarvoor spreekt hij met filosoof Bart Brandsma, die al twintig jaar onderzoek doet naar dit onderwerp. Brandsma legt uit hoe polarisatie verschilt van een gewoon conflict: het speelt zich niet af op straat, maar in ons hoofd. Hoe meer we over groepen praten – over “wij” en “zij” – hoe meer brandstof we leveren aan het vuur. Zelfs goedbedoelde pogingen om te verbinden, kunnen dat vuur verder aanwakkeren. Maar hoe ga je daarmee om wanneer het je taak is om de stad bij elkaar te houden? Max bezoekt Femke Halsema, burgemeester van Amsterdam, in haar ambtswoning. Zij blikt terug op de nacht van de rellen en vertelt over de verwarring en de verhitte reacties die daarop volgden – in een stad waarin de extremen steeds luider worden. Ook Emile Schrijver, directeur van het Joods Cultureel Kwartier, beschrijft die druk: de noodzaak om voortdurend een positie te moeten kiezen, terwijl hij juist ruimte wil houden voor twijfel, nuance en complexiteit. Hij vertelt hoe het JCK probeert een plek te zijn voor iedereen die zich niet in uitersten herkent – en hoe moeilijk dat is in een tijd waarin gematigdheid vaak als zwakte wordt gezien. ‘7 Dagen in november’ is een podcast van het Joods Cultureel Kwartier, mede mogelijk gemaakt door het Netty Rosenfeldfonds. Productie: Airborne Network.

7 Dagen in november | De drie M's | #4

Waarom groeien gebeurtenissen waarin Joden of moslims een rol spelen zo vaak uit tot nationale crises? Waarom raken juist deze thema’s aan zulke diepe emoties, en wat zegt dat over de manier waarop we in Nederland naar identiteit en gemeenschap kijken? Max Boogaard gaat hiervoor in gesprek met cultuurhistoricus David Wertheim, directeur van het Menasseh Ben Israel Instituut. Hij legt uit hoe Joodse onderwerpen in het publieke debat vaak meer zeggen over de mensen die erover praten dan over Joden zélf.  Historicus Nadia Bouras, verbonden aan de Universiteit Leiden, verelt hoe incidenten als de rellen rond Ajax – Maccabi Tel Aviv kunnen uitgroeien tot een morele paniek: een golf van verontwaardiging waarin oude stereotypen nieuw leven krijgen en politieke agenda’s worden gevoed. Samen laten ze zien hoe snel op zich staande gebeurtenissen ineens kunnen uitgroeien tot een symbool, als bewijs van iets groters, hoe gemeenschappen tot zondebok worden gemaakt, en hoe angst en politiek elkaar versterken. Hoe is dat mechanisme te herkennen?  En waarom het zo belangrijk is om er weerstand tegen te bieden? ‘7 Dagen in november’ is een podcast van het Joods Cultureel Kwartier, mede mogelijk gemaakt door het Netty Rosenfeldfonds. Productie: Airborne Network.

7 Dagen in november | Tunnelvisie | #3

Vier maanden na de rellen rond de wedstrijd Ajax – Maccabi Tel Aviv zit podcastmaker Max Boogaard opnieuw in de rechtbank van Amsterdam. Hij hoort de verdachten van de beruchte appgroep Buurthuis 2 verklaren over de antisemitische berichten die zij verstuurden en de rol die zij speelden in het aanwakkeren van het geweld. Het blijkt al snel dat Max zijn ideeën over deze verdachten drastisch moet bijstellen… Om te begrijpen hoe het tijdens deze novembernacht zo uit de hand kon lopen, spreekt Max met Alette Smeulers, hoogleraar criminologie aan de Rijksuniversiteit Groningen en expert in daderschap bij oorlogsmisdaden en genocide. Zij legt uit hoe groepsdynamiek, emoties en zwakte kunnen leiden tot gedrag dat mensen normaal nooit zouden vertonen. Samen proberen ze te begrijpen hoe woorden kunnen omslaan in daden, en hoe gewone mensen verstrikt raken in een collectieve ontsporing. ‘7 Dagen in november’ is een podcast van het Joods Cultureel Kwartier, mede mogelijk gemaakt door het Netty Rosenfeldfonds. Productie: Airborne Network.

7 Dagen in november | Dat ene woord | #2

Als de voetbalwedstrijd Ajax – Maccabi Tel Aviv voorbij is, verandert Amsterdam in de nacht van 7 op 8 november in een toneel van chaotisch en doelgericht geweld. Groepjes mannen op scooters en fatbikes jagen Israëlische supporters en Joodse Amsterdammers op in verschillende delen van de stad met razendsnelle ‘hit and run’ acties. NRC-journalist Bas Blokker schetst de onmacht van de politie en de georganiseerde tactiek van de daders. Ondertussen richt de Joodse gemeenschap met vrijwilligers in allerijl een hulpnetwerk op om mensen in veiligheid te brengen.  De beelden van het geweld verspreiden zich razendsnel via sociale media. Internationaal wordt gesproken van een pogrom. Zelfs het Israëlische leger kondigt reddingsvluchten naar Amsterdam aan. Burgemeester Femke Halsema reageert op de commotie, en woorden als antisemitisme en pogrom worden al snel onderdeel van het publieke debat. Maker Max Boogaard wil meer grip krijgen op de mediastorm die Amsterdam even wereldnieuws maakt. Daarvoor spreekt hij af met historicus Bart Wallet. Hij legt uit hoe antisemitisme door de eeuwen heen steeds opnieuw vorm krijgt, van religieuze vijandbeelden tot racistische theorieën, en waarom het zo gevaarlijk is wanneer Joden niet meer als individuen worden gezien, maar als collectief verantwoordelijk worden gehouden. ‘7 Dagen in november’ is een podcast van het Joods Cultureel Kwartier, mede mogelijk gemaakt door het Netty Rosenfeldfonds. Productie: Airborne Network

7 Dagen in november | Elk oordeel heeft zijn nadeel | #1

De rellen rond de voetbalwedstrijd tussen Ajax – Maccabi Tel Aviv laten een spoor van verontwaardiging achter. Politici, journalisten en opiniemakers buitelen over elkaar heen met verklaringen en veroordelingen. Velen van hen lijken hun verhaal al klaar te hebben.  Maar wat zit er nu echt achter die explosieve nacht? Wat dreef de relschoppers? En wat zegt hun verhaal over de samenleving waarin we leven? Podcastmaker Max Boogaard begint zijn zoektocht naar antwoorden in de rechtszaal waar de verdachten terecht staan. Hoe kijken zij terug op hun aandeel in deze nacht en in de conversaties in appgroepen?  Om een compleet beeld te krijgen van de nacht van 7 op 8 november 2024, gaat Max langs bij NRC-journalist Bas Blokker die samen met zijn collega’s een zeer gedetailleerde reconstructie maakte van deze nacht.  Veel dank aan VPRO DOCS voor het verlenen van toestemming voor het gebruik van hun fragmenten uit de rechtbank. Voor meer verhalen luister ook de DOCS aflevering ’Storm in de rechtbank’. ‘7 Dagen in november’ is een podcast van het Joods Cultureel Kwartier, mede mogelijk gemaakt door het Netty Rosenfeldfonds. Productie: Airborne Network